کد خبر: 190894

زیارت غدیریه؛ بهترین یادگار امام هادی (ع)

در سال 212 هجری، نیمه ذی حجّة، در اطراف مدینه، در محلی به نام «صریا» ستاره دیگری از نسل پاک رسول گرامی اسلام صلی الله علیه و آله در آسمان امامت و ولایت طلوع کرد، و با نورانیت مَقدَم خویش، قلب پدر و شیعیان را پر از نشاط و شادی نمود.
به گزارش خبرنگار اتاق خبر 24

حضرت امام علی بن محمد النقی الهادى (علیه السلام) دهمین پیشواى شیعیان جهان در نیمه ماه ذی الحجه سال ۲۱۲ هجرى قمری در محلى به نام صریا در اطراف مدینه منوره به دنیا آمدند. پدر بزرگوارشان حضرت امام جواد (ع) و مادر مکرمه شان بانوى گرامى و با فضیلت و تقوا به نام سمانه می‌باشد.

مشهورترین القاب ایشان، «نقى» و «هادى» و کنیه آن حضرت «ابوالحسن» (ابوالحسن الثالث) است.

امام هادى (ع) پس از شهادت پدر گرامیشان در سال ۲۲۰ هجرى قمری و در سن ۸ سالگی به امامت رسید.

این امام همام (ع) در مدت امامت خود با چند تن از خلفاى عباسى (معتصم برادر مأمون، واثق پسر معتصم، متوکل برادر واثق، منتصر پسر متوکل، مستعین پسر عموى منتصر و معتزّ پسر دیگر متوکل) معاصر بود.

مدت امامت امام هادى (ع) ۳۴ سال و عمر شریفشان ۴۲ سال بود که در سال ۲۵۴ در شهر سامراء توسط معتزّ عباسی ملعون مسموم و شهید، و در خانه خود مدفون گردید.

مضجع پاک و نورانی امام علی النقی (ع) و فرزند عزیزشان حضرت امام حسن عسکری (ع) (مشهور به حرم امامین عسکریین) در سامرا، زیارتگاه و ملجاء شیعیان، عاشقان و ارادتمندان است.

مرقد شریف حضرت نرجس خاتون (س) همسر امام حسن عسکری (ع) و مادر امام زمان (عج) و حضرت حکیمه خاتون (س) دختر امام جواد (ع) و خواهر امام هادی (ع) نیز در جوار قبور مطهر این دو امام بزرگوار (ع) قرار دارد.

 

متوکل، منتصر، مستعین و معتز

رفتار خلفای عباسی با امام علی النقی(ع) متفاوت بود. برخی رفتار خصمانه و برخی دیگر رفتار متعادل تری داشتند. اما همه آنان در غصب خلافت و نادیده گرفتن حقوق امامت، هم رأی و هم نظر بودند. در میان آن ها، متوکل عباسی (دهمین خلیفه عباسیان) بیش از همه، نسبت به اهل بیت(ع) و خاندان امامت و علویان صاحب نام، دشمنی می ورزید و از هر راه ممکن در صدد اذیت و آزار آنان بر می آمد و حتی نسبت به درگذشتگان اهل بیت(ع) نیز عقده گشایی می کرد و دستور می داد که مقبره امامان معصوم(ع) به ویژه مقبره مطهر اباعبدالله الحسین(ع) و خانه های مجاور آن را خراب کرده و زمین های کربلا را شخم زده و زراعت کنند.

امام علی النقی(ع) به مدت ۱۱ سال در سامرا پایتخت عباسیان و در محله عسکر منطقه مسکونی نظامیان به حالت تبعید، زندگی کرد و در این مدت، تحت مراقبت و نظارت دستگاه امنیتی خلافت قرار داشت و از تماس با دوستان و یاران خویش محروم بود.

سرانجام در سوم رجب ۲۵۴ قمری در ایام خلافت معتز عباسی و به وسیله معتمد عباسی برادر خلیفه وقت، مسموم و در آن غریبه سرا، به شهادت رسید. به هنگام شهادت آن امام همام، جز فرزندش امام حسن عسکری(ع)، شخصی بر بالینش حاضر نبود.

