کد خبر: 193048

سوسنگرد چگونه آزاد شد؟

۲۶ آبان سالروز حماسه عظیم آزادسازی و اخراج اشغالگران بعثی از شهر مقاوم و شهیدپرور سوسنگرد، یکی از حوادث و رخدادهای ماندگار و الهام‌بخش دفاع مقدس هشت ساله ملت ایران برابر استکبار جهانی است که با گذشت ۴۰ سال، همچنان کانون تولید قدرت و اراده برای دفاع از استقلال،عزت و عظمت میهن اسلامی و پیگیری آرمان‌های بلند انقلاب اسلامی و شهدای عالیقدر است .
به گزارش خبرنگار اتاق خبر 24

 خوزستان پر است از حماسه‌های ملی که غیور مردان و زنان ایرانی با مقاومت و اراده، همچون نی زار‌های هور بر جای گذاشته اند. جنگ ٨ ساله عراق و ایران که با خیال باطل صدام، مبنی بر تصرف ٣ روزه خوزستان آغاز گردید، هر چند ویرانی‌هایی بر جا گذاشت و موجب نابودی زیرساخت‌های هر ٢ ملت شد، اما حماسه‌ها و دلاورهایی را به وجود آورد که تاریخ ایران زمین در گذشته پر شکوه خود بسیار شاهد آن بود. دلیرانی که تاریخ را شرمنده خود کردند. جوان‌ها و نوجوانانی که مانند شیر ژیان، فقط با نیروی ایمان خود در مقابل سلاح غربی، زر سعودی و تزویر اسرائیلی تا آخرین نفس ایستادگی کردند و از تمام آرزو‌ها و امیال خود در راه وطن گذشتند. شاید اگر فردوسی هنوز زنده بود، شاهنامه‌ای دیگر می‌سرود.

سوسنگرد یکی از شهر‌های استان خوزستان و مرکز شهرستان دشت آزادگان است که مردمان همین خاک ٣٩ سال پیش در آن حماسه آفریدند. حماسه ای بزرگ در شهری کوچک، ۲۶ آبان، سالروز آزادسازی سوسنگرد به دست رزمندگان جنگ عراق و ایران است. نیرو‌های عراقی ابتدا در تاریخ ششم مهرماه سال ۱۳۵۹ بعد از شکستن مقاومت پاسداران و نیرو‌های ژاندارمری، این شهر را اشغال کردند، اما پس از گذشت ۴ روز نیرو‌های سپاه، با فرماندهی «علی غیوراصلی» توانستند سوسنگرد را از حصر بعثی‌ها آزاد نمایند.

عملیات آزادسازی سوسنگرد

سوسنگرد با ۱۵هزار نفر جمعیت یکی از شهرهایی بود که در همان روزهای آغازین حمله ناجوانمردانه ارتش مزدور و تا بن دندان مسلح عراق مورد تهاجم وحشیانه نظامیان بعثی قرار گرفت و در ششم مهرماه ۱۳۵۹ این شهر به تصرف متجاوزان عراقی درآمد.
یکی از مهمترین اهداف دشمن در برنامه‌ریزی حمله به ایران این بود که اگر تهاجم آنها  منجر به براندازی نظام جمهوری اسلامی ایران نشود حداقل بتوانند استان خوزستان را اشغال کنند ، برای همین مهمترین و نزدیک‌ترین مسیری که آنها را به مرکز استان یعنی اهواز وصل می‌کرد محور چذابه - بستان - سوسنگرد - اهواز بود.

عمليات دفاعی رزمندگان اسلام در برابر نيروهای متجاوز عراقی در حراست از شهر سوسنگرد، فقط به مدد ۲۰۰ نفر از پاسداران، بسيجيان و شماری از اهالی شهر، با سلاحهای سبک صورت گرفت.

در هفته اول هجوم دشمن به کشورمان، شهر سوسنگرد اولین شهری بود که بعد از 7 روز مقاومت‌های جانانه محدود نیروهای ژاندارمری، سپاه و نیروهای مردمی به اشغال دشمن متجاوز درآمد، اما با گذشت 3 روز رزمندگان اسلام در تاریخ 9 مهرماه 1359 طی عملیاتی شبانه موفق شدند دشمن زبون را وادار به عقب نشینی نموده و آنان را تا نزدیک مرزهای بین المللی به عقب برانند.

