کد خبر: 190087

ناکارآمدی تحزب نتیجه «بی‌عُرضگی»احزاب

با وجود بستری که برای فعالیت حزبی در کشور فراهم است، اما احزاب با «بی‌عُرضگی» خود موجب ناکارآمدی تحزب در کشور شدند.
اتاق خبر 24

پیش از این در چند گزارش توضیح دادیم که شرایط برای فعالیت حزبی در کشور فراهم است و در برخی سطوح حتی مشوق‌هایی برای این موضوع در نظر گرفته شده است. با این حال طی ۴ دهه گذشته احزاب و تشکل‌های سیاسی ضعیف‌ترین عملکرد را داشته و تا امروز نتوانسته اند انتظارات را برآورده کنند.

در این باره عباسعلی کدخدایی، سخنگوی شورای نگهبان به مهر گفت: متأسفانه در کشور ما احزاب هم خوب شکل نگرفتند و هم خوب عمل نکردند و نتوانستند اعتماد مردم را نسبت به خود جلب کنند. علیرغم اینکه در کشور قانون احزاب هست و قانون اساسی هم فعالیت احزاب را به رسمیت شناخته و بسیاری از مسئولان و مقامات نیز در رابطه با فعالیت احزاب اظهار نظر کرده اند، اما هنوز نتوانسته ایم احزاب فعال در جامعه ببینیم که برای اداره کشور مردم به آنها اعتماد کنند و آنها بتوانند نیاز جامعه را برآورده کنند

محمد هاشمی رفسنجانی، عضو مؤسس حزب کارگزاران سازندگی  درباره مواجهه جمهوری اسلامی با احزاب گفت: تکثر احزاب موجود در کشور به خودی خود بیانگر وجود آزادی و امکانات لازم برای فعالیت احزاب در کشور است.

وی همچنین تاکید کرد که «نظام جمهوری اسلامی صد در صد مشوق فعالیت حزبی و افزایش نقش احزاب در کشور است» و شرایط دست یابی به سطوح قدرت از راه فعالیت‌های حزبی و تشکیلاتی کاملاً مهیا است.

الگوی تحزب

بر اساس این اظهارات کارشناسان سیاسی و چهره‌های حزبی برای فعالیت گسترده احزاب کمترین محدودیت در کشور وجود دارد، با این حال تحزب در ایران هیچگاه در تراز جمهوری اسلامی نبوده است. این در حالی است که ما تجربه حزبی موفقی همچون حزب جمهوری اسلامی را در ابتدای انقلاب و در بحبوحه سخت‌ترین روزهای ایران داشتیم. حزبی که به معنای واقعی کلمه یک «تشکیلات» بود و سلسله مراتب و رده‌های مختلف کار تشکیلاتی به خوبی در آن پیاده می‌شد.

این حزب بلافاصله پس از تأسیس ارگان رسانه‌ای خود را تشکیل داد و با وجود مخالفت‌های علنی رئیس جمهور وقت در عرض کمتر از یک سال فعالیت‌های خود را در سراسر کشور گسترش داد. شاید بتوان مهمترین مسئله مؤسسان این حزب را بحث آموزش دانست، چنانکه آیت الله شهید بهشتی به عنوان نخستین دبیرکل این حزب بیشترین فرصت را به مباحث آموزشی اختصاص می‌داد.

بر این اساس حزب جمهوری اسلامی را می‌توان خط مقدم مبارزه با این انحرافات در ابتدای انقلاب دانست. تحلیل‌های عمیق شهید بهشتی درباره عقاید انحرافی و وضع تعابیر بدیع نظیر «امام و امت» و «اسلام مکتبی»، جلسات وعظ و خطابه آیت‌الله خامنه‌ای، شهید باهنر، آیت‌الله هاشمی‌رفسنجانی و آیت‌الله موسوی‌اردبیلی و مواضع صریح شهید حسن آیت از جمله اقدامات مهمی بود که حزب جمهوری اسلامی در دستور کار خویش قرار داده بود. علاوه بر این سلسله مناظرات هفتگی که این حزب در دانشگاه‌ها برای مبارزه علمی با افکار التقاطی و انحرافی بنیاد گذاشت در نوع خود بی‌نظیر بود. جلساتی که با وجود دعوت رسمی حزب از نماینده سایر احزاب و عقاید برای گفت‌وگوی علمی با اعضای حزب جمهوری اسلامی، اغلب بدون حضور طرف‌های مقابل تشکیل می‌شد.

