کد خبر: 191825

اثرات زلزله‌های القایی بر گسل‌ها

استان فارس در بخش جنوب خاوری رشته کوه زاگرس و استان گلستان در بخش خاوری رشته کوه البرز قرار گرفته‌­اند و این دو استان در مناطقی قرار گرفته‌­اند که هم دگرشکلی فعال و هم رخداد زمینلرزه‌­ها را دارند.
اتاق خبر 24

در ماه‌های اخیر استان فارس شاهد زلزله‌های مهم و متعددی است، ضمن آنکه در رامیان استان گلستان زلزله‌ای با بزرگای ۵.۱ به ثبت رسید که به گفته دکتر سلیمانی آزاد از محققان لرزه زمین ساخت سازمان زمین‌شناسی در مناطقی مانند این دو استان که پیشینه رخداد زمینلرزه‌های مهم را دارند، چنین زلزله‌هایی پدیده غیر عادی نیست.

زلزله‌های استان‌های فارس و گلستان غیر طبیعی هستند؟

دکتر شهریار سلیمانی آزاد، پژوهشگر لرزه‌زمین­‌ساخت و متخصص پالئوسایزمولوژی –تکتونیک جنبای سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور در گفت‌وگو با ایسنا، با اشاره به زمینلرزه‌های مهم اخیر در استان‌های فارس و شهرستان رامیان استان گلستان، گفت: اینکه زلزله‌های ثبت شده در این دو استان غیر عادی است یا خیر، باید گفت مکانهایی که در گذشته پیشینه لرزه­ خیزی داشته باشند، بدون شک پتانسیل رخداد زلزله‌های دیگری را در زمان حال دارند. از دیدگاه یادشده، مشاهده می‌شود که در این دو استان هم پیشینه تاریخی و هم پیشینه دستگاهی رخداد زمینلرزه‌­های اثرگذار و آسیب­‌رسان وجود دارد.

وی با بیان اینکه این دو استان در دوره‌های گذشته زلزله‌های اثرگذاری را تجربه کرده‌اند، یادآور شد: این داده‌ها و مستندات به ما نشان می‌دهند که این مناطق پتانسیل رخداد زمینلرزه‌های آسیب ­رسان را دارند. از این رو، زلزله‌هایی که طی هفته‌های اخیر در این دو استان به ثبت رسیده است، رخدادهایی غیر عادی نیستند و حتی می­‌تواند در آینده زمینلرزه‌­های مهم دیگری در آنها رخ دهد.

سلیمانی آزاد، با اشاره به وضعیت استان فارس، خاطر نشان کرد: عامل اصلی لرزه‌خیزی در فلات ایران همگرایی و برخورد پلیت‌های "صلب عربی" و "اوراسیا" و فشرده شدن پلیت شکل پذیر ایران در میان آنهاست. به بیان دیگر، پوسته کره زمین در ایران به عنوان بخش تغییر شکل‌پذیر در میان این دو پلیت سخت‌­تر در حال فشرده شدن است و در نتیجه، شکل­‌گیری چین‌ها و گسل‌ها و در پی آن زمینلرزه‌هایی که رخ می‌دهند همگی از نشانه‌های دگر شکلی جنبای زمین‌­ساختی در ایران به شمار می­‌آیند.

این پژوهشگر لرزه‌زمین‌­ساخت سازمان زمین‌­شناسی کشور رشته کوه‌های البرز در شمال و زاگرس در جنوب باختر ایران را از پهنه‌­های جنبا و اصلی در ایران برشمرد که دگرشکلی تکتونیکی و لرزه خیزی مرتبط با آن را ایجاد می‌کنند و اضافه کرد: کاتالوگ‌ها و مستندات تاریخی زمینلرزه‌های ایران نیز نشان می‌­دهد که هر دوی این پهنه‌­ها، زمینلرزه‌های آسیب رسانی را در گذشته تجربه کرده­‌اند. به ­طور­کلی، استان فارس در بخش جنوب خاوری رشته کوه زاگرس و استان گلستان در بخش خاوری رشته کوه البرز قرار گرفته‌­اند. از این رو، این دو استان در مناطقی قرار گرفته‌­اند که هم دگرشکلی فعال و هم رخداد زمینلرزه‌­ها را دارند.

این متخصص پالئوسایزمولوژی و تکتونیک جنبا با اشاره به وضعیت لرزه­ زمین‌­ساخت منطقه زاگرس، خاطر نشان کرد: زاگرس پهنه‌­ای است وسیع به طول بیش از هزار و ۵۰۰  کیلومتر که از خاور عراق تا استان فارس و هرمزگان کشیده شده و اثرات دگرشکلی ناشی از حرکت رو به سمت شمال پلیت عربی و برخورد آن با ایران و اوراسیا در این گستره قابل مشاهده است. به طور کلی، در رشته کوه زاگرس چندین پهنه گسلی بزرگ در راستای شمال باختری –جنوب خاوری وجود دارد که اثرات زمین‌­شناختی حرکات آنها نیز در استان‌هایی چون "کردستان"، "کرمانشاه"، "لرستان"، "خوزستان"، "هرمزگان" و "فارس" مشاهده می‎‌شود. بخشی از دگرشکلی زمین‌­ساختی و لرزه ­زمین‌­ساختی زاگرس نیز در بخش پی­‌سنگی و گاها در لایه‌­های گچی و نمکی ژرف‌­تر زمین صورت می­‌پذیرد که این موضوع سبب جدایشی در میان دگرشکلی عمیق و سطحی‌­تر در زاگرس می‌­شود.

وی ادامه داد: علاوه بر آن، پهنه‌­های گسلی‌ دیگری در زاگرس در راستای شمالی- جنوبی نیز وجود دارد که گاها پهنه‌­های گسلی شمال باختری- جنوب خاوری را قطع می‌کنند.

این محقق سازمان زمین‌شناسی کشور با بیان اینکه در استان فارس هر دو نوع این گسل‌ها وجود دارند، افزود: در این استان علاوه بر پهنه‌­های گسلی شمال باختری- جنوب خاوری زاگرس، گسل‌های شمالی-جنوبی همانند "کره‌بس" و "کازرون" نیز وجود دارد که گسل‌های قبلی را قطع و حتی برخی از آنها را به صورت پی­‌سنگی جا­به ­جا کرده است.

منبع: جام نیوز