کد خبر: 191454

رسیدگی ویژه به امور زندان و زندانیان در دوره تحول

 در پی شیوع ویروس کرونا در کشور، از همان روزهای نخست قوه قضاییه در کنار قوای دیگر و همگام با جامعه پزشکی و ستاد ملی مقابله با کرونا، اقدامات ویژه‌ای را در دستور کارخود قرار داد و تدابیر ویژه بهداشتی و پیشگیرانه در زندان‌ها اتخاذ کرد. اقدامات و تدابیری که تحسین مراکز و مراجع جهانی همچون کمیسرعالی حقوق بشر سازمان ملل را برانگیخت.
اتاق خبر 24

 طی بیش از یک سال اخیر در دوره تحول در دستگاه قضایی ، بر اساس سیاست‌های ابلاغی مقام معظم رهبری و بنا به تاکیدات آیت‌الله رییسی در جهت اصلاح امور زندان و زندانیان گام‌های ارزنده‌ای برداشته‌ شده است.

آیت‌الله رییسی در نخستین روزهای تصدی مسئولیت دستگاه قضایی در روز چهارم فروردین سال ۹۸ در شرایطی که کشور در تعطیلات نوروزی قرار داشت، از بخش‌های مختلف بازدید و از نزدیک با تعدادی از زندانیان گفت‌وگو کرد و در جریان مسائل آنان قرار گرفت و برای رفع برخی از مشکلات، دستور‌هایی صادر کرد.

 

رییس قوه قضاییه در جریان آن بازدید خطاب به مسئولان زندان بر سالم‌سازی محیط زندان، تقویت رویکرد‌های تربیتی در قبال زندانیان، مهارت آموزی و توانمندسازی زندانیان با هدف بازگشت زندانی به فعالیت‌های سالم و پرهیز از هرگونه اجحاف در حق زندانیان تأکید کرد.

عزم جزم دستگاه قضایی بر رسیدگی بیش از پیش بر امور زندان و زندانیان
بازدید آیت‌الله رییسی از زندان مرکزی مشهد در نخستین روزهای تصدی مسئولیت دستگاه قضایی از جانب ایشان، حامل این پیام بود که عزم رییس جدید عدلیه بر رسیدگی بیش از پیش بر امور زندان و زندانیان بسیار جدی است و این موضوع در زمره اولویت‌های دوره تحول قرار دارد.

اما برنامه بازدیدهای آیت‌الله رییسی از زندان‌های مختلف کشور فقط به زندان مرکزی مشهد محدود نماند و رییس دستگاه قضا طی بیش از یک سال اخیر در جریان سفرهای استانی پردستاورد خود، بازدید از ندامتگاه‌ها را در زمره اولین برنامه‌های کاری خود قرار داده است.

 

 

اثرات مطلوب بازدید‌های سرزده‌ آیت‌الله رییسی از زندان‌های مختلف کشور
بازدید‌های سرزده‌ای که آیت‌الله رییسی ریاست قوه قضاییه از بسیاری از زندان‌های شهر‌های مختلف در جریان سفر‌های استانی خود انجام داده اثرات مطلوبی در وضعیت روحی زندانیان و رسیدگی مصداقی به مشکلات بعضی از آنان برجای گذاشته است.

این مشی پسندیده رییس دستگاه قضا نیز از سوی رییس سازمان زندان‌ها نیز دنبال می‌شود؛ وی در اواخر مردادماه طی یک سفر ۲ روزه و در یک برنامه کاملا فشرده و از قبل اطلاع‌رسانی نشده، به استان کرمان رفت و ضمن بازدید مفصل و طولانی از زندان مرکزی کرمان با سفر به شهرستان‌های کهنوج، جیرفت و بم از زندان‌های این ۳ شهرستان نیز بازدید کرد. در جریان این بازدیدها که تا پاسی از شب به طول انجامید، حاج محمدی علاوه بر شنیدن مشکلات و معضلات زندانیان و کارکنان زندان‌ها، در محیطی صمیمی و بدون تشریفاتِ معمول، ساعاتی را با زندانیان سپری کرد تا از نزدیک با مسائل موجود در یک زندان روبرو شود.

حبس‌زدایی در کنار رسیدگی ویژه به امور زندانیان
البته ذکر این نکته ضروری است که رسیدگی ویژه به امور زندان و زندانیان رویکردی است که متمایز از سیاست قطعی قوه قضاییه در بحثی‌باشد؛ به عبارت دیگر، دستگاه قضایی در دوره تحول علاوه بر اتخاذ سیاست حبس‌زدایی و تاکید موکد به مسئولان قضایی مبنی بر اعمال دقت ویژه در صدور قرارهای بازداشت موقت و اعمال مجازات جایگزین حبس در مورد محکومان واجد شرایط، نسبت به رسیدگی ویژه به امور مددجویان مستقر در ندامتگاه‌ها نیز اهتمام تام دارد. 

