کد خبر: 190981

چرایی گرایش برخی نوجوانان به سیگار

معاون پژوهشی سازمان نظام روانشناسی و مشاوره کشور افسردگی، اضطراب، استرس و اختلال خوردن را از شایع‌ترین اختلالات روانشناختی در دوران نوجوانی عنوان کرد
اتاق خبر 24

فریبرز درتاج در گفت‌وگویی که در آستانه روز نوجوان با خبرگزاری ایسنا داشت، ضمن تشریح خصوصیات رفتاری و شخصیتی انسان‌ها در دوره نوجوانی، شایع‌ترین مشکلات و اختلالات روانشناختی نوجوانان را تشریح و در این راستا به والدین و مسئولان آموزش و پرورش توصیه هایی کرد.

وی با بیان اینکه دوران نوجوانی در افراد طبیعی، همزمان با ظاهر شدن صفات جنسی ثانوی در حدود ۱۲ سالگی شروع و در حدود ۱۹ سالگی پایان می‌یابد، که با محدوده سنی سازمان بهداشت جهانی (WHO) از نوجوانی متناسب است، گفت: این درحالیست که برخی متخصصان بر این باورند که دوران نوجوانی که تا به حال تصور می‌شد در ۱۹ سالگی به پایان می‌رسد، اکنون از سنین ۱۰ تا ۲۴ سالگی طول می‌کشد و مراحل آن را شامل، نوجوانی اولیه (سنین ۱۰ تا ۱۳)؛ نوجوانی میانی (سنین ۱۴ تا ۱۷) و نوجوانیِ پایانی (۱۸ تا ۲۴ سالگی) تعریف کرده‌اند؛ آنها معتقدند «تعریف سن، تعریفی اختیاری است؛ اما تعریف فعلی از نوجوانی بیش از اندازه محدود است و در عصر حاضر سنین بین ۱۰ تا ۲۴ سالگی، نوجوانی را بهتر تعریف می‌کند».

وی افزود: از نظر بسیاری از روانشناسان، سن، روش مناسبی برای تعریف دوران نوجوانی نیست، زیرا سن اغلب برای ارزیابی و مقایسه تغییرات بیولوژیکی (به عنوان مثال بلوغ)، که نسبتاً جهانی است، مناسب است و برایِ دوران نوجوانی که دوران گذار از کودکی به بزرگسالی است و محدود به تغییرات فیزیولوژیک و بدنی نیست، کاربردی ندارد.

بنابر اظهارات این روانشناس، رشد در نوجوانی در سه سطح (زیستی یا فیزیولوژیکی، روانی و اجتماعی) روی می‌دهد که هر سه رابطه نزدیکی با هم دارند؛ البته باید توجه داشت که تفکیک بین بلوغ (puberty) که فرآیند تغییر فیزیکی است با نوجوانی که فرآیند تغییر روانی است، اهمیت دارد و در مطلوب‌ترین شرایط این دو فرآیند به صورت همزمان روی می‌دهند، در غیر این صورت نوجوان ناگزیر به مدارا با استرس‌ها و مشکلات اضافی خواهد بود.

درتاج در ادامه درباره عمده‌ترین ویژگی‌ها و مشکلات نوجوانان توضیحاتی ارائه داد و بیان کرد: نوجوانی یکی از سریع‌ترین مراحل رشد انسان است. بسیاری از تغییرات جسمی، جنسی، شناختی، اجتماعی و عاطفی که در این دوران اتفاق می‌افتد، می‌تواند برای نوجوانان و خانواده‌های آنها مشکلاتی ایجاد کند. تقریباً همه جوامع این نظر را دارند که بین فرزند داشتن و نوجوان داشتن، تفاوت وجود دارد و چگونگی تعریف و شناخت این انتقال از کودکی به بزرگسالی، در فرهنگ‌های مختلف و زمان‌های مختلف، متفاوت است.

معاون پژوهشی سازمان نظام روانشناسی و مشاوره کشور معتقد است که نوجوانان در این مرحله از زندگی با مشکلات و دغدغه‌های زیادی روبه‌رو هستند؛ مسلماً آگاهی از آنچه در این مرحله از زندگی رخ می‌دهد، می‌تواند باعث رشد جسمی و روانی سالم نوجوان و برخورد مناسب خانواده‌ها شود.

مسائلی هویتی؛ مهم‌ترین دغدغه‌ نوجوانان

وی یکی از مهم‌ترین دغدغه‌ها و مشکلات نوجوانان را مسائل مربوط به هویت آنها عنوان کرد و گفت: براساس نظریه روانی-اجتماعی «اریکسون»، زندگی انسان دارای هشت مرحله است که مرحله پنجم یعنی مرحله نوجوانی را «بحران مربوط به هویت در برابر سردرگمی نقش» نام‌گذاری کرده است. از نظر اریکسون هنگامی که فرد در چهار مرحله زندگی از رشد سالمی برخوردار باشد، در خاتمه کودکی به احساس استمرار و ثبات نسبی شخصیت دست می‌یابد، ولی با آغاز مرحله پنجم یا نوجوانی، بحران‌های چهار مرحله قبل احیا و در نتیجه هویت فرد متزلزل می‌شود.

این روانشناس تاکید کرد: اما برای اینکه نوجوان بتواند هویتی سالم و انسجام‌یافته داشته باشد، باید عناصر مربوط به هویت‌های چهار مرحلهقبل را با یکدیگر ترکیب کند. خطری که نوجوان را تهدید می‌کند، بحران هویت یا سردرگمی و آشفتگی نقش است، در واقع خطر شکل‌گیری هویت منفی، زندگی نوجوان را تهدید می‌کند. اکثریت نوجوانان خود را با سوأل اساسی و مهم «من کیستم؟» مواجه می‌بینند. حال آنکه عمده‌ترین تکلیف نوجوان حل این بحران، برای رسیدن به هویتی کم و بیش باثبات و سازگاری روانی اجتماعی است. 

منبع: عصر خبر