کد خبر: 193159

نسخه‌ای برای مسیر روشن جوانان

امام حسن عسکری در روز هشتم ربیع‌الثانی سال ۲۳۲ هجری قمری در شهر مدینه به دنیا آمدند. پدر ایشان حضرت هادی بود. نام این بزرگوار حسن و کنیه وی ابو محمد همسر ایشان نرگس خاتون و فرزند او حضرت مهدی (عج) است.
به گزارش خبرنگار اتاق خبر 24

یکی از دشوارترین روزگارها در عصر امامت، دوران امامت امام حسن عسکری(ع) بوده است. در آن زمان، فتنه‌های فراوانی رخ داد و شبهه‌های زیادی درباره امامت آن حضرت پدید آمد؛ به گونه‌ای که تنها عده‌ای اندک از دوستان و یاران خاص ایشان عقیده و ایمان خالص و ناب خود را از گردباد فتنه‌ها و توفان شبهه‌ها ایمن نگه داشتند و تا پایان عمر بر اعتقاد به امامت آن حضرت باقی ماندند.

تدبیرهای شگرفی که آن حضرت برای حفظ جایگاه امامت و راهنمایی امت و حفظ جان شیعیان به رغم آن همه وسوسه‌ها و دسیسه‌ها و دشمنی‌ها به کار برد، خواندنی و شگفتانگیز است. آگاهی از این تدبیرها، برگی است از دفتر امام شناسی و معرفت به چگونگی انجام رسالت آن حضرت در آن روزگار دشوار.

امام حسن عسگری(ع)، یازدهمین پیشوای شیعیان در سال 232 هجری قمری در مدینه متولد شدند و دوران عمر ایشان 29 سال می‌باشد که 13 سال اول را در مدینه،10 سال قبل از امامت و شش سال زمان امامت خود را در سامرا زندگی کرده‌اند

مشهورترین لقب ایشان، عسکری است که به اقامت اجباری‌اش در سامرا اشاره می‌کند. او در سامرا تحت مراقبت حکومت قرار داشت و برای فعالیت‌های خود با محدودیت روبه‌رو بودند. امام عسکری (ع) از طریق نمایندگان خود و نیز از راه نامه‌نگاری، با شیعیان ارتباط داشتند.

امامت۶ ساله امام عسگری(ع)

امام(ع) سه سال از دوران امامت شش ساله خود را در زندان سپری کردند اما این طور نبود که ایشان سه سال به طور مداوم در زندان باشند بلکه به دفعات بخصوص توسط معتمد عباسی زندانی شدند؛ به طوری که هر جریانی که اتفاق می‌افتاد و موجب ترس عباسیان می‌شد، امام(ع) را دستگیر و زندانی می‌کردند با این حال ایشان در طول سه سال باقی مانده اقدامات اساسی زیادی را برای شیعیان و مسلمانان انجام دادند.

یکی از اقدامات مهم امام یازدهم(ع) ایجاد سازمان وکلا بود؛ یعنی ایشان افرادی را به عنوان وکیل به مناطق مختلف فرستاده بودند که هر کدام مستقل از سایرین فعالیت می‌کردند اما همه آنها به طور مستقیم با امام(ع) در ارتباط نبودند بلکه برخی نیز با واسطه با ایشان ارتباط برقرار می‌کردند و همچنین امام(ع) پیک واحدی داشتند که همه وکلا نامه امام عسگری(ع) را فقط از آن پیک می‌پذیرفتند نه فرد دیگر.

ارتباط غیرمستقیم، حرف‌های پشت پرده و اعمالی این چنین از جمله رویه‌های امام دهم و یازدهم(ع) بود که گویی ایشان می‌خواستند بدین طریق مردم را برای مواجهه با عصر غیبت آماده کنند مخصوصا اینکه امام یازدهم (ع) نیز مورد تهدید دشمنان و از نظر جانی در خطر بودند و امام هادی(ع) نیز همواره ایشان را از عموم مردم پنهان می‌کردند و فقط نزدیکان ایشان را امام بعد از امام هادی(ع) می‌شناختند.

