کد خبر: 197647

نقش دعا کنار عزم و تلاش انسان چیست؟

رهبر انقلاب می‌فرمایند: «انسان به خدای متعال توجه کند و با همه‌ دل، از خدا بخواهد. هنگامی که قلب انسان رقیق می‌گردد و توجهی پیدا می‌شود، وقت دعاست، آن وقت اگر از خدا بخواهید، غالب این است که مقصود برآورده می‌شود.»
اتاق خبر 24

رهبر انقلاب از ابتدای همه‌گیری بیماری کرونا تاکنون به‌موازات مطالبه برای رعایت شیوه‌نامه‌ها و انجام تلاش‌های دیگر، بارها بر توجه به دعا و استغفار تأکید کرده‌اند؛ اما سؤال مهم اینجاست؛ چگونه دعا در رفع مشکلات نقش اساسی دارد و نسبت آن با تلاش انسان چیست؟

«این یک امر لازمی است و قرآن کریم به ما دستور می‌دهد.» 1398/12/13 «یکی از نیازهای حتمی و اساسی مردم است.» 1399/2/21 «دعای نیم‌شبی رفع صد بلا بکند.» 1399/4/22 «آن کسی که به این ابزارها جان می‌دهد و روح می‌دهد، خداست.» 1399/8/3 «دعا کنیم، استغفار کنیم و از خدای متعال لطفش را طلب کنیم.» 1400/5/20

اکسیر دعا در سختی‌ها
یکی از مهم‌ترین فوائد دعا این است که «در دعا، حالتی وجود دارد که عبارت است از وابستگىِ مطلق به پروردگار و خشوع در مقابل او.» 1373/11/28 این وابستگی به قدرت برتر الهی به انسان نیرو می‌دهد، در حقیقت «دعا به انسان قدرت مقاومت در مقابل چالش‌های زندگی را می‌دهد... دعا به انسان توانایی و قدرت می‌دهد و انسان را در مقابل حوادث مستحکم می‌کند.» 1384/7/29 لذا، «در روایت از دعا تعبیر شده است به سلاح... فإنّ سِلاحَ المُؤمنِ الدُعاء» 1384/7/29
به‌زبان ساده‌تر «گاهی شما برای انجام کاری خسته می‌شوید، از خدای متعال نیرو می‌خواهید، خدا هم به شما نیرو می‌دهد و راه می‌افتید... یکی هم هست که در آن شرایط از خدا نیرو نمی‌خواهد، نیرو هم گیرش نمی‌آید.» 1383/4/17 لذا، «اگر می‌خواهید در مقابل دشمن، استوار باشید، باید باب دعا را به‌روی خودتان باز کنید.» 1383/4/17 به همین دلیل «انبیای الهی در مواقع سختی دعا می‌کردند و از خدای متعال کمک می‌خواستند: فَدَعا رَبَّه إنّی مَغلُوبٌ فَانتَصِر یا فَدَعا رَبَّه إنَّ هؤُلاءِ قَومٌ مُجرِمُون» 1377/10/4 علاوه‌بر‌این، «دعا، یعنی خواستن و خدا را خواندن. خواستن، یعنی امیدواری. تا امید نداشته باشید، از خدا چیزی را درخواست نمی‌کنید.» 1369/1/10
در حقیقت «به‌برکت دعا، جامعه بانشاط و اهل حرکت می‌شود.» 1369/1/10 و همین نیرو، امید و نشاط است که حلّال همه مشکلات است. بنابراین، «جامعه‌ اسلامی باید جامعه‌ دعا و تضرع و انابه‌‌ الی اللّه باشد.» 1371/12/7

مغالطه دوگانگی دعا و تلاش
نکته مهم اینکه بین دعا و تلاش دوگانگی وجود ندارد، زیرا «دعا رقیب ابزارهای مادّی نیست... این‌طور نیست که اگر انسان بخواهد وسیله‌ای به‌دست آورد، یا پول خرج کند و یا اگر پول نداشت به دعا متوسّل شود و آن وسیله را به‌دست آورد! معنای دعا این است که شما از خدا بخواهید تا او این وسایل را جور بیاورد. آن وقتْ علل مادّی، هر کدام در جای خودشان قرار می‌گیرند.» 1373/11/28 به‌عبارت دیگر، «دعا، وسیله‌ای در کنار وسایل دیگر است... همچنان که در عالم وجود، خدای متعال ده‌ها وسیله و سبب و علت قرار داده است، دعا هم یکی از سبب‌هاست.» 1371/12/7 بنابراین، «معنای دعا این نیست که شما از خدا بخواهید و بنشینید و فکر نکنید؛ نه، از خدا بخواهید، تا وقتی حرکت می‌کنید، در حرکت، شما را کمک کند.» 1383/4/17
در حقیقت «آن کسی که به این ابزارها جان و روح می‌دهد، خداست. وَ تَسَبَّبَت بِلُطفِکَ الاَسباب‌؛ سبب‌ها را تو سبب می‌کنی.» 1399/8/3 لذا، «لازم نیست دعا همیشه قوانین طبیعی را به هم بزند و برخلاف قوانین طبیعی عمل کند؛ نه، دعا در چارچوب قوانین طبیعی مستجاب می‌شود و خواسته شما برآورده می‌گردد. این قدرت خداست که قوانین را جور می‌آورد، کنار هم می‌گذارد و مقصود شما برآورده می‌شود.» 1377/10/4
از طرفی دیگر «این‌طور نیست که کسی گمان کند همه‌ مقاصد، به‌وسیله‌ ابزارها یا وسایل مادی برای انسان‌ها قابل دسترسی است، بلکه چیزهایی را انسان با دعا باید به‌دست آورد. البته نه دعای تنها و دعای بدون عمل. هیچ فایده‌ای ندارد که انسان درِ عمل را ببندد و به دعا اکتفا کند.» 1371/12/7 «لذا، در میدان جنگ، پیغمبر مکرم اسلام همه‌ کارهای لازم را انجام می‌داد؛ سپاه را می‌آراست، سربازان را به‌صف می‌کرد، امکانات لازم را به آنها می‌داد، توصیه‌های لازم را به آنها می‌کرد، اشراف فرماندهىِ خودش را اعمال می‌کرد؛ امّا در همان وقت هم وسط میدان زانو می‌زد، دست به دعا بلند می‌کرد.» 1384/7/29 «بنابراین، یکی از وظایف ماست که دعا کنیم، تا از این راه به حاجات و اهداف و مقاصد خودمان نائل شویم.» 1371/12/7