در اين عمليات، رزمندگان دلير ايرانی، به فرماندهی شهيد دكتر مصطفی چمران، سرسختانه و شجاعانه در برابر هجوم تانكهاي خصم زبون و در زير گلوله باران توپخانه آنها مقاومت كردند، تا اين كه شهر از محاصره بعثيها خارج شد.

محاصره شهر سوسنگرد سه روز به طول انجاميد و سرانجام با پيگيري هاي شهيد آيت االله مدنی، تدبير و فرمان تاريخی امام خمينی(ره) مبنی بر اينكه ˈسوسنگرد بايستی تا فردا آزاد شودˈ، عمليات آزادسازی در شامگاه ۲۵ آبان ۱۳۵۹ با درک دقيق اوضاع و تحليل صحيح راهبرد دشمن صورت گرفت.

عملیات آزادسازی سوسنگرد چگونه انجام شد؟

براساس اسناد موجود در بنیاد حفظ آثار و ارزش های دفاع مقدس خوزستان ماموریت حمله به سوسنگرد به لشکر ۹ زرهی ارتش عراق واگذار شده بود. این لشکر پس از عبور از تنگه چذابه و بدون اینکه با مقاومت عمده ای روبه رو شود به سمت شهر بستان در ۲۰ کیلومتری مرز حرکت کرد و پس از رسیدن به اطراف بستان ، پیشروی خود را به سمت سوسنگرد که ۳۰ کیلومتر از بستان فاصله داشت، آغاز کرد.

نیروی رزمی دیگری نیز از محور کوشک -  طلائیه به سمت جاده سوسنگرد- حمیدیه پیشروی و با عبور از رودخانه کرخه کور در چهارم ماه ۵۹ وارد اطراف شهر سوسنگرد شدند. تانک های عراقی پس از عبور از رودخانه کرخه برای اولین بار درششم مهرماه ۵۹ وارد شهر سوسنگرد -واقع در ۶۰ کیلومتری شمال غربی اهواز - شده و این شهر را به تصرف کامل خود در آوردند.

به هنگام حمله ارتش عراق، مردم سوسنگرد در شهر بودند و ارتش بعثی نفراتی از وابستگان خود را به عنوان فرماندار و مسئولان دیگر برای اداره شهر انتخاب کرد ولی این آرایش سیاسی دشمن در سوسنگرد چند روزی بیشتر دوام نیاورد.

پس از اشغال سوسنگرد ، به دستور فرمانده لشکر ۹ ارتش عراق "تالی الدوری" ۵۸ نفر از مردم عرب دشت آزادگان را به دلیل همکاری نکردن با ارتش بعثی عراق اعدام کرد.

ارتش عراق پس از تصرف واشغال سوسنگرد پیشروی خود را به سمت اهواز ادامه داد و در این محور از حمیدیه عبور کرد ولی وارد آن نشد. هدف نهایی ارتش عراق از تهاجم از این محور رسیدن به شهر اهواز بود. ارتش عراق انتظار حماسه آفرینی و مقاومت  نیروهای مردمی  را نداشت و تصور می کرد که می تواند به سرعت به پیشروی خود ادامه دهد.

رزمندگان سپاه پاسداران انقلاب اسلامی خوزستان چهار روز پس از اشغال سوسنگرد به مقابله با ارتش بعثی پرداختند. با برنامه ریزی صورت گرفته عملیاتی چریکی در ساعت پنج بامداد  نهم مهرماه ۵۹ به فرماندهی شهید علی غیور اصلی به همراه ۲۳ نفر دیگر و تعدادی از نیروهای داوطلب مردمی صورت گرفت.

این شبیخون سبب عقب نشینی واحدهایی از ارتش عراق و آزادشدن شهر سوسنگرد در ۹ مهرماه شد. در این عملیات بالگردهای هوانیروز  با عملیات تهاجمی به شکار تانک های عراقی پرداختند و نقش خوبی در انهدام قوای زرهی ارتش بعثی در غرب سوسنگرد ایفا کردند.

