کد خبر: 175850

سالروز تشکیل شورای نگهبان

قوه مقننه در جمهوری اسلامی ایران از دو رکن «مجلس شورای اسلامی» و «شورای نگهبان» تشکیل‌شده است؛ اهمیت رکن دوم (شورای نگهبان) به حدی است که رکن اول بدون آن اعتبار قانونی نخواهد داشت.
به گزارش خبرنگار اتاق خبر 24

آنچه که آیت‌الله شهید شیخ فضل‌الله نوری در سال 1325 هجری قمری بنیان گذاشت پایه‌گذار تشکیل شورای نگهبان شد. مشروطه مشروعه‌ای که نتیجه بست‌نشینی‌ها و پافشاری‌های او برای حذف نشدن اسلام و مبانی آن از قوانین کشور بود و این میراث هنوز پابرجاست.

شورای نگهبان در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران دارای جایگاه ویژه‌ای است، به گونه ­ای که نبودن آن در کنار مجلس قانون‌گذاری، موجب عدم اعتبار مجلس می‌شود. این نهاد وظیفه دارد تمام مصوبات مجلس را از حیث عدم مغایرت با موازین اسلامی و قانون اساسی بررسی کرده تا در این صورت، مصوبه مجلس، صورت قانونی به خود گیرد.

علاوه بر این نقش برجسته، شورای نگهبان مأموریت نظارت بر انتخابات را داشته و مرجع رسمی تفسیر قانون اساسی نیز به شمار می‌آید. از قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران استفاده می‌شود که علت اصلی پیش‌بینی نهاد شورای نگهبان، دو مسئله حراست و نگهبانی از «احکام اسلام» و صیانت از «قانون اساسی» بوده است؛ به همین دلیل از این نهاد به شورای «نگهبان» تعبیر شده است.

این شورا از دوازده عضو تشکیل‌شده است که شش عضو از این دوازده تن فقهایی که با حکم رهبر عزل و نصب می‌شوند و شش عضو دیگر حقوق‌دانانی هستند که با معرفی رئیس قوه قضاییه و رأی نمایندگان مجلس شورای اسلامی انتخاب می‌شوند. دبیر شورای نگهبان بالاترین مقام رسمی این شورا است و در حال حاضر احمد جنتی دبیر کنونی آن است؛ دوره فعالیت فقهای شورای نگهبان شش سال و معمولاً در ۲۶ تیرماه سال ششم به‌پایان می‌رسد.

اعضای شورای نگهبان از ابتدا تاکنون

طبق اصول قانون اساسی فقهای شورای نگهبان از سوی رهبر معظم انقلاب منصوب می‌شوند و حقوقدانان به پیشنهاد رئیس قوه قضائیه و انتخاب مجلس، به شورای نگهبان می‌پیوندند. به‌عبارت‌دیگر این شورا ترکیبی از انتصاب و انتخاب دارد و از دو بعد فقه و حقوق تشکیل می‌شود. در هفت دوره‌ای که تاکنون شورای نگهبان پشت سر گذاشته علما، فقها و حقوقدانان مختلفی در آن عضو بوده‌اند.

در دور اول تشکیل شورای نگهبان ۶ نفر از فقها برای عضویت در این شورا از طرف حضرت امام خمینی (ره) منصوب شدند؛ آیت‌الله لطف‌الله صافی گلپایگانی، آیت‌الله احمد جنتی، آیت‌الله محمدرضا مهدوی کنی، آیت‌الله عبدالرحیم ربانی شیرازی، آیت‌الله غلامرضا رضوانی و آیت‌الله یوسف صانعی.

 
در این میان آیت‌الله مهدوی کنی در سال ۱۳۵۹ به دلیل مسئولیت وزارت کشور استعفا داد که به‌جای ایشان آیت‌الله ابوالقاسم خزعلی منصوب شدند، اما در اسفند ۱۳۶۰ و پس از رحلت آیت‌الله ربانی شیرازی آیت‌الله مهدوی کنی به‌جای ایشان و برای بار دوم به عضویت شورای نگهبان درآمدند.
 
