کد خبر: 194031

علت صف‌های میلیونی فروش در بورس چیست؟

در ۶ ماه گذشته بورس روندی نزولی به خود گرفته است. بسیاری از سهامداران که به تشویق دولت وارد بازار سرمایه شده اند، تا ۷۰ درصد از سرمایه خود را از دست داده اند.
به گزارش خبرنگار اتاق خبر 24

مردمی که صدایشان به هیچ کجا نمی‌رسد و سرمایه‌هایشان همچون کوه یخ ‌مقابل آفتاب درحال آب‌شدن است چند روز اخیر را مقابل سازمان بورس تجمع کرده‌اند تا شاید تجمع و فریادشان کاری پیش ببرد و دولت فکری به‌حال اوضاع آشفته بورس کند.

اینهایی که این چند روز را ‌مقابل سازمان بورس بودند، بخش اندکی از انبوه مردمی هستند که از ابتدای سال و با دعوت رئیس‌جمهور، وزرا و معاونانش وارد بورس شدند و حالا هم چوب تورم و کاهش ارز پول ملی را می‌خورند و هم خود را فریب‌خورده دعوتی بدون پشتوانه می‌بینند.

همین وعده و وعیدها در کنار اختلالاتی که گفته می‌شود با دخالت در بورس و خرید و فروش‌های بی‌حساب و کتاب حقوقی‌ها انجام شده حالا کار را به‌جایی رسانده که حتی مجلس هم وارد میدان شود و مطالبه اصلاح کند. دیروز محمدباقر قالیباف با بیان اینکه این وضع بازار سرمایه را به هیچ وجه قابل قبول نمی‌دانیم تاکید کرد مجلس وزیر اقتصاد و رئیس سازمان بورس را فراخوانده چنانکه سوءمدیریت آنها اثبات شود مجلس با آنها به‌صورت قاطع برخورد خواهد کرد.

در ۶ ماه گذشته بورس روندی نزولی به خود گرفته است. بسیاری از سهامداران که به تشویق دولت وارد بازار سرمایه شده اند، تا ۷۰ درصد از سرمایه خود را از دست داده اند.

دقیقا روز ۱۶ مرداد و ۳ روز قبل از آغاز ریزش تاریخی بورس، رئیس جمهور در هیئت دولت می گوید: «با شرایطی که بورس دارد صندوق‌های ما می‌تواند فعال‌تر بشود. بخش دولتی به تدریج بعد از سرمایه‌گذاری و به ثمر رساندن باید کم کم کنار بروند و صاحب سهام باشند و این برای آینده فعالیت آنها ثمربخش‌تر است. با شرایطی که بورس نشان می‌دهد اوضاع بهتر خواهد شد؛ مردم باید همه چیز را به بورس بسپارند».

مردم نیز در این مدت همه سرمایه های خرد خود را وارد بازار سرمایه کردند. اما نمی دانستند غول بورس همه سرمایه‌های آنها می‌بلعد و آنها تنها می توانند نظاره‌گر باشند که تصمیمات دولت و سازمان بورس، رفتار شرکت های حقوقی و نوسان گیران و در آخرین مرحله از این سرمایه سوزی، بازارگردانان چگونه چوب حراج به سرمایه هایشان می زنند.

کاهش ۴۵ درصدی بازار سرمایه از ۱۹ مرداد تا ۲۰ آبان و کاهش ۴۰۰ هزار واحدی شاخص کل طی هفته های گذشته، سهامداران حقیقی را با ضرر و زیان جدی مواجه کرده است. حتی صندوق پالایش یکم که قرار بود توزیع کننده ثروت و دارایی دولت میان مردم باشد، این روزها با ۵۰ درصد کاهش قیمت مواجه شده است.

بسیاری از سهامداران که روز گذشته مقابل سازمان بورس تجمع کرده بودند، معتقدند: دولت هر کاری در توان داشته است، برای کسب سود و جبران کسری بودجه خود از بورس انجام داده است و حال که باید برای ۵۰ میلیون سهامدار کاری کند و از بازار سرمایه حمایت کند، تنها وزیر اقتصاد می گوید: «برای صعودی شدن بورس باید برنامه‌ها اجرایی شود تا بتوان نتیجه آن را دید». اما نمی گوید کدام برنامه ها در حال اجرایی شدن است و سهامداران ضرر کرده تا چه زمانی باید منتظر بمانند.

