کد خبر: 189745

چرخه اهدای خون در روزهای کرونایی

«اهدای خون، اهدای زندگی» شعاری قدیمی است که حالا این روزها در ایام شیوع کرونا بیش‌ازپیش باید مورد توجه قرار بگیرد؛ اتفاقی که می‌تواند آرامش و زندگی دوباره را برای بیماران نیازمند به خون و فراورده‌های خونی سالم رقم بزند.
به گزارش خبرنگار اتاق خبر 24

روز 14ژوئن (25خرداد) در سراسر جهان به عنوان روز جهانی اهدای خون شناخته می‌شود؛ امسال اما شرایط با سال‌های گذشته متفاوت است. همه‌گیری ویروس کرونا باعث شده است که اهمیت این روز بیش از سال‌های گذشته باشد.

در این ایام که  ویروس منحوس کرونا در اغلب نقاط کشورمان یکه‌تازی می‌کند در گوشه و کنار ایران و استان‌ها شاهد بروز چالش‌هایی  هستیم که یکی از مهمترین آنها، موضوع کاهش اهدای خون ازسوی شهروندان است.

شعار امسال روز جهانی اهدای خون «اهدای خون، برای جهانی سالم‌تر» است که به خوبی گواه بر شرایط حساس این روزها دارد. در شرایطی که به علت وجود کرونا ذخیره‌های خونی کاهش یافته، از تمام افرادی که توانایی اهدای خون دارند دعوت می‌شود تا با انجام این نیکوکاری به حفظ جان انسان‌های دیگر کمک کنند. همچنین لازم است یادآور شویم که بر اساس مطالعات بین‌المللی امکان انتقال کرونا از طریق خون و فرآورده‌های خونی وجود ندارد. به گفته پیمان عشقی، رئیس سازمان انتقال خون ایران، تمام پروتکل‌های بهداشتی برای حفاظت از اهداکنندگان در مراکز انتقال خون در نظر گرفته شده است. بنابراین با توجه به رعایت این موارد امکان ابتلای اهداکنندگان خون به کرونا هم وجود ندارد و در صورتی‌که امکان اهدای خون دارید می‌توانید روز یکشنبه (25 خرداد) برای انجام این امر انسان‌دوستانه اقدام کنید.

از جمله مزایای سلامتی اهدای خون به تفضیل می‌توان موارد زیر را نام برد.

1-جلوگیری از بروز خطر هموکروماتوز

هموکروماتوز نوعی عارضه سلامتی است که به علت جذب بیش از حد آهن توسط بدن ایجاد می‌شود. این عارضه علل ارثی یا ژنتیکی دارد یا ممکن است در اثر کم خونی یا اختلالات دیگر ایجاد شود. اهدای منظم می‌تواند در کاهش مقدار اضافی آهن خون کمک کند و به این ترتیب از بروز این عارضه در افراد جلوگیری کند.

 2-ضد سرطان

اهدای خون همچنین می‌تواند در کاهش خطر ابتلا به انواع سرطان موثر باشد. با اهدا کردن خون پاکسازی می‌شود و مواد سمی و ایجاد کننده سرطان دربدن تا حد زیادی تولید نمی‌شوند.

3-سلامت قلب و کبد

اهدای خون در کاهش خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی و کبدی ناشی از میزان زیاد آهن در بدن مفید است. داشتن رژیم غذایی غنی از آهن به ویژه پروتئین‌های حیوانی می تواند سطح آهن در بدن را افزایش دهد و از آنجایی که تنها مقادیر محدودی می تواند جذب بدن شود، آهن اضافی در قلب، کبد و پانکراس ذخیره می شود که این خود مسبب ابتلا به سیروز و نارسایی کبد، آسیب به پانکراس و یا اختلالات قلبی مانند ریتم نامنظم قلب است. اهدای منظم خون کمک می‌کند تا سطح نرمال آهن خون حفظ شود و در نتیجه ریسک ابتلا به بیماری‌های مختلف کاهش پیدا کند.