در دی ماه ۱۳۶۱ نیز آیت‌الله یوسف صانعی استعفا داد و حضرت امام (ره) به جای ایشان آیت‌الله محمدمهدی ربانی املشی را منصوب نمودند. طبق قانون در پایان سه سال اول بعد از قرعه کشی از میان این شش نفر، سه نفر از فقها از شورا خارج‌شده و سه فقیه دیگر به‌جای آنان از سوی مقام رهبری منصوب شدند. بدین ترتیب آیت‌الله محمد مؤمن، آیت‌الله محمد محمدی گیلانی و آیت‌الله محمد امامی کاشانی به جای حضرات آیات مهدوی کنی، غلامرضا رضوانی و محمدمهدی ربانی املشی، کارشان را در شورای نگهبان آغاز کردند.
 
دور دوم شورای نگهبان با حضور آیت‌الله لطف‌الله صافی گلپایگانی، آیت‌الله احمد جنتی، آیت‌الله ابوالقاسم خزعلی، آیت‌الله محمدی گیلانی، آیت‌الله محمد مؤمن و آیت‌الله امامی کاشانی تشکیل شد که با استعفای آیت‌الله صافی گلپایگانی در سال ۱۳۶۷ حضرت امام خمینی (ره)، آیت‌الله محمد یزدی را به‌عنوان جایگزین ایشان در شورای نگهبان منصوب کردند.
 
در دور سوم نیز اعضای قبلی به‌غیراز آیت‌الله یزدی که عهده‌دار ریاست قوه قضائیه شدند و به جای ایشان آیت‌الله غلامرضا رضوانی وارد شورای نگهبان گردیدند، مابقی فق‌ها ابقا شدند و تنها آیت‌الله سید محمود هاشمی شاهرودی در دی ماه ۱۳۷۳ جایگزین آیت‌الله محمدی گیلانی که به سمت ریاست دیوان عالی کشور نصب گردیده بودند، شد. دوره چهارم شورای نگهبان با تغییرات بیشتری آغاز شد.
 
در این دوره آیت‌الله رضا استادی پس از استعفای آیت‌الله امامی کاشانی جایگزین وی شده و آیت‌الله سید حسن طاهری خرم‌آبادی به‌جای آیت‌الله ابوالقاسم خزعلی که وی نیز استعفا داده بود، وارد شورای نگهبان شد. در این دوره همچنین با ریاست آیت‌الله هاشمی شاهرودی بر قوه قضائیه، آیت‌الله محمد یزدی جایگزین او شده و بار دیگر وارد شورای نگهبان شد.
 
در دوره پنجم آیت‌الله صادق آملی لاریجانی و آیت‌الله محمدحسن قدیری جایگزین آیت‌الله سید حسن طاهری خرم‌آبادی و آیت‌الله رضا استادی شدند. ضمن اینکه در سال ۱۳۸۸ آیت‌الله صادق آملی لاریجانی و آیت‌الله سید محمود هاشمی شاهرودی جای خود را در شورای نگهبان و ریاست قوه قضائیه عوض کردند.
 
در دوره ششم هم اعضای دوره پنجم ابقا شدند و شورا با حضور آیت‌الله احمد جنتی، آیت‌الله محمد مؤمن، آیت‌الله غلامرضا رضوانی، آیت‌الله سید محمود هاشمی شاهرودی، آیت‌الله محمد یزدی، آیت‌الله سید محمدرضا مدرسی یزدی کارش را آغاز کرده و البته در تیرماه ۱۳۹۲ آیت‌الله محمدمهدی شب‌زنده‌دار به‌جای مرحوم آیت‌الله غلامرضا رضوانی، جایگزین ایشان در شورای نگهبان شد.
 