 

ارتباط امام هادی(ع) با شیعیان

امام هادی(ع) از طریق سازمان وکالت و نامه‌نگاری با شیعیان در ارتباط بود. به گفته رسول جعفریان در زمان امام هادی(ع) قم، مهمترین مرکز تجمع شیعیان ایران بود و روابط محکمی میان شیعیان این شهر و ائمه اطهار(ع) وجود داشت. محمد بن داود قمی و محمد طلحی از قم و شهرهای اطراف آن، خمس، هدایا و پرسش های مردم را به امام هادی(ع)  می‌رساندند.

 با وجود اینکه در زمان امام هادی(ع) اختناق شدیدی از طرف خلفای عباسی حاکم بود، میان امام هادی(ع) و شیعیان عراق، یمن، مصر و نواحی دیگر ارتباط برقرار بود. به گفته جعفریان وکلا، علاوه بر جمع‌آوری خمس و ارسال آن برای امام در حل معضلات کلامی و فقهی و همچنین در تثبیت امامت امام بعدی در منطقه خود، نیز نقش داشتند.

 علی بن جعفر الهمانی، ابوعلی بن راشد و حسن بن عبد ربّه یا بنا به گزارش برخی فرزندش علی از وکیلان امام هادی(ع) محسوب می شدند.

برخی با استناد به روایتی که کشّی رجالی شیعه در سده چهارم قمری، دربارۀ اسحاق بن اسماعیل نیشابوری آورده احتمال داده‌اند که احمد بن اسحاق قمی نیز از وکلای امام هادی(ع) بوده است.

 

زیارت جامعه کبیره؛ میراث ماندگار امام هادی(ع)

زیارت جامعه کبیره از زیارتنامه‌های مهم شیعیان است که از طرف امام هادی(ع) در پاسخ به درخواست یکی از شیعیان نگاشته شده است. مضمون زیارتنامه باورهای شیعه درباره امامت، مقام ائمه اطهار(ع) و وظایف شیعیان در مقابل آنهاست. عالمان شیعه، شرح‌های فراوانی بر زیارت جامعه نوشته‌اند.

متن این زیارت از امام هادی(ع) نقل شده است. شیخ صدوق آن را از طریق محمد بن اسماعیل برمکی از موسی بن عبدالله نخعی و او از امام هادی(ع) نقل کرده است.

زیارت جامعه کبیره در واقع توصیف بلند و بلیغی از جوانب گوناگون اصل امامت است که از نظر شیعه استمرار دین، منوط به اعتقاد و تمسک به این اصل است.

در این زیارت، اهل بیت(ع) جانشینان بر حق رسول اکرم(ص) معرفی شده‌اند و به تمام آموزه‌های شیعی به زبانی فصیح پرداخته شده است که از جمله آنها می توان به ارتباط ائمه اطهار(ع) با پیامبر اکرم(ص)، برشمردن مقامات علمی و اخلاقی و سیاسی امامان معصوم(،ع)، اسوه بودن آنان، ارتباط امامت و توحید، ارتباط شناختِ امام با شناخت خدا اشاره کرد. از دیگر مباحث مطرح در این زیارت، عصمت اهل بیت (ع)، یکپارچگی خلقت ایشان، تولی و تبرّی و رجعت و تسلیم است. در این زیارت فضایل امامان به زبانی فصیح و در پیوند با قرآن و سنت به بهترین وجه بیان شده است.

 

صد نگهبان شمشیر به دست

از ابو سعید سهل بن زیاد نقل شده است که: ما در خانه «ابوالعباس فضل بن احمد بن ادریس» بودیم و صحبت از امام هادی علیه السلام به میان آمد. ابو العباس از پدرش نقل کرد که روزی نزد متوکل رسیدم، او را خشمگین و مضطرب دیدم. او به وزیرش «فتح بن خاقان» با خشم و غضب می گفت: این چه سخنانی است که در مورد این مرد می گویی و مرا از اجرای تصمیم باز می داری؟ فتح می گفت: یا امیرالمؤمنین! سخن چینها دروغ گفته اند. و بدین ترتیب تلاش می کرد متوکل را آرام سازد، ولی او آرام نمی گرفت و هر لحظه خشم و غضبش بیشتر می شد تا آنجا که گفت: به خدا سوگند! او را می کشم. او مرتب مردم را [علیه من] می شوراند و می خواهد فتنه ای برپا سازد و چشم طمع به دولت من دارد.

