کد خبر: 174568

دلیر تنگستانی

این نوشتار قصد دارد با نگاهی گذرا به رشادت‌های رئیس‌علی دلواری، یاد جان‌هایی را که برای این مختصات فدا شده زنده نگه دارد.
اتاق خبر 24

رئیس‌علی فرزند رییس محمد در سال 1261 ش در دهستانی از توابع بوشهر به دنیا آمد. او در عصر مشروطیت، جوانی 24 ساله، بلندهمت، شجاع و وطن‌پرست بود. رییس علی بعدازاین که قوای اشغال گر انگلیس، بوشهر را به تصرف خود درآوردند، با شجاعتی وصف‌ناپذیر به مقابله با تجاوزگران پرداخت و شکست‌های سنگینی بر آنان وارد کرد.

روستای دلوار بندر کوچکی است، در پنجاه کیلومتری بوشهر که مرکز یکی از بخش‌های ساحلی شهرستان تنگستان است. واژه دلوار به معنای " دلاور " است که گاه " دلبار" هم گفته می‌شود. شغل مردم دلوار اغلب ماهی گیری است. موقعیت دلوار به گونه ای است که کشتی‌های بزرگ می‌توانند در ساحل آن پهلو بگیرند و به همین لحاظ در بعضی مقاطع تاریخ ایران نام از آن را می‌بینیم.

نقش رئیس‌علی دلواری در مبارزات دوران مشروطیت

در دوران انقلاب مشروطه، پس‌ازآنکه محمدعلی شاه، مجلس را به توپ می‌بندد و استبداد صغیر آغاز می‌شود در جنوب کشور همزمان با بسیاری مناطق دیگر صداهای مشروطه‌خواهی و مبارزه با استبداد بلندتر شنیده می‌شود. نقش رئیس‌علی دلواری در این برهه‌ی تاریخی چشم‌گیر است. محمدحسین رکن‌زاده‌ی آدمیت، در کتاب «فارس و جنگ بین‌الملل» نقش دلواری را در دوره‌ی مشروطیت این‌گونه بیان می‌کند که پس ازآن‌که با تحریک و تهییج میرزاعلی کازرونی و پیشوایی سید مرتضی مجتهد اهرمی، مردم بوشهر از پرداخت مالیات به دولت خودداری می‌کنند کازرونی از رئیس‌علی درخواست می‌کند برای تصرف بوشهر به این شهر برود. رئیس‌علی هم به همراه صد نفر تفنگ‌دار به بوشهر رهسپار می‌شود و گمرک و سایر ادارات دولتی را تصرف می‌کند؛ این مراکز برای چند ماه به‌دست مشروطه‌خواهان و آزادی‌طلبان می‌افتد. اداره‌ی بخش مالی گمرک به رئیس‌علی واگذار می‌شود و در این دوره‌ی کوتاه با امانت‌داری او، هیچ‌گونه دخل و تصرفی در اموال اتفاق نمی‌افتد و مورد دستبرد نیز قرار نمی‌گیرد. با هجوم انگلیسی‌ها دوره‌ی اشغال بوشهر توسط مشروطه‌خواهان به‌پایان می‌رسد، رئیس‌علی توسط انگلیسی‌ها از بوشهر اخراج می‌شود و تعدادی از مبارزان پیشتاز نیز تبعید می‌شوند. البته در روایتی دیگر رئیس‌علی به خواست خود برای وادار کردن مردم به عدم پرداخت مالیات و تصرف مراکز دولتی وارد صحنه می‌شود و با دیگر مبارزان همراه می‌گردد.

مقاومت در برابر تجاوز انگلیس قبل از جنگ جهانی اول

انگلیسی‌ها که قبل از مشروطه نیز سابقه‌ی اشغال جنوب ایران را داشتند، دگربار در سال 1913 میلادی، یک سال قبل از جنگ جهانی اول، به‌قصد اشغال بوشهر وارد ساحل تنگستان می‌شوند. علی‌مراد فراش‌بندی در کتاب «گوشه‌ای از تاریخ انقلاب مسلحانه مردم مبارز تنگستان، دشتی و دشتستان علیه استعمار» دراین‌باره می‌نویسد که پس ازآن‌که رئیس‌علی درخواست ژنرال کاکس، نماینده‌ی انگلیس را مبنی بر تحویل چند شهروند تنگستان رد می‌کند و در پاسخ به نماینده‌ی انگلیس می‌گوید اگر اقدام به جنگ کنید مقابله‌به‌مثل خواهد شد چند هزار نفر از قشون انگلیس به‌وسیله‌ی ناو جنگی در ساحل تنگستان توقف می‌کنند. جنگ سختی بین نیروهای انگلیسی و مبارزان تنگستانی شکل می‌گیرد؛ اما با مقاومت تنگستانی‌ها، انگلیسی‌ها حتی نمی‌توانند نیروهای خود را پیاده کنند و به مدت یک ماه در ساحل می‌مانند و درنهایت پس از دادن تلفات فراوان مجبور به ترک ساحل تنگستان می‌شوند.