در هفتمین دوره شورای نگهبان که از سال ۱۳۹۵ آغازشده است فقهایی، چون آیت‌الله احمد جنتی، آیت‌الله محمد مؤمن، آیت‌الله محمدمهدی شب‌زنده‌دار، آیت‌الله سید محمود هاشمی شاهرودی، آیت‌الله سید محمدرضا مدرسی یزدی و آیت‌الله محمد یزدی حضور دارند.

اعضای کنونی شورای نگهبان افراد زیر هستند:

فقها،حضرات آیات :احمد جنتی (دبیر)، علیرضا اعرافی، مهدی شب‌زنده‌دار جهرم،  صادق آملی لاریجانی، سید محمدرضا مدرسی یزدی و محمد یزدی

و حقوقدانان آقایان: نجات‌الله ابراهیمی،انسام سوادکوهی‌فر، محسن اسماعیلی، سیامک ره‌پیک، سید فضل‌الله موسوی وعباسعلی کدخدایی (سخنگو)

وظایف شورای نگهبان:

قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، برای شورای نگهبان وظایف متعددی را برشمرده است. عمده این وظایف به‌طور مشترک بر عهده فقها و حقوقدانان است و تعدادی دیگر، وظایف اختصاصی فقها است. ازجمله وظایف این شورا می‌توان:

نظارت‌برقانون گذاری، تفسیر قانون اساسی، نظارت بر انتخابات، حضور در مراسم تحلیف رییس‌جمهور، حضور در مجلس شورای اسلامی، حضور در شورای بازنگری قانون اساسی، حضور در شورای موقّت رهبری، تهیه اولین قانون مجلس خبرگان رهبری، عضویت در مجمع تشخیص مصلحت نظام، تأیید توقف انتخابات در زمان جنگ و اشغال نظامی نام برد.

اهمیت شورای نگهبان از منظر معمار کبیر انقلاب و مقام معظم رهبری

حضرت امام خمینی در ۱۸ خرداد سال ۱۳۶۰ و در بحبوحه آشوب‌آفرینی‌های بنی‌صدر و حامیانش، کسانی که از قانون و یا مصوبات مجلس که به تائید شورای نگهبان رسیده است، تمکین نمی‌کنند را "مخالفت با اسلام" می‌دانند.

ایشان فرمودند: «در کشوری که قانون حکومت نکند، خصوصاً، قانونی که قانون اسلام است، این کشور را نمی‌توانیم اسلامی حساب کنیم. کسانی که با قانون مخالفت می‌کنند، اینها با اسلام مخالفت می‌کنند. کسانی که با مصوبات مجلس بعدازاینکه شورای نگهبان نظر خودش را داد باز مخالفت می‌کنند، اینها دانسته یا ندانسته با اسلام مخالفت می‌کنند».

مقام معظم رهبری این نهاد نظارتی را چشم بینای نظام می‌دانند؛ و همچنین می‌فرمایند: «شورای محترم نگهبان، که حافظ احکام مقدس اسلام و قانون اساسی هستند، مورد تأیید اینجانب می‌باشند؛ و وظیفه آنان بسیار مقدس و مهم است».

 

26  تیرماه سالروز تشکیل شورای نگهبان است و این شورا در فراز و نشیب‌هایی که ایران پشت سر گذاشته نقشی پررنگ داشته که قابل‌انکار نیست. نقشی برازنده شورایی برآمده از اسلام.  باید توجه داشت که شورای نگهبان از مهم‌ترین نهادهای فرا قوه‌ای و حاکمیتی نظام جمهوری اسلامی است که جایگاهی بس رفیع و وظایفی بس خطیر برای آن در نظر گرفته‌شده است. ساختار بی‌بدیل و جایگاه حاکمیتی و وظایف بسیار مهم و عملکرد انقلابی شورای نگهبان باعث شده تا همواره موردتوجه دوستان و دشمنان واقع شود.


افزودن دیدگاه جدید

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید در وب سایت منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.