باز هم تصمیماتی برای نمادهای شاخص ساز

بسیاری از کارشناسان، یکی از کورترین گره‌های بورس تهران در شرایط هیجانی مثبت و منفی را وجود محدودیت دامنه نوسان می دانند. قانونی که از زمان وضع تاکنون صدای بسیاری از تحلیلگران و سهامداران را درآوده است. این قانون اولین ضربه ای که بازار سرمایه وارد کرده است، عدم توانایی بازار و سهامداران حقیقی و حقوقی در پیدا کردن نقطه تعادل در بازار است. تشکیل صف های خرید و صف های فروش چند میلیونی و در برخی نمادها چند ده میلیونی نتیجه همین قانون است.

در حال حاضر شنیده شده است، سازمان بورس در پی کاهش درصد منفی سهم ها از ۵ درصد به  ۲ درصد است. از دیگر سو، به دنبال افزایش رنج مثبت برخی نمادهای پرمعامله که شما بخوانید شاخص ساز از ۵ درصد به ۱۰ درصد می باشد. این شیوه تصمیم گیری برای برخی نمادها بازهم شائبه حمایت از چند نماد خاص در بازار سرمایه را تقویت می کند.

چه خبر از تزریق منابع جدید به بورس؟

کاهش‌های پی در پی شاخص بورس از بعد از مردادماه مسئولان را بر آن داشت تا تصمیمات مختلفی برای به تعادل رساندن بازار سرمایه اخذ کنند. یکی از این تصمیمات تزریق منابع صندوق توسعه ملی به این بازار بود.

در این راستا، اواخر شهریورماه حسن قالیباف اصل - رئیس سازمان بورس و اوراق بهادار - اعلام کرد که این سازمان پیگیر نهایی شدن انتقال یک درصد از منابع صندوق توسعه ملی به صندوق تثبیت بازار است و بر این موضوع تاکید کرد که اجرای این مصوبه در شرایط فعلی بازار برای بازارگردانی مداوم همه نمادها و افزایش نقدشوندگی بازار اتفاق بسیار خوبی است.
 
این ماجرا برای دو ماه ابهامات زیادی داشت تا اینکه در نهایت در دهه نخست آذرماه یک هزار میلیارد تومان از صندوق توسعه ملی به صندوق تثبیت بازار تزریق و اعلام شد که این منبع در شرایط بحران مورد استفاده قرار خواهد گرفت.
 
همچنین وعده داده شد که مبالغ جدیدی طی مراحل دیگر تزریق خواهد شد. حتی چندی پیش مدیرعامل صندوق توسعه ملی از تزریق ۲۵۰۰ میلیارد تومان، در مرحله دوم حمایت این صندوق از بورس تا پایان سال، خبر داد.

صندوق تمایلی به تزریق منابع جدید ندارد

با اینحال و درحالی که بازار سرمایه این روزها با شتاب بیشتری نسبت به گذشته درحال ریزش است، خبرهایی به گوش میرسد مبنی بر اینکه صندوق توسعه ملی قصد تزریق منابع جدیدی به صندوق تثبیت بازار را ندارد.
 
در این راستا محمد ابراهیم آقابابایی، رئیس هیئت عامل صندوق تثبیت بازار سرمایه اظهار کرد: صندوق توسعه ملی تا کنون فقط هزار میلیارد تومان به صندوق تثبیت بازار سرمایه تزریق کرده است و علی رغم اینکه مطابق مصوبه شورای عالی بورس و نهادهای بالادستی قرار بود بیش از ۱۳ هزار میلیارد تومان در صندوق تثبیت بازار سرمایه سپرده گذاری کند، اما تا کنون فقط هرار میلیارد تومان آن را بعد از پیگیری‌های فراوان وزیر اقتصاد با نرخ ۱۲ درصد سالانه سپرده گذاری کرده و درخواست سپرده گذاری جدید صندوق تثبیت بازار سرمایه را مورد توجه قرار نداده است.
 
وی تاکید کرد: در واقع این صندوق علی رغم پیگیری‌های صندوق تثبیت بازار سرمایه، سازمان بورس، معاونت بانکی و بیمه‌ای وزارت اقتصاد و وزیر اقتصاد، همچنان تمایلی به سپرده گذاری در صندوق تثبیت بازار سرمایه و اجرای قانون را ندارد.
 
 دژپسند ریزش بورس را گردن وزیر صمت انداخت

فرهاد دژپسند امروز در جلسه کمیسیون اقتصادی مجلس که با حضور رئیس مجلس برای بررسی تحولات بازار سرمایه برگزار شد گفت: کار دولت ریل گذاری و نهادسازی و تسهیل ورود و خروج به بازار و نقدشوندگی مناسب در بورس است.

وی گفت: بازار سهام محلی برای کشف قیمت است و دولت باید کاری کند که این عملیات با کارآمدی انجام شود که در همین زمینه در دو ماه گذشته به اندازه ۱۰ سال کار انجام شده و همه شرکت‌ها بازار گردان دارند.