ترورهای موفق و ناموفق چهره‌های شاخص حزب جمهوری اسلامی، سند دیگری از موفقیت این تشکیلات در رویارویی با ضد انقلاب است. انفجار دفتر حزب جمهوری اسلامی و شهادت آیت‌الله بهشتی، انفجار دفتر نخست‌وزیری و شهادت دکتر باهنر و رجایی، ترور شهید حسن آیت به دست منافقین، ترور ناموفق آیت‌الله خامنه‌ای و هاشمی‌رفسنجانی خود نشان از تأثیرگذاری این حزب در موفقیت انقلاب اسلامی است که می‌تواند الگوی یک تشکیلات موفق اسلامی و انقلابی باشد. به‌خصوص به کارگیری منطق گفت‌وگو چه در قالب مناظره و سخنرانی و جلسات پرسش و پاسخ از سوی اعضای این حزب که هر کدام جایگاه مدیریت مهمی در سطح کشور داشتند، و چه به صورت مکتوب و از طریق رسانه رسمی تشکیلات که محل رجوع طبقات مختلف مردم بود.

ارتباط عمیق اعضای این حزب با دانشگاه و گفتگوهای رو در رو با عموم مردم سبب شد که حزب جمهوری اسلامی در نگاه مردم جایگاه ویژه ای پیدا کند. به طوری که در مدت زمان کوتاهی پس از تأسیس، این حزب جمهوری اسلامی بود که افکار عمومی را جهت می‌داد و تعیین می‌کرد که صلاح مردم و کشور را کجا باید جست و جو کرد. در حالی که این ارتباطات نزدیک با مردم و قشر دانشگاهی امروز در برنامه هیچ حزبی دیده نمی‌شود و اساساً برنامه‌ای برای آوزش و کادرسازی در میان احزاب سیاسی کشور دیده نمی‌شود.

«کاسبان حزب» چه کسانی هستند؟

پس از تعطیلی حزب جمهوری اسلامی کمتر حزبی در ایران به سمت فعالیت منسجم حزبی حرکت کرد. یکی از دلایل این عدم موفقیت عدم وجود برنامه برای اداره کشور است؛ یعنی احزاب در ایران هیچ برنامه کوتاه مدت، میان مدت و بلند مدتی برای اداره کشور ندارند.

در این باره احمد فروزبخش، استاد دانشگاه و کارشناس مسائل سیاسی در یک گفت و گو تصریح کرد: یکی از اصلی‌ترین اشکالاتی که احزاب سیاسی در ایران دارند نداشتن نقشه استراتژیک است. به این معنا که احزاب در ایران برای ۶ ماه و یک سال آینده‌شان به غیر از انتخابات برنامه دیگری ندارند. اینکه برخی از کارشناسان مطرح می‌کنند که «احزاب باید جامعه‌پذیری سیاسی انجام دهند» برای همین جامعه‌پذیری سیاسی هیچ برنامه‌ای ندارند.

از دیگر ضعف‌های احزاب در کشور ما این است که احزاب مانیفست‌های صریح و روشن ندارند که خیلی راحت این نقیصه را می‌توان در احزاب سیاسی مشاهده کرد. مانیفست باید وجوه هویتی یک حزب را مانند اختلاف و افتراقشان و وجوه مشترکشان با دیگر احزاب را بیان کند اما متأسفانه شاهد هستیم که این موارد در احزاب وجود ندارد.

منبع: خبرآنلاین