کد خبر: 192101

روزگار تئاتر در نیمه اول سال کرونازده

هنوز تئاتری‌ها در اندیشه این بودند که تکلیف‌شان با این مهمان تازه‌وارد جهانی چه خواهد بود و به تعطیلات کرونایی عادت نکرده بودند که مدیر اداره کل هنرهای نمایشی هم رفتن را به ماندن ترجیح داد و استعفای خود را در آخرین روزهای اسفند مطرح کرد.
اتاق خبر 24

سال ۹۹ در نیمه اول خود با هنرمندان تئاتر چندان مهربان نبوده است. این هنرمندان که از نیمه دوم سال گذشته بارها طعم تعطیلی را چشیدند و در سال پر حادثه ۹۸ درگیر حاشیه‌های مختلفی شدند، بهار خود را هم با تردید، نگرانی و ابهام آغاز کردند. تغییر چند مدیر، وضعیت نیمه تعطیل سالن‌های نمایشی، اقتصاد لرزان تئاتر، حاشیه‌های بیمه و وام کارا، بخشی از سختی‌هایی است که تئاتری‌ها در نیمه اول امسال گذرانده‌اند. هرچند که ظواهر امر نشان می‌دهد نیمه دوم سال هم به آنان آسان نخواهد گذشت.

هنوز ذهن هنرمندان تئاتر از حاشیه‌های جشنواره سی و هشتم تئاتر فجر رها نشده بود و در شرایطی که سالن‌های تئاتری به برکت حضور برخی از چهره‌های شناخته شده داشتند اندک جانی می‌گرفتند، همه‌گیری ویروس کرونا، اندک دلخوشی تئاتری‌ها را از بین برد.  

بهاری با عطر و رنگ کرونا

سالن‌های تئاتر از اویل اسفند تعطیل شد، هنرمندان نسل‌های گذشته، این تجربه را در سال‌های جنگ داشتند ولی تفاوت در این بود که این بار ویروس ذره‌بینی، بدجوری به زندگانی همه خیمه زده بود.

در همین گیرودار که هر روز هم مشکلات اقتصادی بیشتر بر گرده تئاتر فشار می‌آورد، شهرام کرمی، مدیر اداره کل هنرهای نمایشی، استعفای خود را در صفحه شخصی‌اش اعلام کرد؛ تصمیمی که البته غیر منتظره نبود ولی در شرایط تازه  و به دلیل بدهی‌های زیادی که باقی مانده بود، می‌توانست وضعیت تئاتر را پیچیده‌تر کند چراکه گروه‌های بسیاری حتی از دو سال پیش مطالبات مالی داشتند و با رفتن مدیر تئاتر، شرایط آنان مبهم‌تر از قبل می‌شد.  

عده‌ای تصور می‌کردند مدیر جدید در واپسین روزهای سال ۹۸ معرفی نمی‌شود ولی به فاصله چند روز بعد، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی بهتر دید تئاتر بیش از این سردر گم نشود و با اینکه انتخاب مدیر هنری به دلیل ضعف ما در پرورش دادن نیروهای متخصص، کار بسیار دشواری است، به یکی از مدیران چند سال پیش تئاتر روی آورد و قادر آشنا بعد از ۸ سال بار دیگر به عنوان مدیر اداره کل هنرهای نمایشی حکم گرفت.

با این تغییر مدیریت، تئاتری‌ها بهار خود را آغاز کردند؛ بهاری با عطر و بوی کرونا و تعطیلی و بیکاری و بی‌پولی و بسیاری دغدغه‌های دیگر درباره امنیت شغلی، بیمه بیکاری و البته آینده‌ای غیر قابل پیش‌بینی...

زندگی از ما قوی‌تر است

با این حال زندگی همیشه از همه ما قوی‌تر است و هرگز از جریان باز نمی‌ایستد و این چنین بود که تعدادی از هنرمندان بهتر دیدند به جای غصه خوردن، دست به کار خلق نمایشنامه‌های تازه شوند، برخی با بهره‌گیری از امکانات فضای مجازی، به آموزش‌های آنلاین روی آوردند، برخی دیگر به کارهای عقب‌مانده خود پرداختند، تعدادی دیگر، جلساتی را به صورت لایو، پیش بردند، گروهی پیشنهاداتی را درباره خواندن کتاب و تماشای فیلم و سریال ارایه کردند، برخی به اجراهای آنلاین فکر کردند، بسیاری دیگر هم از هر وسیله‌ای بهره جستند تا مردم را به ماندن در قرنطینه خانگی تشویق کنند ولی ته ذهن همه آنان یک موضوع مشترک بود؛ تئاتر در دوران کرونا چگونه نفس خواهد کشید؟