در این شبیخون موفقیت آمیز، ۲۲ دستگاه تانک و نفربر ارتش عراق به غنیمت رزمندگان اسلام درآمد.
با استقرار رزمندگان اسلام در شهر و از آنجا که سوسنگرد به یکی از جبهه های فعال جنگ تبدیل شده بود و احتمال حمله مجدد ارتش عراق به آن می رفت، مردم این شهر آن را ترک کردند.

از این پس و با مشخص شدن اهمیت حفظ سوسنگرد، پاسداران و مردم داوطلبی که از شهرهای مختلف کشور به جبهه های جنوب اعزام می شدند، اغلب خود را به سوسنگرد می رساندند و در آنجا به مقابله با ارتش متجاوز عراق می پرداختند. گرچه ارتش عراق در تصرف سوسنگرد شکست خورد ولی نمی توانست از اشغال این شهر صرف نظر کند.

طمع ارتش بعثی برای اشغال دوباره سوسنگرد

واحدهایی از لشکر ۹ زرهی عراق  در روز۲۳ آبان ماه  پیشروی خود را از شمال رودخانه کرخه کور _که بعدها به دلیل حماسه آفرینی رزمندگان در اطراف آن به کرخه نور تغییر نام یافت _به طرف جاده حمیدیه - سوسنگرد را آغاز کردند و شهر سوسنگرد را در ۲۴ آبان ۵۹ از شرق، جنوب و غرب به محاصره خود در آوردند.

در آن هنگام حدود ۳۱۰ رزمنده از سپاه و بسیج در شهر مقاومت می کردند. نبردهای خیابانی بین مدافعان شهر با تانک های عراقی آغاز و حماسه های بسیاری خلق شد.نیروهای متجاوز عراقی در ۲۵ آبان ماه به منظور اشغال مجدد سوسنگرد به این شهر حمله کردند.

خبر محاصره شهر سوسنگرد و خطر اشغال این شهر به گوش امام (ره) رسید. رزمندگان اسلام پس از فرمان تاریخ ساز امام که "تا فردا باید سوسنگرد آزاد شود" حمله گسترده ای را به شهر سوسنگرد و کمک به رزمندگان محاصره شده در شهر، شروع کردند.
نیروهای گروه جنگهای نامنظم هم با حدود ۲۰ نفر به فرماندهی شهید دکتر مصطفی چمران به کمک آمدند. حمله از بیرون و مقاومت از درون شهر موثر واقع شد و سرانجام در ساعت ۱۴:۳۰روز ۲۶ آبان ماه، رزمندگان اسلام با شکستن حلقه محاصره سوسنگرد، از سمت شرق وارد شهر شدند و از افتادن این شهر به دست ارتش بعثی صدام جلوگیری کردند.

در این درگیری ها بیش از ۸۰ نفر از رزمندگان اسلام که عموما" در شهر مقاومت می کردند به شهادت رسیدند، در این عملیات غرورآفرین شیهد چمران نیز از ناحیه پا مجروح شد.

در این عملیات پیروزی بزرگی نصیب قوای اسلام شد و ناکامی ارتش بعثی در تصرف سوسنگرد به میزان زیادی عراق را از پیشروی های بیشتر مایوس و ناامید کرد.

در مجموع در دوران جنگ ، سوسنگرد سه بار از سوی ارتش عراق محاصره و یک بار نیز به طورکامل به اشغال درآمد.

بیشترین مقاومت ها در جریان تهاجم ارتش عراق، در منطقة سوسنگرد صورت گرفت و پس از درگیری های شجاعانة خرمشهر، شدیدترین نبردها در جبهة سوسنگرد اتفاق افتاد.

نتایج کلی عملیات شکست حصر سوسنگرد به شرح زیر است:

- نشان دادن مقاومت مردمی جوانان و رزمندگان برای دفاع از سرزمین ایران وعقب راندن اشغالگران بعثی.