این جریان موجب شد مردم پس از شهادت امام دهم(ع) امامت حضرت عسگری(ع) را انکار کنند اما ایشان به وسیله کرامات خاص خود به کرات امامت خود را اثبات کردند. آن حضرت(ع) و همچنین امام هادی(ع) در محیطی کاملا نظامی زندگی کردند و بر اساس شرایط سیاسی زمان لقب عسگری به ایشان دادند اما این ویژگی در وجود مبارک امام حسن عسگری(ع) نمود بیشتری داشت.

امام(ع) در پنج سال آخر عمر خود به شدت از وجود حضرت مهدی(عج) محافظت و صیانت می‌کردند و ترتیبی دادند که هیچ کس از وجود مبارکشان خبردار نشدند چرا که به اذن خداوند و در اثر تقوا و پاکدامنی خود نرجس خاتون، جسم مادر آن حضرت نیز در زمان بارداری به گونه‌ای نبود که کسی به وجود فرزندی در بطنش پی ببرد؛ تا جایی که هنگام شهادت امام حسن عسگری(ع) نیز معتمد عباسی کسانی را فرستاد تا حتی کنیز امام(ع) را معاینه کنند تا اگر باردار بودند فرزندش را به قتل برسانند غافل از اینکه امام زمان(عج) آن زمان پنج ساله شده بود.

ایجاد سازمان وکلا

اقدام دیگر امام حسن عسگری علیه السلام، برای زمینه سازی غیبت، ایجاد سازمان وکالت و تقویت آن بود. این نهاد در عصر امام صادق علیه السلام، تشکیل شد با فعالیت‌های مختلف و با نظارت امامان معصوم علیها السلام، کار خود را آغاز کرد و به تدریج تا زمان امام حسن عسگری علیه السلام، شکل منسجم نظام مندی به خود گرفت.

امام حسن عسگری علیه السلام، به جهت حفظ و نگهداری اموال مسلمانان، بیم از تباه شدن و از بین رفتن آنها و نیز برای دریافت حقوق شرعی از مردم و توزیع آنها میان نیازمندان و تهیدستان، نمایندگان و وکلایی تعیین فرموده بود تا شیعیان برای حل مشکلات شرعی و اجتماعی خود به آنها پناه ببرند. ایشان به بعضی از وکلای خود ـ مانند «ابراهیم بن عبده نیشابوری» ـ فرمان داد تا حقوق شرعی را به آن حضرت برسانند. همین‌طور «عثمان بن سعید عمری» را به عنوان وکیل تامّ الاختیار خود در بغداد تعیین فرمود، به مردم و همه وکلا دستور داد تا با او در ارتباط باشند و همه حقوق واجب الهی و دیگر وجوهی را که نزدشان است به او تحویل دهند.

با وجود این، امام عسگری علیه السلام، کارهای انجام شده توسط وکلا را زیر نظر داشتند و به هیچ عنوان از اعمال آنها غافل نبودند و بدین سان، فرهنگ باور به امام غایب و رجوع به نائبان را در میان شعیه، نهادینه فرمودند.

مسلم است که شیعیان باید از نظام استوار اجتماعى برخوردار شوند تا بتوانند در برابر رخدادها و مبارزه‌جوئیها توانا باشند. این نظام، در رهبرى‌ مرجعیّت تبلور مى‌یابد؛ بدین معنى كه شیعیان به گرد محور عالمان الهى‌ واُمَناى وى بر حلال و حرام، جمع می شوند. از این رو بود که در دوران امام‌عسكرى‌(علیه السلام)، شالوده نظام مرجعیّت تحكیم یافت و نقش دانشمندان‌ شیعه، بدین اعتبار كه آنان وكلا، نوّاب و سفیران امام معصوم‌(علیه السلام‌) هستند، برجستگى ویژه‌اى پیدا كرد.