به طور کلی، یکی از مولفه‌های اصلی در قوه قضاییه و در دوره تحول، عملیاتی کردن و تحقق بخشیدن به اصل مهم کرامت انسانی است که از محور‌های اصلی سند تحول قضایی نیز می‌باشد و در ابلاغ انتصاب ریاست قوه قضاییه از ناحیه رهبر معظم انقلاب اسلامی نیز بر همین موضوع تاکید شده است.

«دستورالعمل جامع حفظ کرامت و ارزش‌های انسانی» و توجه به وضعیت زندانیان
بر همین اساس، در تیرماه سال گذشته از سوی رییس قوه قضاییه مشتمل بر ۵ فصل و ۳۳ ماده ابلاغ شد؛ در این دستورالعمل جامع و مفصل که با بهره‌گیری از نظرات کارشناسان تدوین، تصویب، ابلاغ، عملیاتی و اجرایی شده است، به عزت، کرامت، ارزشیابی و نظارت کارکنان اهتمام شده و علاوه بر آن به عزت و کرامت در ارائه خدمت به مردم، عزت و کرامت مردم در فرآیند دادرسی و عزت و کرامت همگان اعم از اصحاب پرونده، وکلا، کارشناسان، ضابطان، محکومان و همه مراجعان به مجموعه قضایی توجه ویژه‌ای شده است.

از جمله موارد منعکس در دستورالعمل جامع حفظ کرامت و ارزش‌های انسانی، موضوع زندانیان و مددجویانی است که دوران محکومیت خود را در ندامتگاه‌های کشور سپری می‌کنند؛ مشخصا در مواد ۱۵ و ۲۰ دستورالعمل مزبور به موضوع زندانیان و حفظ کرامت و عزت آنها توجه شده است. 

اصلاح دستورالعمل ساماندهی زندانیان و کاهش جمعیت کیفری زندان‌ها
اما علاوه بر دستورالعمل جامع حفظ کرامت و ارزش‌های انسانی که در آن به موضوع زندانیان توجه ویژه شده است، آیت‌الله رییسی در آغاز دوره مدیریتی خود در دستگاه قضا با اصلاح دستورالعمل ساماندهی زندانیان و کاهش جمعیت کیفری زندان‌ها تحولی شایسته در کاهش حبس‌های غیرضروری و مدیریت امور زندانیان ایجاد نمود.

باز اجتماعی کردن زندانیان و تقویت آثار تربیتی در آنها
یکی از جنبه‌های مشهود اهتمام به امور زندانیان در دستگاه قضایی در دوره تحول، تاکید به باز اجتماعی کردن زندانیان و تقویت آثار تربیتی در آنهاست؛ به طور کلی در دستگاه قضایی کشور ما هدف از زندانی کردن مجرمین صرفاً مجازات آن‌ها نیست بلکه تقویت آثار تربیتی در فرد مجرم، ملاک اصلی است.

 

 

آیت‌الله رییسی در بیانات و موضع‌گیری‌های متعددی به موضوع باز اجتماعی کردن زندانیان و تقویت آثار تربیتی در آنها تاکید کرده است؛ از جمله آنکه در گفت‌وگوی تلویزیونی دوم تیرماه سال جاری، رییس دستگاه قضا تاکیدکرد:اگر فردی محکوم و وارد زندان شد، باید شخصیت وی به عنوان یک آسیب دیده اجتماعی بازسازی شود. در قانون اساسی به اصلاح مجرمین تاکید شده است. اولا باید کاری کرد سر و کار افراد به زندان نیفتد؛ اما اگر به هر دلیلی مجرم وارد زندان شد، باید زندان به تعبیر مقام معظم رهبری، آموزشگاه نیکی‌ها شود تا کسی که از زندان بیرون آمد، بازسازی شخصیتی شده باشد.

رییس دستگاه قضا در همان گفت‌وگوی تلویزیونی با بیان اینکه اصلاح مجرمین یکی از برنامه‌های تحولی دستگاه قضا به شمار می‌رود، گفت: ابتدا باید قضات کاری کنند در صدور احکام زندان به موارد خاص بسنده کنیم. قضات نسبت به محکومیت تا می‌توانند محکومیت غیرحبس صادر کنند و از محکومیت حبس استفاده نکنند و اگر لاجرم از محکومیت حبس استفاده شد، تلاش برای بازسازی شخصیت زندانی صورت گیرد که این سیاست جزو برنامه‌های جدی این دوره قوه قضایه است تا نسبت به زندان یک نگاه متفاوت شکل گیرد.

منبع: میزان