افشای خیانت بنی صدر و دستور وی در عدم اعزام بموقع یگان‌ها از سوی ارتش برای آزادسازی سوسنگرد.

ضرورت توجه همه جانبه و در خور به حوادث و رخدادها و مقاصد سرنوشت ساز و تاریخی دفاع مقدس بخصوص آزادسازی خرمشهر مورد تأکید است.

حقانیت رهبری و ضرورت برجسته‌سازی نقش آفرینی‌های ولایت فقیه در هشت سال دفاع مقدس برای نسل جوان و مسئولیت دستگاه‌ها، مراکز و نهادهای متولی امر تدوین تاریخ دفاع مقدس لازم است آثار و برکات تعیین کننده پیروزی رزمندگان در عملیات سوسنگرد در ادامه جنگ بیان شود.

در روزهای ابتدایی جنگ، لشکر 5 و لشکر 9 عراق از جبهه‌های مختلف به مناطق بستان، تپه‌های الله‌اکبر و حمیدیه حمله کردند اما سوسنگرد در همان روز های اول آزاد شد ؛ اما پس از 40 روز ارتش بعثی عراق، بستان را تصرف کرد و دوباره سوسنگرد محاصره شد ولی این شهر تیر خلاص را زد و اجازه نداد اهواز سقوط کند.

 سوسنگرد از چند جهت دارای اهمیت است که ما همیشه این عملیات را در 26 آبان هرسال گرامی می‌داریم یکی از نکات برجسته آزادسازی عملیات سوسنگرد وحدت نیروهای مسلح است که ارتش سپاه، جهاد سازندگی، ژاندارمری و عشایر یکدل و یک‌صدا بودند و از ویژگی‌های عملیات سنگر وحدت و ولایتمداری نیروهای مسلح بود.

آزادسازی سوسنگرد از نقاط درخشان و الهام بخش تاریخ 8 سال دفاع مقدس و مقدمه خروج تدریجی جبهه‌های نبرد از بن بست ناشی از رویکرد بنی‌صدر و تفکر لیبرالی جاری در صحنه اداره جنگ تلقی می شود.

فرماندهی مستقیم حضرت آقا و شهید چمران در عملیات

در این عملیات كه شهید چمران در خط مقدم شركت داشتند از ناحیه پا به شدت مجروح می‌شوند و یكی از محافظانش هم به شهادت می‌رسد ولی شهید چمران با كشتن راننده یك كامیون عراقی و به همراه دیگر محافظش با كامیون به عقب برمی‌گردند و شهید چمران را برای مداوا به تهران منتقل می‌نمایند. این عملیات با فرماندهی مستقیم حضرت آقا و شهید چمران با موفقیت به پایان می‌رسد و سوسنگرد برای همیشه آزاد می‌گردد مناطق مرزی بستان و چزابه در اشغال دشمن باقی می‌ماند تا این‌كه عملیات طریق‌القدس در نیمه شب دی ماه سال ۶۰ به فرماندهی شهید سپهبدعلی صیاد‌شیرازی به اجرا درآمد و۶۵۰كیلومترمربع از سرزمین‌های جمهوری اسلامی ایران و مناطق بستان و چزابه آزاد گردید و برای اولین‌بار نیروهای جمهوری اسلامی ایران به مرزهای بین‌المللی رسیدند.

باور رزمندگان ایرانی، سلاحی در مقابل تانک بعثی

نیروی ایمان و اراده و مقاومت رزمندگان مخلص اسلام در جنگ ایران و عراق مسئله‌ای است که نباید فراموش شود. شاید اگر نیرو‌های ایرانی ایمان به پیروزی اسلام نداشتند، هیچ وقت نمی‌توانستند در مقابل ارتش مسلح بعثی و مهمات و مزدوران غربی مقاومت کنند. اما توان و باور رزمندگان، ورق را به گونه‌ای دیگر برگرداند تا مردم سوسنگرد در امنیت و آرامش زندگی را با تمام سختی‌ها سپری کنند و یاد و خاطره کسانی که به خاطرشان از همه وجود گذشتند، زنده نگه دارند.