کد خبر: 190095

گوفه‌کشی بلای جان زیست‌بوم دریایی

گوفه‌کشی یا همان صید ترال که این روزها نام آن جنجالی شده و بر سر زبان ها افتاده قدمتی بالای 15 قرن دارد. حرف از صید ترال که می‌شود بلافاصله ذهن‌مان جانب تصویر کشتی‌های صیادی غول‌پیکر بر بستر عمیق دریاها را می‌گیرد.
اتاق خبر 24

ترالینگ نام امروزی همان گوفه‌کشی است. به شناورهایی با قدرت حد متوسط، توری به نام ترال که قیفی شکل است می‌بندند و پهنای دهانه آن با قدرت در مسیر رانش کشتی صیادی کشیده می‌شود. تور گوفه از کف و بستر دریا خیز بر می‌دارد و بر سر راه، با سرعتی سرسام آور دسته‌های مختلفی از آبزیان کف تا ارتفاع موسوم به  میان‌زیان را با خود جارو می‌کند و پیش می‌راند. در دهه‌های گذشته این روش صید  با روشن شدن بخشی از خسارت های غیر قابل جبران آن برای آبزیان دریایی و گونه‌های نادر در بایکوت دوستداران و متولیان محیط زیست قرار گرفت. با این همه در کشور ما تنها چند سال می‌شود  که با بالا گرفتن فعالیت‌های کشتی‌های صیادی چشم بادامی‌ها در آب های عمان صید ترال  به عنوان یکی از معضلات دسته اول زیست محیطی در بستر دریا ها شناخته شده است. در گزارش پیش رو از انواع این نوع صید، پیامدها و خسارت‌های ناشی از آن و همچنین اخبار پرحاشیه و ضرورت‌های نظارت دقیق‌تر بر قوانین مربوط به آن گفته‌ایم.

*** اگر این صید 15 قرن قدمت دارد اشکال ادامه روند آن کجاست؟

مردمان شهرها و مناطق ساحلی دنیا در گذشته به شیوه صید ترال روزگار گذرانده‌اند. در روش‌های ابتدایی این نوع از گوفه‌کشی تور به تخته هایی متصل و به دنبال قایق کشیده می‌شد. طول و عرض تورها کوچک‌تر بودند و با سرعتی بسیار پایین در بستر آب های عمیق حرکت می‌کرد. پر واضح است که با این روش تنها ماهی‌های میان‌زی با ابعاد بزرگتر به تور می‌افتادند و گوفه با ماهی‌های کمیاب کوچکی که نقش زیادی در تکمیل زنجیره غذایی آبزیان دیگر دارند کاری نداشت. امروزه ترالینگ با شناورهایی انجام می‌شود که برخی از آن‌ها بالای 10 هزار اسب بخار قدرت دارند. ابعاد تور قیف‌شکل ترال آن ها بسیار بزرگ و پهناور است. تور به دلیل وزن بالا به کف دریا می‌افتد و ماهی‌هایی که صید می‌کند تنها در جرگه میان‌زی ها نیستند‌. در روش صید ترال نوین رد شدن با سرعت بسیار بالای تور، مرجان‌ها و ریف‌های کف دریا را می‌شکند.

انواع ماهی‌های کمیاب که نزدیک به کف دریا زندگی می‌کنند به تور می‌افتند و چون گزینشی انجام نمی‌شود صیادان نیز بعد از بالا کشیدن صید و تلف شدن، آن‌ها را دور می‌اندازند. ماهی صخره‌ای، کفشک ماهی، روغن ماهی‌ها و خانواده‌ای از دسته  مرکب ماهی از جمله این آبزیان هستند که با ادامه این روند انقراض آن ها جدی خواهد بود.

صید گونه‌های کمیاب و نابالغ گزینشی در کار تور ترال نیست. شبکه‌های تور آن بسیار کوچک هستند. راه دررویی برای ماهیان نابالغ کوچک وجود ندارد. کششی بودن تور باعث به دام افتادن و ماندن و تلف شدن گونه‌هایی می‌شود که صیادان از آن‌ها به عنوان صید ضمنی یاد می‌کنند. صیدی که ارزشی در زنجیره غذایی انسانی ندارد اما بودن آن در زنجیره غذایی برای برخی آبزیان دریایی ضروری است. حجم بالایی از ماهی‌های صید شده در روش‌های ترال نوین قابل عرضه در بازار فروش آبزیان نیستند. این ماهی‌ها به طور تصادفی در تور گیر می‌کنند و گونه‌های کوچک و نابالغی از کوسه‌ها، دلفین‌ها و لاکپشت‌های کمیاب دریایی نیز صید می‌شوند. آمار ها می‌گویند در صیدهای رودخانه‌ای و در بازه زمانی 3 ساله بیش از 177 تن ماهی ضمنی صید و سپس  دور ریخته می‌شوند. در این نوع صید معمولا 77 گونه مختلف از بین می‌روند و ادامه این روند می‌تواند منجر به انقراض این آبزیان شوند.

تخریب بی سر و صدای کف دریاها سودجویان تعارفی در کار ندارند. خیلی راحت می‌گویند استفاده از ترالی که فقط در مسیر میان‌زی ها حرکت کند صرفه‌ای ندارد. تور با گوفه‌کش بزرگتر ها حجم صید بیشتری به همراه دارد و مسیر این تور هم از کف دریا گذر می‌کند. در واقع فعالیت ترال‌ها بی آن که کسی ناظر بر آن‌ها باشد تخریب‌هایی در مقیاس بزرگ در کف دریا ایجاد می‌کند.

جابه جا شدن تخته سنگ های بزرگ‌، شکسته شدن ریف‌ها و مرجان ها، برهم زدن رسوبات دریایی و ایجاد شیارهای عمیق ناشی از کشیده شدن سنگ‌ها از مهم ترین این تخریب‌ها هستند که بی سر و صدا و در اعماق دریا ها اتفاق می افتد و بی توجهی به آن ها زندگی آبزیان را در دراز مدت با خطر جدی رو به رو می کند.

ارسال آیین نامه صید ترال به دبیرخانه مفاسد اقتصادی حدود 3 دهه از حضور ترالرها در دریای عمان می‌گذرد. در سال‌های گذشته فعالیت کشتی‌های صیادی چینی در منطقه جاسک حرف و حدیث های بی‌شماری به همراه داشت. سپاه پاسداران در عملیات‌های متعددی موفق به توقیف تعداد زیادی از این کشتی‌های صیادی شده است. با شدت گرفتن انتقادها از روند رو به افزایش صید ترال معاون شیلات در ادعایی مطرح کرد 6 لایه نظارتی در حوزه صیادی فعال هستند.

«پرویز محبی» معاون صید و بنادر ماهیگیری سازمان شیلات استفاده از صید ترال را ناگزیز دانست و اعلام کرد راهکارهای نظارتی مانند استقرار ناظر مقیم،کنترل شناورها هنگام خروج از بنادر و بازرسی دریا از سوی یگان حفاظت در آب های آزاد منطقه چابهار با مراقبت مضاعفی نسبت به گذشته در حال انجام است. آماده شدن پیش نویس آیین نامه صید ترال برای ارسال به دبیرخانه مفاسد اقتصادی از خبرهای دیگری بود که محبی آن را تایید کرد و تمرکز بر این آیین نامه را در کاهش ناسازگاری های این نوع صید با زیست بوم دریایی موثر دانست.

منبع: خبرآنلاین