4-کاهش وزن

اهدای خون منظم سبب کاهش وزن اهدا کنندگان می‌شود. به همین سبب افراد چاق یا دارای اضافه وزن می‌توانند از اهدای خون به عنوان یک روش کمک درمانی برای کاهش وزن خود بدون هیچ خطر سلامتی استفاده کنند تا خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی عروقی در آن‌ها کاهش پیدا کند.

5-ساخت گلبول‌های جدید خونی

پس از اهدای خون، بدن شروع به فعالیت برای پرکردن گویچه‌های خونی و تامین مقدار مورد نیاز خون بدن می‌کند که این سبب تولید سلول‌های جدید خونی و کمک به افزایش سلامت بدن می‌شود.

پلاسمای بیماران قبلی، داروی بیماران جدید

مطالعات زیادی تاکنون انجام شده که نشان می‌دهد که انتقال و اهدای خون به هیچ عنوان در انتقال ویروس کرونای جدید نقشی ندارد. با این حال پس از شیوع ویروس کرونا، نگرانی‌های مردم و قرنطینگی سبب شد تا میزان انتقال خون در ایران و جهان کاهش پیدا کند. دکتر پیمان عشقی، مدیرعامل سازمان انتقال خون کشور اعلام کرد: سختگیرانه‌ترین استانداردها برای اهدای خون و پلاسما در نظر گرفته شده و حتی بیماران بهبودیافته کرونایی می‌توانند بعد از ۲۸ روز خون و پلاسما اهدا کنند.

«خون مانند شیر است، نه دستمال توالت! شما نمی‌توانید مقدار زیادی از آن را خریداری و ذخیره کنید، باید یک منبع تازه و منظم باشد». این شعاری است که در رسانه‌های غربی برای ترغیب مردم به خون دادن آمده است. با شیوع ویروس کرونا در جهان میزان اهدای خون‌ از سوی مردم تا 75 درصد کاهش داشته است و این درحالی است که در اغلب کشورهای غربی به مردم بابت اهداکردن خون‌شان وجهی پرداخت می‌شود. کاهش میزان اهدای خون در برخی کشورها؛ آنقدر بحرانی شد که بعضا استانداردهای پذیرش اهداکننده را بسیار پایین آورده و امنیت خون را کم ‌کردند تا تعداد نفرات بیشتری مشمول اهدای خون شوند؛ اتفاقی که البته در کشور ما رخ نداد. در کشور ما بنا بر گفته رییس سازمان انتقال خون، در دو ماه اخیر فقط نزدیک به 25 درصد اهدای خون کاهش داشته است.

اهدای خون در کشور ما بدون چشمداشت انجام می‌شود و هزینه‌ای به اهداکننده پرداخت نمی‌شود و خون کامل نیز به صورت رایگان در اختیار مراکز درمانی قرار می‌گیرد. البته عمده خون‌های مصرفی و فراورده‌های خونی، فرآوری شده است؛ یعنی جداسازی و فیلتر می‌شود و این فراورده‌های فرآوری‌شده بر اساس مصوبه شورای عالی انتقال خون و شورای عالی بیمه سلامت، تعرفه دولتی و قانونی دارد که در ازای آن باید مبلغی از طرف مراکز درمانی به سازمان انتقال خون پرداخت شود. این هزینه منجر به مدیریت مصرف خون در بیمارستان می‌شود؛ بنابراین به دلیل فرآوری و هزینه‌های سازمان انتقال خون و فیلترها، این منابع باید از طرف مراکز درمانی جبران شوند که این اقدام در بسیاری از کشورها هم در حال حاضر اتفاق می‌افتد.
 
شیب نزولی اهدای خون

در روزهای ابتدایی پاندمی کرونا، با توجه به اینکه ویروس جدید و اطلاعات کمی از آن در دست بود، مردم احتیاط زیادی برای اهدای خون‌شان مانند گذشته می‌کردند؛ البته نه فقط عمل اهدای خون، بلکه بیرون آمدن از خانه، ورود به پایگاه‌های انتقال خون و تماس با سطوحی که معلوم نبود تا چه اندازه از این ویروس در امان مانده‌اند مردم را قانع می‌کرد تا از این کار خودداری کنند. بحران کووید ۱۹ در جهان و ایران منجر به کمبود خون شد، اما هنوز این کاهش ذخایر بحرانی نشده است.