وی افزود:ما برای کاهش نوسان از ابزار جدیدی مانند اوراق تبعی استفاده کردیم و شرکت‌هایی که می‌خواهند در بورس، سهام شان عرضه شود اگر مدارک کامل باشد این کار در مدت یک ماه انجام می‌شود.

دژپسند با اشاره به فروش سهام از طرف سهامداران حقوقی گفت: در ماه‌هایی که فزونی تقاضا داشتیم شرکت‌های حقوقی باید عرضه می‌کردند تا مانع افزایش مصنوعی قیمت‌ها بشود و مصوبه افزایش شناوری سهام نیز به همین دلیل بود.

وزیر اقتصاد گفت: در زمان ریزش بورس هم باید تقاضا شکل بگیرد که به همین منظور حقوقی‌ها ورود کردند و اقدام به خرید سهام می‌کنند.

وی با اشاره به رشد شاخص بورس در ماه گذشته تا سقف یک و نیم میلیون واحد گفت: یکی از نمایندگان مجلس از ما خواست که عرضه شرکت‌ها را آغاز کنیم، اما دیدیم که با عرضه سهام، بازار واکنش منفی نشان داد.

وی گفت: بازار با قیمت گذاری‌های کالاها میانه خوبی ندارد و به همین دلیل به اظهارات وزیر صنعت در باره موضوع فولاد واکنش نشان داد و در میان فعالان بازار این نگرانی شکل گرفت که شاید این موضوع شروعی برای بقیه کالاها باشد.

وی گفت: همچنین اجبار پالایشگاه‌ها به توزیع قیر با نرخ دولتی و یا لغو معافیت مالیاتی شرکت‌های معدنی روی بازار اثر منفی می‌گذارد، زیرا به سوددهی آن‌ها آسیب می‌زند.

وزیر اقتصاد با بیان این که مسئول صنعت بانکداری وزارت اقتصاد است نه بانک مرکزی گفت: ابزار مناسب در این زمینه باید در دست وزارت اقتصاد باشد و وقتی نرخ بهره بین بانکی ناگهان شبانه به بالای ۲۰ درصد می‌رسد این موضوع روی بازار اثر می‌گذارد.

دژپسند همچنین با اشاره به موضوع استعفای شاپور محمدی رئیس سابق سازمان بورس گفت: چرا در این باره دروغ گفته می‌شود که وزیر وی را برکنار کرده است در حالی که روابط بنده با وی بسیار خوب بود و خود آقای شاپور محمدی با اصرار و به خاطر مسائل شخصی استعفا کرد.

توقف ریزش بورس تهران؟

اما با وجود افت بیش از ۲۰ درصدی شاخص کل بورس در اولین ماه زمستان، اما آخرین روز کاری این ماه شاهد توقف ریزش قیمت سهام بودیم.

به این ترتیب روز گذشته پس از ۵ روز افت متوالی و کاهش حدود ۱۲ درصدی، نماگر سهام اندکی سبز شد. در این ماه، عملکرد شرکت‌ها در فصل پاییز روی سامانه کدال نشست که از رشد فروش و سودآوری بنگاه‌های بورسی حکایت داشت؛ اما چندان مورد توجه فعالان بازار قرار نگرفت. معامله‌گرانی که نگاهشان به تحولات خیابان فردوسی و کاهش نرخ دلار معطوف بود.

اولین ماه زمستان در حالی به پایان رسید که با وجود سبز کمرنگ شاخص سهام در آخرین روز کاری، این نماگر در مقیاس ماهانه با افت ۲۰ درصدی مواجه شد. ریزشی که در تاریخ این بازار نظیری برای آن نمی‌توان یافت. در این ماه رکوردی دیگر نیز جابه‌جا شد و بازیگران حقوقی خالص خریدی ۱۳ هزار و ۵۶۱ میلیارد تومانی رقم زدند که برای آن نیز سابقه‌ای در بورس تهران یافت نمی‌شود. این در حالی است که عملکرد شرکت‌ها در فصل پاییز از رشد فروش و سودآوری بنگاه‌های بورسی حکایت داشت؛ اما چندان مورد توجه فعالان بازار قرار نگرفت. معامله‌گرانی که نگاهشان به تحولات خیایان فردوسی معطوف است و با ترس از کاهش نرخ دلار، در سمت فروش سهام حضوری فعال دارند.