آن گاه دستور داد چهار نفر جلاد آماده شوند و به چهار نفر از غلامان خود دستور داد هنگامی که «علی بن محمد علیهماالسلام » وارد شد، بر او بتازید و با شمشیرهای خود او را قطعه قطعه کنید. ناگاه متوجه شدم امام هادی علیه السلام است که مأموران، حضرت را با وضع نامناسبی به حضور متوکل آوردند. ناگهان چهار غلامی که مأمور به قتل او بودند، به سجده افتادند و دستور متوکل را اجرا نکردند، و خود متوکل نیز از تخت به زیر آمده، عرض کرد: یابن رسول الله! چرا نابهنگام تشریف آورده اید؟ و مرتب دستها و صورت حضرت را می بوسید! حضرت فرمود: من به اختیار خود نیامده ام، بلکه به دعوت تو آمده ام و پیک تو مرا احضار نموده است.

آن گاه متوکل به فتح بن خاقان و دیگران خطاب کرد: مولای من و خودتان را بدرقه کنید! پیک «بد مادر» به دروغ او را احضار کرده است.

بعد از آنکه حضرت برگشتند، متوکل رو کرد به جلاّدها که چرا دستور مرا [در باره علی بن محمد علیهماالسلام [ اجرا نکردید؟ جواب دادند: آن گاه که او را وارد ساختید، ناگهان مشاهده کردیم که بیش از یکصد نفر شمشیر به دست دور او را گرفته اند! از دیدن آنان آن قدر وحشت کردیم که نتوانستیم مأموریت را انجام دهیم.
خبر غیبی هدایتگر

 

خبر غیبی هدایتگر

کرامات امام هادی علیه السلام گاه بینی ستمگرانی چون متوکل را به خاک می مالید و گاه مظلومی را نجات می داد، و گاه زمینه هدایت فرد یا افرادی را فراهم می نمود، مانند آنچه در ذیل می خوانیم.

در روایت آمده که گروهی از مردم اصفهان در زمانی که در آن شهر از ولایت و امامت خبری نبود، نزد شخصی به نام «عبد الرحمن» که عاشق امامت و ولایت بود آمده، از او پرسیدند که چرا شما شیعه شدید؟ در جواب آنها گفت: من در جمع گروهی از مردم این شهر به کنار خانه متوکل رفته بودیم. هدف ما تظلّم و درخواست کمک از خلیفه عباسی بود. جمع زیادی در آنجا ایستاده بودند، ناگاه فرمان متوکل صادر شد که «علی بن محمد» را دستگیر کنید.

من از رفقا و از بعض حاضرین پرسیدم که «علی بن محمّد» کیست؟ جواب دادند: او امام شیعه هاست و به احتمال زیاد متوکل او را به قتل می رساند. من با خودم گفتم: از اینجا نمی روم تا چهره او را ببینم و از نتیجه کار او آگاه شوم. ناگهان دیدم او را سوار بر اسب نموده، آوردند و مردم برای دیدن او صف کشیده بودند.

عبد الرحمان می گوید: من از دیدن آن حضرت دگرگونی در خود احساس کردم و قلبم پر از عشق و محبت گردید؛ لذا مرتب دعا می کردم که از ناحیه متوکل به او آسیبی نرسد. مأموران همچنان آن حضرت را در میان صفوف جمعیت می آوردند، ولی او با تمام متانت و وقار بر مرکبش قرار گرفته بود و به جایی نگاه نمی کرد و به کسی توجّه نمی نمود تا اینکه مقابل من رسید، صورت خود را به سوی من گردانید و فرمود: «خداوند دعایت را مستجاب کرده است و به تو عمر طولانی و مال زیاد و فرزندان متعدد مرحمت می فرماید.»

من از شنیدن این سخنان به خود لرزیدم و همراهان و حاضران از من سؤال می کردند: شما کیستی؟ و چه کار داری؟ و او با تو چه گفت؟...

جواب دادم: خیر است. و راز گفته شده را به آنها نگفتم. تا زمانی که به اصفهان برگشتم و خداوند گشایشی در روزی من ایجاد کرد و علاوه بر مال زیاد، عمرم نیز از هفتاد گذشت و دارای دو فرزند شدم...؛ لذا به امامت او معتقد گشتم و از شیعیان او گردیدم.

فوائد نقل کرامات

کرامات امام هادی علیه السلام بیش از آن است که در یک مقال بگنجد، آنچه بیان شد، نمونه هایی از کرامات حضرت بود.