اما درست هنگامی که خبرهایی درباره استفاده از پلاسمای خون برای درمان بیماران کرونایی منتشر شد، مردم بیشتر به انجام اهدای خون‌شان راغب ‌شدند. بدیهی است که اهدای فراورده‌های خونی برای سلامتی جامعه ضروری بوده و نیاز به آن همواره ثابت است؛ به همین دلیل باید میزان خون‌های اهدایی را نیز ثابت نگه دارند.

اهداهای مردمی به همراه بخشی از زیرساخت‌های مهم کشور، افراد سالم هنوز هم می‌توانند با اهدای خون به ساخت دارو و بهبود بیماران کمک کنند. حالا سامانه نوبت‌دهی اینترنتی برای اهدای خون نیز فعال شده؛ این سامانه حالا در همه مراکز استانی فعال است و البته برخی کشورهای غربی این کار را کرده بودند که اگر کسی نوبت اینترنتی نگرفته، نمی‌تواند خون اهدا کند، اما در ایران اینطور نیست.
 
بیمارانی که منجی بیماران دیگر ‌شدند

بیماران مبتلا به کرونا که درمان می‌شوند، این روزها خون‌شان حکم پادتن را دارد؛ به همین دلیل از آنها خواسته می‌شود که برای اهدای پلاسمای خون‌شان کوتاهی نکنند. معمولا از بیماران کرونایی خواسته می‌شود که به جای خون، پلاسما اهدا کنند تا برای تولید دارو یا واکسن از آن استفاده شود.

بهبودیافته‌گان کرونایی می‌توانند برای اهدای پلاسما به یکی از ۱۴ مرکز در سراسر کشور مراجعه کنند؛ البته باید این نکته را هم مدنظر قرارداد که افرادی که بعد از دو هفته برای اهدای خون مراجعه کنند، باید تست مولکولی از آنها گرفته شود و اگر بعد از یک ماه مراجعه کنند، دیگر به هیچ تستی نیاز ندارند، بنابراین اهدای پلاسما بعد از دو هفته، شرط منفی ‌شدن تست مولکولی کرونا دارد و بعد از ۲۸ روز هیچ شرطی ندارد.

پلاسما درمانی به معنی استفاده از پلاسمای بیماران بهبودیافته برای بیماران بدحال است. این روش سابقه علمی در دنیا دارد که به صد سال قبل برمی‌گردد و در دو دهه اخیر در زمینه سارس و مرس و ابولا نتیجه خوبی داشته و حتی سازمان جهانی بهداشت هم برای ابولا توصیه‌نامه‌ای در این زمینه دارد و مبنای کار چین شد. به گفته رییس سازمان انتقال خون کشور، بعد از چین، ایران این کار را با کارآزمایی بالینی آغاز کرد. کارآزمایی بالینی جزو اصول ورود یک روش درمانی به درمان مورد تایید یک کشور است.

 

خون سالم، نجات دهنده زندگی خواهد بود و در سراسر جهان از هر سه نفر، یک نفر در طول زندگی احتیاج به تزریق خون و فرآورده‌های خونی پیدا می‌کند که بیماران نیازمند به خون، با کمبود آن قادر به ادامه زندگی خود نخواهند بود.

اهدای خون همچنین فواید بسیاری برای فرد اهدا کننده دارد که سال‌هاست برای محققان اثبات شده است، به طور مثال اهدای خون سبب جلوگیری از بروز خطر هموکروماتوز و کاهش خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی و کبدی ناشی از میزان زیاد آهن در بدن، می‌شود.

در نتیجه مردم با خیالی آسوده از عدم انتقال ویروس کرونا از طریق اهدای خون و همچنین رعایت پروتکل‌های بهداشتی در مراکز انتقال خون، می‌توانند با استفاده از ماسک به این پایگاه‌ها مراجعه کرده و در این کار خیر شرکت کنند.