وظایف کرونا در قبال تئاتر

در دوران کرونایی آنچه بیش از همه در جامعه تئاتری نمود داشت، امنیت شغلی هنرمندان بود. موضوعی قدیمی که در این دوران، بیش از همیشه اهمیت خود را نشان داد. گویی یکی از وظایف کرونا این بود که گوشزد کند اقتصاد تئاتر و امنیت شغلی هنرمندان آن تا چه حد لرزان و بی‌اعتبار است و این چنین بود که بار دیگر پرونده امنیت شغلی هنرمندان گشوده شد. در این میان برخی از نهادها دستی بر سر تئاتری‌ها کشیدند و حمایت‌هایی انجام دادند. در همان نیمه اول فروردین بحث بیمه بیکاری و نیز بیمه تامین اجتماعی هم مطرح شد و صندوق اعتباری هنر به پیشنهاد دولت، حق بیمه سه ماهه نخست امسال را بخشید ولی طبق معمول این بخشش هم در پیچ و خم‌های اداری میان وزارت ارشاد و سازمان تامین اجتماعی و در رفت و برگشت بخش نامه‌های رنگ‌رنگ، دردسرهای بسیار داشت.

از طرف بنیاد مستضعفان، کارت هدیه‌ای به مبلغ یک میلیون تومان به اعضای خانه تئاتر اهدا شد و شاید این کم‌دردسرترین حمایتی بود که صورت گرفت.

اما وام «کارا» دیگر مشغله معیشتی تعدادی از مشاغل از جمله اعضای خانه تئاتر شد؛ وامی که پیشنهادش از سوی دولت و برای حمایت از مشاغلی که از کرونا آسیب دیده بودند، مطرح شد ولی در اجرای این طرح نیز بار دیگر تئاتری‌ها دریافتند. نداشتن حقوق ثابت یا کد کارگاه و ... چقدر می‌تواند آنان را در مقایسه با دیگر مشاغل، عقب بیندازد.

بهره‌گیری از این وام هم مشکلات خاص خود را داشت. بسیاری از تئاتری‌ها از برخورد بانک‌ها گله‌مند شدند. بعضی از بانک‌ها از آنان دو ضامن با برگه کسر از حقوق و سفته خواسته بودند و به برخی از هنرمندان هم گفته شده بود معرفی‌نامه خانه تئاتر اعتباری ندارد. برخی بانک‌ها هم به تعدادی دیگر از تئاتری‌ها گفته بودند به دلیل نداشتن حقوق ثابت و پیش‌بینی اینکه توان پرداخت اقساط را ندارند، ارایه وام دشوار است. سود نسبتا بالای این وام نیز، بسیاری از هنرمندان را منصرف کرد و عطای آن را به لقایش بخشیدند.

به هر حال همه این ماجراها که از فروردین امسال آغاز شده بود تا زمان نگارش این گزارش یعنی آخرین روزهای تابستان همچنان ادامه دارد.

و اما قادر آشنا که همچون اولین دوره مدیریتش در سخت‌ترین روزها به اداره کل هنرهای نمایشی بازگشت، در همان روزهای آغازین ورود خود، اتابک نادری را مسئول پیگیری خسارت‌های مالی گروه‌هایی کرد که اجرایشان به دلیل کرونا ناتمام مانده بود و نیز گروه‌هایی که در نوبت اجرا بودند. هرچند برخی از تئاتری‌ها در گپ و گفت‌های شفاهی می‌گفتند تماسی با آنان گرفته نشده ولی لیستی بلندبالا از گروه‌های ضرردیده تهیه شد با این همه ته دل هیچ کس امید روشنی نبود که دولت با این همه فشارهای اقتصادی بتواند گوشه چشمی هم به تئاتری‌ها داشته باشد. البته چندی پیش بودجه‌ای برای جبران خسارتی که گروه‌ها به دلیل خالی ماندن نیمی از ظرفیت سالن متحمل می‌شوند، تصویب شود. ولی نمی‌توان این موضوع را از نظر دور داشت که مجموعه این مشکلات، فرصتی را فراهم کرد تا هنرمندان رشته‌های گوناگون از جمله تئاتری‌ها بار دیگر تاکید کنند که راه حل همه این مشکلات، تعریف هنرمند بودن به عنوان شغل است تا این قشر هم مانند دیگر اقشار از حقوق قانونی خود بهره‌مند شوند و عزت انسانی آنان خدشه‌دار نشود.

منبع: خبرآنلاین