جنگ میان رئیس‌علی و دلیران تنگستان از یک سو و انگلیسی‌ها و خوانین متحد آنان از سوی دیگر به طور پیاپی و پراکنده تا شوال هزار و سیصد و سی‌وسه ه.ق ادامه یافت و انگلیسی‌ها نتوانستند بر رئیس‌علی و یارانش تفوق یابند. تا اینکه در گیرودار حمله انگلیسی‌ها به بوشهر در دوازدهم شهریور 1294 ش برابر با 23 شوال 1333 ق (سوم سپتامبر هزار و نه‌صد و پانزده میلادی) هنگامی‌که رئیس‌علی در محلی به نام «تنگک صفر» قصد شبیخون به قوای انگلیسی‌ها را داشت، از پشت مورد هدف گلوله یکی از همراهان خائن قرار گرفت و به شهادت رسید.

حضور مقام معظم رهبری در زادگاه رئیس‌علی دلواری

مقام معظم رهبری در سفر سال 1370 خود به استان بوشهر به شهر دلوار زادگاه رئیس‌علی دلواری رفتند و در جمع مردم این شهر رشادت‌ها و دلاوری‌های رئیس‌علی و هم‌رزمانش را ستودند.
رهبر معظم انقلاب در سفر به دلوار در جمع مردم این شهر بیان داشتند:«شجاعت‌های رئیس‌علی دلواری و نیز پشتیبانی مردم بوشهر از مبارزات آیت‌الله سید عبدالحسین لاری و شجاعت‌های شهید عاشوری از جمله یادگارهای ارزنده تاریخی ایران است».

ایشان همچنین فرمودند: «رئیس‌علی دلواری قهرمان مبارزه با استعمار انگلیس است و ملت ایران همانند شهید رئیس‌علی دلواری که در مقابل انگلیس ایستادگی کرد، امروز در برابر قدرت‌های متجاوز به سرکردگی آمریکا ایستاده است و از دشمنان خود هیچ واهمه‌ای در دل ندارد. بدون تردید با تفضل خداوند بر ملت‌های مسلمان، اسلام کاخ‌های جاهلیت را در تمام دنیا ویران خواهد کرد و مظلوم  آن را نجات خواهد داد».

موزه‌ی رئیس‌علی دلواری

در سال 1370خورشیدی خانه‌ی رئیس‌علی دلواری که در دلوار قرار دارد، تبدیل به موزه می‌شود. جالب است بدانید هنوز جای گلوله‌ها بر در ورودی این خانه پابرجاست.

مزار قهرمان ملی ایران در وادی‌السلام

رییسعلی دلواری
 

وی وصیت کرده بود پیکرش را در سرزمین عتبات دفن کنند. طبق شنیده‌های تاریخی، در قدیم مشهور بود که افراد وصیت می‌کردند به جهت تقرب پیکرشان در جوار حرم ائمه در نجف یا کربلا دفن شود. البته ازآنجایی‌که امکان انتقال سریع پیکر وجود نداشت، ابتدا جنازه را به‌صورت امانی در ایران دفن می‌کردند و پس از گذشت یکی ـ دو سال، بقایای آن را از قبر خارج کرده، در کفن می‌پیچیدند و به سرزمین عتبات منتقل می‌کردند.

جنوب ایران پیشینه‌ای پانصد ساله در مبارزات ضد استعماری دارد به‌گونه‌ای که برخی از نویسندگان معاصر به تنگستان لقب «دژ مبارزه با استعمار» داده‌اند. چه بسیار آزادی‌خواهانی که پیش و پس از دلواری یا در کنار او حضور داشتند و با استعمار خارجی با جان و دل مبارزه کردند. مردم جنوب ایران در این مبارزات هیچ‌گاه اندیشه‌ی جدایی‌طلبی از ایران را در سر نداشتند و دل‌بسته‌ی وطن خود، ایران بودند و هستند.


افزودن دیدگاه جدید

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید در وب سایت منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.