کد خبر: 189280

سازمان ملل، تجلی عدالت‌محوری و یا ابزاری در دست ابرقدرت‌ها؟!

پس از گذشت دهه‌ها از نقش‌آفرینی جدی سازمان‌های بین‌المللی، این سوال مطرح است که این سازمان‌ها و مشخصا سازمان ملل تا چه میزان توانسته‌اند شعار‌های خود را در حوزه عدالت عملی کنند.
اتاق خبر 24

 سازمان‌ها و نهاد‌های بین المللی، کارکرد‌ها و حوزه وظایف آن‌ها تنها مربوط به قرن اخیر نمی‌شود. اجتماعات سازمان یافته منطقه‌ای و فرا منطقه‌ای با اصول و وظایف مشخص ریشه در تاریخ بین الملل دارد.

دو پارادایم (الگوواره) غالب در روابط بین‌الملل یعنی واقع‌گرایی و آرمان‌گرایی همواره بر مواضع خود طی سده‌های اخیر تاکید داشته و مدعی هستند که نسخه مد نظر آن‌ها می‌تواند صلح را در جهان تثبیت کند و مانع جنگ افروزی شود. طرفداران مکتب واقع‌گرایی معتقد‌ند که جهان فاقد یک قدرت مرکزی است و اصطلاحا در فضای آشوب‌ناک جهان هر دولتی باید در چارچوب «خود یاری» عمل و منافع خود را تامین کند، واقع‌گرایان کلاسیک می‌گویند که روابط دوستانه بین کشورها معنا و مفهومی ندارد چراکه هر کشوری به دنبال منافع خود است. واقع‌گرایان بر اصل «بازدارندگی» تاکید دارند و توجه زیادی به قدرت نظامی دارند.

در مقابل، آرمان‌گرایان معتقدند که کشورها باید روابط خود را تا جای ممکن توسعه دهند و ظرفیت‌های جنگ‌افزاری خود را تا جای ممکن کاهش دهند. آرمان‌گرایان می‌گویند که وابستگی‌های متقابل کشورها و افزایش این وابستگی ضامن بقای صلح است، اقتصاد لیبرالی و یا همان تجارت آزاد نیز زاییده تفکر آرمان‌گرایی است. یکی از مهمترین شناسه‌های آرمان‌گرایی تاکید آن‌ها بر موضوع ایجاد نهادهای بین‌المللی است. آن‌ها تشکل‌های بین‌المللی را عاملی برای هماهنگی بین سایر کشورها و تضمین امنیت و صلح می‌دانند.

در دنیای امروز مشخص شده که این دو تفکر مکمل یکدیگرند و کشورها نیم نگاهی به هر دوی نظریه‌ها دارند تا بتوانند با دقت بالایی مجهول امنیت را بیایند. در گزارش پیش‌رو قصد داریم تا ضمن مرور بر تاریخ نهادهای بین‌المللی، نقاط ضعف و به عبارت دیگر عدم موفقیت کامل سازمان ملل متحد را به عنوان آخرین نمونه یک نهاد جامع بین‌المللی بررسی کنیم.   

نهادهای فراملی برجسته در گذر تاریخ

معاهده وستفالی

معاهده وستفالی به عنوان بدوی‌ترین گردهمایی کشور‌های اروپایی نمونه‌ای از یک اجتماع منطقه‌ای است که در آن مناسبات بین کشور‌ها در قالب یک برنامه تشویقی و تنبیهی تعیین شد. معاهده‌ صلح وستفالی که در دو شهر از ایالت وستفالی آلمان منعقد شد، به جنگ‌های مذهبی خاتمه داد. عهدنامه وستفالی و کنفرانس مربوط به آن، پایه‌گذار کنفرانس‌های دیگر بین‌المللی شد. نتیجه مهم دیگر معاهده وستفالی پایان مداخله‌های  پاپ در امور داخلی و خارجی کشورها بود. در پی معاهده وستفالی، انعقاد قرارداد در کشور‌های اروپایی، بدون توجه به تمایلات امپراطور رم و پاپ انجام می‌شد. مرزبندی‌های جدید در اروپا بر اساس تفاوت‌های نژادی صورت گرفت.

کنگره وین

کنگره وین به عنوان دومین نشست جدی دیگر در بین سران اروپایی ایجاد شد. در این محفل اروپایی، اشراف زاده‌ها و سلطنت‌طلب‌های سراسر قاره، انتقام دهه‌ها کشورگشایی ناپلئون بناپارت را از او گرفتند. کنگره وین در ابتدا حقوق کشور‌های ضعیف اروپایی را به آن‌ها بازگرداند، اما رفته رفته و با گذشت زمان تبدیل به نظامی برای سرکوب تحرکات آزادی‌طلبانه و ضد استبدادی در سراسر قاره اروپا شد و سیستم سرکوب مترنیخ، صدراعظم اتریش را ایجاد کرد.

منبع: خبرآنلاین