کد خبر: 188799

آرایش جنگی مثلث قدرت بازار جهانی نفت

استاد دانشکده مهندسی انرژی دانشگاه صنعتی شریف گفت: منافع ملی روسیه همخوانی با کاهش قیمت نفت ندارد. در این بین رئیس جمهور آمریکا نیز رهبران عربستان سعودی را در هفته‌های گذشته تهدید کرده بود که اگر مقدار تولیدی نفت خود را کاهش ندهند، نیروهای آمریکایی مستقر در عربستان از این کشور بیرون کشیده خواهند شد.
اتاق خبر 24

سقوط تاریخی قیمت نفت WTI آمریکا در بازار فیوچر به بشکه‌ای منفی 40 دلار قطعا تکان‌دهنده‌ترین خبر از تاثیر شیوع ویروس کرونا بر بازار جهانی نفت بود. در این بین هرچند بازار جهانی نفت کابوس قیمت منفی را گذرانده است اما همچنان کارشناسان معتقدند که تحولات ناشی از شیوع کرونا تاثیرات فراتر از کاهش قیمت بر بازار نفت خواهد گذاشت به طوریکه گمانه‌زنی درباره پایان عصر نفت به عنوان یکه‌تاز انرژی جهان در محافل کارشناسی مطرح شده است.

در این بین برای بررسی تحولات اخیر بازار نفت و چشم‌انداز این بازار در جهان پساکرونا با عباس ملکی، استاد دانشکده مهندسی انرژی دانشگاه صنعتی شریف به گفتگو نشستیم.

ملکی در حال حاضر محقق ارشد در پروژه سیاستگذاری انرژی در مرکز مطالعات بین‌المللی در دانشگاه ام آی تی و دانشیار سیاستگذاری انرژی در گروه سیستم‌های انرژی، دانشکده مهندسی انرژی در دانشگاه صنعتی شریف، و سردبیر فصلنامه مطالعات راهبردی سیاستگذاری عمومی وابسته به مرکز بررسی‌های استراتژیک ریاست جمهوری است.

مشروح این گفتگو به شرح زیر است:

*کارنامه نسبتا موفق اوپک در ایمن‌سازی بازار جهانی نفت

فارس: به نظر میرسد اوپک جایگاه خود را در مدیریت بازار نفت از دست داده است و نیاز به یک نهاد بین‌المللی‌تر برای مدیریت بازار وجود دارد، آیا احتمال از بین رفتن ساختارهای فعلی اوپک و اوپک‌پلاس و گروه G20 و تجمیع همه تولیدکنندگان بازار نفت تحت یک عنوان وجود دارد؟

ملکی: از ابتدای ماه مه 2020، توافق 23 کشور متشکل از 13 کشور عضو اوپک و 10 کشور غیرعضو موسوم به اوپک پلاس، اجرایی شد. اوپک که در ماه آوریل مجموعا 30.79 میلیون بشکه در روز تولید می‌کرد، متعهد شد که بیشتر از 20.60 میلیون بشکه در روز تولید نکند. عربستان سعودی مطابق این توافق باید تولید خود را 8.49 میلیون بشکه در روز برساند. آخرین باری که عربستان از این مقدار کمتر تولید کرده در سپتامبر 2019 و حمله موشکی به تاسیسات نفتی در عبقیق بوده است.

وزیران نفت و انرژی کشورهای عضو و غیر عضو سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک) در دهمین نشست فوق‌العاده خود از طریق وبینار در ۱۲ آوریل (۲۴ فروردین ماه) متعهد شدند تولید روزانه خود را از اول ماه مه (۱۲ اردیبهشت ماه) ۹ میلیون و ۷۰۰ هزار بشکه‌ در ماه‌های مه و ژوئن کاهش دهند. همچنین کشورهای تولیدکننده نفت اوپک و غیراوپک حاضر در توافقنامه همکاری در این نشست توافق کردند پس از پایان دو ماه، به مدت ۶ ماه از یکم ژوئیه تا ۳۱ دسامبر سال ۲۰۲۰ روزانه ۷ میلیون و ۷۰۰ هزار بشکه کاهش عرضه داشته باشند و در بازه زمانی یکم ژانویه ۲۰۲۱ تا ۳۰ آوریل ۲۰۲۲ به‌مدت ۱۶ ماه نیز روزانه ۵ میلیون و ۸۰۰ هزار بشکه تولید خود را کاهش دهند.

حال وزرای نفت و انرژی کشورهای اوپک پلاس قرار است در 10 ژوئن (21 خرداد) مجددا از طریق مجازی با یکدیگر ملاقات نموده و وضعیت بازار را بررسی نمایند. این تاریخچه را از آن نظر گفتم که به این نتیجه برسم که اوپک در حال کار کردن است. اگر کشوری مانند ایران در این سازمان به وضعیت ضعیف‌تری رسیده است، این دلیل نمی‌شود که این سازمان در انتهای کار باشد.

در عین حال باید گفت که هر ساختاری برای یک منظور و یا هدفی ساخته می شود. نهادهایی که منعطف ترند، مدت طولانی‌تری می‌توانند باقی بمانند. به نظر من اوپک به کار خود ادامه خواهد داد. اوپک در ایمن‌سازی حداقل منافع مشترک کشورهای عضو از 1960 تاکنون نسبتا موفق بوده است. بدون وجود اوپک تولیدکنندگان کوچک مانند نیجریه، ایران، لیبی و ونزوئلا نمی‌توانستند و نمی‌توانند در برابر فشارهای تولیدکنندگان و مصرف کنندگان عمده‌ای مانند آمریکا، روسیه، چین، ژاپن، و اتحادیه اروپا مقاومت کنند. به نظر من قطر در خروج از اوپک به مشورت‌های شرکت های آمریکایی گوش کرده و با عجله این سازمان را ترک کرد. نقش اوپک در بازار نفت همچنان موثر است. اما در مورد اوپک پلاس باید گفت که این یک ابتکار بوده و نهاد یا سازمان خاصی نیست. بنابراین زمانی که به هدف خود برسد، شاید دیگر موضوعیت نداشته باشد.

در مورد این که نیاز برای یک سازمان بین‌المللی جهت تدبیر انرژی در جهان هست، در این نیاز شکی نیست. به همین جهت هم کشورهای توسعه‌یافته، آژانس بین‌المللی انرژی را به وجود آوردند که به نظر من یکی از موفق‌ترین فعالیت‌های دسته‌جمعی بشری است.

اما این که یک نهاد بین‌المللی هم مصرف‌کنندگان و هم تولیدکنندگان را در یک جا به عنوان عضو داشته باشد، به نظرم بعید است. چون رقابت در این میان نقش زیادی دارد. هر چند که برخی از جلسات در این زمینه در چارچوب دیالوگ بین مصرف‌کنندگان و تولیدکنندگان مثلا در 1995 در اصفهان و در 2019 در ریاض وجود داشته است.  

منبع: جام نیوز