شهادت امام حسن عسگری در 29 سالگی

امام حسن عسگری(ع) در سن 28 یا 29 سالگی و در هشتم ماه ربیع الاول سال 260 هجری قمری توسط معتمد عباسی مسموم شده و به شهادت رسیدند اما ایشان قبل از شهادت به مدت چند روز به بستر بیماری افتادند و در این مدت خلیفه عباسی پزشکانی را به بالین ایشان می‌فرستاد تا گواهی دهند آن حضرت در اثر مرگ طبیعی از دنیا رفته است در حالی که هیبت والای ایشان در اثر سم به قدری افول کرده بود که واضح روشن بود؛ با این حال شیعیان در پاسخ به این شبهه تاریخی که می‌گویند شاید امام حسن عسگری(ع) در اثر بیماری از دنیا رفته اند، به حدیث امام صادق(ع) استناد می‌کنند که فرمودند: ما اهل بیت(ع) از دنیا نمی‌رویم مگر اینکه یا مسموم می‌شویم و یا با شمشیر کشته می‌شویم.

امام دوازدهم (عج) تولدی مخفیانه داشتند از این جهت ولادت ایشان بی‌شباهت به ولادت حضرت موسی (ع) و حضرت ابراهیم (ع) نیست. با وجود تدابیر امنیتی شدیدی که جاسوسان و مأموران خلیفه عباسی برای کنترل منزل امام یازدهم (ع) اعمال کرده بودند، آقا امام زمان (عج) در پانزدهمین روز از ماه شعبان سال 255 در سامرا قدم به جهان هستی گذاشتند.

 با شهادت امام حسن عسکری (ع)، امام زمان (عج) در سن ۵ سالگی عهده دار منصب امامت شیعیان شدند و براساس آنچه که در روایت‌ها به آن‌ها اشاره شده، تا آن زمان هیچ فردی از وجود مبارک آن حضرت آگاهی نداشت.

دوران زندگی امام زمان (عج) به ۴ دوره تقسیم می‌شود که دوره نخست شامل تولد ایشان تا غیبتشان است و دوره دوم غیبت صغرا حضرت مهدی (عج) را شامل می‌شود، همچنین دوره‌های سوم و چهارم به ترتیب شامل دوره غیبت کبرا امام زمان (عج) و دوره حکومت این حضرت می‌شود

سیره امام حسن عسکری (ع)

سیره و سنت امام حسن عسکری (ع) همراه با حکمت بود، باید به این اشاره کرد که ارتباط شیعیان با امام بسیار مشکل بود و این سختی‌ها همه زمینه ساز غیبت امام عصر (عج) را فراهم می‌کردند، تا دراین زمان مردم به عدم حضور امام عادت کنند و بی آنکه حضرت را ببینند اعتقاد داشته باشند و ایمان بیاوردند.

در واقع ارتباط با امام به سختی بر قرار می‌شد، ولی در عین حال وقتی ما این همه آثار روایی و احادیث را می‌بینیم، چیزی جز عنایت الهی و اعجاز خداوند نیست.

نسخه‌ای برای مسیر روشن جوانان

امام حسن عسکری (ع) بسیار جوان بودند، و ۲۸ سال فقط در این دنیا عمر نکردند، اما در همین مدت کوتاه هم تلاش‌های بسیاری برای رساندن پیام اهل بیت (ع) به شیعیان داشتند. در این بین اگر جوانان ما نیز به زندگی و سنت امام حسن عسکری (ع) توجه ویژه‌ای داشته باشند می‌توانند در دوره جوانی هم انسانی متقی، اهل خدا، با ورع و صاحب علم باشند.

گاهی این فکر در برخی از جوانان وجود دارد که می‌پندارند دوران جوانی، دوره خوشگذرانی است، اما اینطور نیست، اولیاء و امامان ما در اوج جوانی به مقام امامت رسیدند و با خدا بودند. درواقع امامان نه در دوران جوانی بلکه در تمام سنین الگوی راه زندگی ما هستند.