نقل کرامات ائمه اطهار علیهم السلام اثرات و فوائدی دارد، از جمله:

1. آشنا شدن با مقام رفیع و بلند امامان معصوم علیهم السلام و نقش کارساز آنها در هستی و درک ولایت تکوینی آن اولیاء خدا.

2. ایجاد محبت بیشتر نسبت به ائمه اطهار علیهم السلام ؛ چرا که معرفت بیشتر و عمیق تر، محبت و عشق بیشتر را به دنبال خواهد داشت.

3. اثر دیگر این است که با امکان کرامات در امامان معصوم و اثبات ولایت تکوینی آنها بر هستی، این معنی به دست می آید که برای دیگران نیز چنانچه راه پاکی و تقوا را پیشه کنند و تسلیم محض خدا و رسول صلی الله علیه و آله و امامان بر حق باشند، این راه باز است؛ منتها در حَد توان و استعدادشان، نه در آن حدی که برای امامان علیهم السلام وجود دارد؛ لذا امام هادی علیه السلام به سهل بن یعقوب فرمود: «اِنَّ لِشیعَتِنا بِوِلایَتِنا لَعِصْمَةً لَوْ سَلَکُوا بِها فی لُجَّةِ الْبِحارِ الْغامِرَةِ وَ سَباسِبِ الْبَیْداءِ الْغابِرَةِ بَیْنَ سِباعٍ وَ ذِئابٍ وَ اَعادِی الْجِنِّ وَ الاِْنْسِ لاَءَمِنُوا مِنْ مَخاوِفِهِمْ بِوِلایَتِهِمْ لَنا فَثِقْ بِاللّهِ عَزَّوَجَلَّ وَ اَخْلِصْ فِی الْوَلاءِ لاَِئِمَّتِکَ الطّاهِرینَ وَ تَوَجَّهْ حَیْثُ شِئْتَ وَ اقْصِدْ ما شِئْتَ؛ (14) براستی ولایت ما برای شیعیانمان عصمت [و پناهی] است که اگر با آن در عمق دریاها روند و یا در بیابانی دوردست و خالی از سکنه بی منتها در بین درندگان و گرگها و یا دشمنان [خود] از جن و انس قرار گیرند، از ترس آنها در امان خواهند بود، به خاطر ولایت و دوستی آنان نسبت به ما. پس [ای سهل!] بر خدای عزیز و جلیل اعتماد کن و در ولایت امامان پاک خود خالص باش، آن گاه به هر جا می خواهی رو کن، و هر جا می خواهی قصد و آهنگ داشته باش!»

 

زیارت غدیریه بهترین یادگار امام هادی (ع)

حجت‌الاسلام والمسلمین فرحزاد ضمن تبریک ولادت امام دهم از زیارت غدیریه و جامعه کبیر نیز به عنوان دو یادگار ارزشمند آن امام همام یاد کرد و یادآور شد: جای دارد مردم در این روز‌ها حداکثر استفاده را از این آثار گرانبها ببرند که یکی زیارت غدیریه است و، چون چند روز دیگر عیدغدیر خواهد بود، روز عیدغدیر را قرائت کنید، این زیارت حاوی آیات فراوان و فضائل زیادی از امیرمؤمنان علی علیه السلام است.

وی از زیارت جامعه کبیره به عنوان منشور امامت و ولایت یاد کرد و ادامه داد: مطالب بسیار ارزشمندی در آن آمده است، در حقیقت زیارت جامعه کبیره شاه بیت است و مطالب بلندی درباره اهل بیت (ع) در آن بیان شده است. در این زیارت به ما یاد داده شده که چگونه زیر مجموعه شما اهل بیت علیهم السلام قرار بگیریم و اگر کسی با اهل بیت سروکار پیدا کرد، خداوند سرپرست او را به عهده می‌گیرد و معالم را به او می‌آموزد.

استاد حوزه علمیه قم تصریح کرد: تمام فساد‌های جهان برای جدا شدن از ولایت امیرمؤمنان علی علیه السلام است. زیرا اگر، ولی خدا در جامعه سرپرست باشد، تمام فساد‌های دنیا اصلاح می‌شود، بنابراین تمام فساد‌های جهان به خاطر جدا شدن از ولایت است. ولایت ائمه می‌تواند دل‌ها را پیوند بدهد و محبت اهل بیت (ع) حتی برای غیرمسلمان هم فایده دارد. از این رو باید در احیای مراسم و مناسک غدیر بیشتر همت کرد.