دعا؛ همیشه مستجاب
نکته بسیار مهم اینکه «در روایت است که: ما کانَ اللَّهُ لِیَفتَحَ لِعَبدٍ الدّعاءَ فیَغلِقَ عَنهُ بابَ الإجابةِ وَ اللَّهُ أکرمُ مِن ذلِکَ؛ خدای متعال کریم‌تر از آن است که باب دعا را باز کند، امّا باب اجابت را ببندد.» 1384/7/29؛ یعنی «معنای کرم الهی و رحمت الهی و قدرت محیطه الهی این است که اگر می‌گوید بخواهید، اراده فرموده است که آن خواسته را اجابت کند.» 1377/10/4 «هر خواسته‌ای از خدا، یک پاسخ قطعی در مقابل دارد. این خیلی مهمّ است و باید بندگان مؤمن خدا آن را خیلی قدر بدانند... این وعده قطعی الهی است.» 1377/10/4 البته این «بدان معنا نیست که هرچه شما خواستید و هر طور آن را با خدای متعال در میان گذاشتید، برآورده خواهد شد؛ نه، شرایطی دارد.» 1371/12/7 اوّلین شرط این است که «آدم‌هایی که بیکار باشند و در راه اهداف خودشان تلاش نکنند، تضمینی نیست که به هدف و مقصد برسند. حالا شما دعا کن.» 1377/10/4 «اگر عمل و تلاش در راه اهداف بزرگ، همراه این دعا باشد، اقبال استجابت این دعا واقعاً بیشتر است.» 1377/10/4

شرط دوم اینکه «انسان به خدای متعال توجه کند و با همه‌ دل، از خدا بخواهد. هنگامی که قلب انسان رقیق می‌گردد و توجهی پیدا می‌شود، وقت دعاست. آن وقت اگر از خدا بخواهید، غالب این است که مقصود برآورده می‌شود.» 1371/12/7 شرط سوم اینکه «آن وقتی که دعا استمرار پیدا کند، حتماً اقبال استجابت در این دعا بیشتر است. اگر دیده شد که یک دعا چند بار تکرار گردید و مستجاب نشد، نباید مأیوس شد؛ به‌خصوص در مسائل بزرگ... چون گاهی طبیعت کارهای بزرگ چنین است که تحقّقش زمان می‌طلبد.» 1377/10/4 و در نهایت «یکی دیگر از شرایط دعا، اجتناب از گناه و توبه است.» 1384/7/29؛ زیرا در دعا می‌خوانیم: «اللّهُمَّ اغفِر لِیَ الذُّنوبَ الَّتی تُنزِلُ النِّقَم؛ بعضی از گناهان هست که نقمت الهی را بر انسان‌ها، بر اجتماعات و بر افراد نازل می‌کند.» 1399/8/3 همچنین «ممکن است انسان مرتکب گناهی شود که هرچه دعا کند، آن دعا بی‌اثر و بی‌فایده گردد. بی‌اثرشدنِ دعا چگونه فهمیده می‌شود؟ به این‌گونه که حال دعا از انسان گرفته می‌شود.» 1373/11/28
لذا، «خدای متعال به حضرت موسی خطاب فرمود: یا موسی اُدعُنی بِالقَلبِ النَّقیّ وَ اللِّسانِ الصَّادِق؛ با دل پاک و زبان راستگو با خدای متعال حرف بزنید و دعا کنید؛ دعا قطعاً مستجاب خواهد شد.» 1384/7/29 و باید بدانیم «مسبّب الاسباب خداوند قادر و حکیم است، که تَسَبَّبَت بِلُطفِکَ الاَسباب. بایستی از خدای متعال درخواست کرد. این مجالس عزاداری هم جای خوبی است، زمینه‌ی خوبی است برای تضرّع، برای توسّل، برای توجّه به پروردگار و خواستن از خدا. دعا کنیم، استغفار کنیم و از خدای متعال لطفش را طلب کنیم؛ ان‌شاءالله خدای متعال هم لطف خواهد کرد.» 1400/5/20

منبع: خبرگزاری تسنیم