در گیر و دار شایعات

به نظر می‌رسد اتفاقاتی از این دست بود که سبب شد تا روز گذشته رئیس سازمان بورس و اوراق بهادار یعنی حسن قالیباف‌اصل برای بار دوم استعفا دهد و در متن استعفای خود از گلایه‌هایی سخن بگوید که حکایت از نارضایتی این عضو شورای عالی بورس درخصوص اقدامات انجام شده داشت.تقریبا حوالی ساعت ۱۵ روز سه شنبه بیشتر فعالان بازار سرمایه باور کرده بودند که مقام سازمان بورس از سمت خود کناره‌گیری کرده با این حال تکذیب این کناره‌گیری در بعد از ظهر این روز سبب شد بازار شایعات درخصوص آینده بازار سرمایه داغ‌تر شود. قضیه اما به اینجا ختم نشد.

در حالی که افکار عمومی داشت با نرفتن سکاندار فعلی سازمان بورس کنار می‌آمد سیاوش وکیلی مدیر روابط عمومی و امور بین‌الملل سازمان بورس در گفت‌وگو با یکی از اصحاب رسانه استعفای قالیباف را درست دانست و به انتشار آن در تارنمای سازمان بورس استناد کرد.آنچنان که در متن استعفا نامه ذکر شده است حسن قالیباف اصل برخی از مشکلات خود را بیان کرده که از آن جمله می‌توان به اقدامات سیاسی و ورود غیرحرفه‌ای و بیش از حد اشخاص و مسوولان به مباحث بازار سرمایه و تاثیر آن بر افت قیمت‌ها اشاره کرد.حالا تمامی اینها به کنار، صحبت‌های علی صحرایی درخصوص برگزاری جلسه با مقامات پولی کشور این فرض را هم تقویت کرده که شاید متولیان اقتصاد بخواهند در جهت حمایت از بازار سرمایه به کاهش سود بانکی مبادرت کنند. اگر این فرضیه درست باشد شاید قیمت‌ها در بورس دوباره برای مدتی به مدار صعود بازگردند اما نکته مهم‌تر آن است که تاوان این رشد را کلیت اقتصاد کشور خواهد داد.

در پیشگاه اعداد

همان‌طور که پیش‌تر نیز اشاره شد تا پایان معاملات روز گذشته بخش قابل توجهی از مبادلات سهام با افزایش مالکیت شرکت‌های حقوقی همراه شد. در این روز سرمایه گذاران خرد یا همان حقیقی‌ها در مجموع ۶۳۰ میلیارد تومان از سهام خود را به حقوقی‌ها واگذار کردند. همین امر سبب شد تا ارزش معاملات خرد به دلیل خرید بخش زیادی از سهام قرار گرفته در صف‌های فروش به محدوده ۹ هزار و۸۱۳میلیارد تومان افزایش یابد، این در حالی است که در پایان معاملات روز دوشنبه ارزش معاملات خرد بورس از ۳ هزار و ۳۱۵ میلیارد تومان فراتر نرفته بود. به نظر می‌رسد دلیل تغییر مالکیت حقیقی به حقوقی در بورس تهران و قرار گرفتن آن در محدوده ۶۳۰ میلیارد تومان نیز به دلیل خوش‌بینی به حمایت از بازار در سطح کنونی باشد. روز گذشته آمار معاملات و تغییر مالکیت حقیقی به حقوقی حکایت از آن داشت که حقیقی‌ها نسبت به روز دوشنبه ۳۶۰ میلیارد تومان کمتر سهام خود را به حقوقی‌های بازار واگذار کرده‌اند.

افزایش هیجان سهامداران در روزهای منفی بورس

با نگاهی به روندهای طی شده در ماه های اخیر می توان سهم هیجان سهامداران خرد در تشکیل صف های خرید و فروش را به وضوح مشاهده کرد. سهامداران می دانند نمادی که تنها ۱۰۰ هزار سهم آن خرید و فروش می شود، در انتهای صف فروش چند میلیونی آن قرار می گیرند. این مساله به رفتارهای هیجانی افراد ارتباط زیادی دارد. البته باید تا حدودی به سهامداران خرد در این باره نیز حق داد. زیرا آنها به دنبال کاهش ضررهای خود هستند و می خواهند هرجایی که می شود از ضرر بیشتر جلوگیری کنند.

به نظر می رسد، شکسته شدن مداوم کف ‌های حمایتی، فعال شدن حد ضرر معامله‌ گران در بسیاری از نمادها، ترس از تداوم افت قیمت‌ سهام و جو هیجانی ناشی از کاهش نرخ دلار از مهم ‌ترین دلایل دیگری است که برای وضعیت این روزهای بورس تهران می ‌توان عنوان کرد.

به نظر می رسد معاملات روزهای آینده می تواند روند بورس در ماه های پایانی سال را تعیین کند. خروج پول حقیقی از بورس در روزهای گذشته به شدت نگران کننده بوده و در صورتی که این روند متوقف نشود، آینده بورس با خطر جدی مواجه خواهد شد.