کد خبر: 174339

حیات سیاسی ابولحسن بنی‌صدر

ابوالحسن بنی‌صدر نخستین رئیس جمهور انقلاب با حکم امام خمینی(ره) در اول تیرماه 1360 به دلیل عدم کفایت سیاسی از این سمت عزل شد و پس از مدتی با لباس مبدل به پاریس گریخت.  
به گزارش خبرنگار اتاق خبر 24

بعد از پیروزی انقلاب 1357 و پس از روی کار آمدن دولت موقت، بنی‌صدر ابتدا در تیر 58 به معاونت وزارت اقتصاد و دارایی و سپس در آبان ماه به سمت وزیر منصوب شد. بنی‌صدر همچنین مدتی به عضویت شورای انقلاب درآمد و سپس با بروز بحران گروگانگیری کارکنان سفارت آمریکا در تهران به یکی از تصمیم‌گیرندگان و مخالفان اصلی آن تبدیل شد. مدتی بعد از استعفای دولت موقت مهدی بازرگان، او با حمایت جامعه روحانیت مبارز برای انتخابات ریاست جمهوری کاندیدا شد.

بنی‌صدر در نخستین انتخابات ریاست جمهوری ایران با سیداحمد مدنی، حسن حبیبی، داریوش فروهر، صادق طباطبایی، کاظم سامی و صادق قطب‌زاده رقابت کرد و با کسب حدود 11 میلیون رأی به عنوان اکثریت آرا، رئیس‌جمهور شد.

سخنرانی امام خمینی( ره) در روز تنفیذ حکم ریاست جمهوری که با حدیث «حب‌الدنیا راس کل خطیئه» آغاز شد از همان اول کار، نشان از اخطار و هشدار داشت و سرشار از معنا بود؛ متن حکم تنفیذ نیز حاکی از این بود که امام چند مورد را درباره بنی‌صدر ازجمله تخلف بنی‌صدر از احکام اسلامی و قانون اساسی، وجود حس بدبینی بین متفکران و اندیشمندان نسبت به بنی‌صدر، ایجاد تفرقه و اختلاف، نزدیک شدن عملکرد بنی‌صدر به اعمال طاغوت، پیش‌بینی می‌کردند.

بنی‌صدر پس از احراز پست ریاست جمهوری، اهدافی چون دوباره‌سازی مراکز قدرت، از دور خارج‌کردن تدریجی سپاه پاسداران، دادگاه‌های انقلاب و کمیته‌ها و ادغام آنها در سایر سازمان‌های دولتی، کاستن نفوذ روحانیون و همچنین ایجاد طرحی برای بهسازی و توسعه اقتصادی کشور را در دستور کار خود قرار داده بود.

او که با مجلس بر سر انتخاب نخست وزیر به مشکل خورده بود، سر انجام محمدعلی رجایی را با اصرار حزب جمهوری و اکراه خودش، به عنوان نخست وزیر پذیرفت. اما نامزدهایی که از جانب رجایی معرفی می شدند همگی توسط بنی صدر از دور کنار می رفتند.

همین مسئله موجب تیره شدن روابط او و شهید رجایی گردید؛ مدتی بعد نیز آتش جنگ افروخته شد و ایران در نبردی نا خواسته در مقابل عراق تا دندان مسلح قرار گرفت.

چیزی نگذشت که بنی صدر بخاطر نامه به امام و اظهاراتش در مورد بی کفایتی کابینه، مشکلات اقتصادی، مخالفت با تسخیر لانه جاسوسی، سازماندهی مجدد نیروهای مسلح و ... نارضایتی شدید مجلس را فراهم کرد.

او با موضع گیری های عجیب و تصمیمات عجیب تر در مورد جنگ و مسائل مدیریت کشور، کم کم حمایت امام (ره) را نیز از دست داد و به سمت منافقین گروید و با آنان هم پیمان شد؛ در حالی که پیش از آن مواضع شدیدی علیه آنان اتخاذ کرده بود.

شاید بتوان اوج تقابل بنی صدر با اندیشه های امام را در سخنرانی ۱۴ اسفند ۱۳۵۹ او دریافت. لیبرالیست‏‌ها و مائوئیست‌‏ها (حزب رنجبران) و مجاهدین خلق، میتینگ تحریک‏ آمیزى را راه ‏اندازى کرده و افراد مسلح به چاقو، کمربند و پنجه بوکس را در اطراف و اکناف محوطه دانشگاه تهران گمارده بودند تا در صورت فریاد شعار مخالفان، آنها را سرکوب نمایند.

ناگهان درگیرى کوچکى در گوشه محوطه بین مخالفان و موافقان شروع شد و دو طرف به جان هم افتادند. طرف مجاهدین و بنى‌‏صدر این بار با هماهنگى و انسجام بیشترى در درگیرى شرکت و مخالفان را به شدت کتک زدند و سرکوب کردند.درگیرى به بیرون از دانشگاه و خیابان‏‌ها کشیده شد. رییس جمهور هم از پشت میکروفون دستور سرکوب مى‌‏داد و بین مردم و مجاهدین خلق و هواداران بنى‌‏صدر چیزى شبیه جنگ رخ داد.

خیابان‏‌هاى اطراف دانشگاه تهران تا ساعت‌‏ها حالت جنگ زده داشت. هواداران سازمان، حزب رنجبران و احتمالاً گروه‌‏هاى مخالف دیگر در مسیر خیابان‏‌ها به بعضى فروشگاه‌‏ها، ماشین‏‌هاى دولتى و حتى پلیس حمله کردند.

امام خمینی(ره) فردای آن روز با تشکیل هیئتی دستور رسیدگی جدی و فوری به این حادثه را صادر کردند. در تاریخ ۱۲ خرداد ۱۳۶۰ این هیئت قانون شکنی بنی‌صدر را علت اتفاقات ۱۴ اسفند دانست. پس از آن بنی‌صدر رأی آن هیئت را رد می‌کند. امام خمینی(ره) نیز در سخنرانی تاریخی می‌گویند: قانون معین شده است. نمی‌شود از شما پذیرفت که ما قانون را قبول نداریم. غلط می‌کنی قانون را قبول نداری، قانون تو را قبول ندارد.

کمی بعد به دلیل اقدامات ناموفق و کارشکنانه بنی‌صدر در جبهه‌های جنگ فرمان عزل وی از مقام فرماندهی کل قوا توسط امام خمینی صادر شد. مجلس شورای اسلامی نیز در روز سی و یکم خرداد ماه بی کفایتی وی را به آرای نمایندگان مجلس واگذار کرد که بنی صدر از میان 190 رای اخذشده از نمایندگان با 177 رای بی کفایت تشخیص داده شد و مرحوم آیت الله هاشمی رفسنجانی که آن زمان ریاست مجلس شورای اسلامی را بر عهده داشت، در نامه ای خطاب به امام امت، نظر مجلس را اعلام کرد. متن این نامه به شرح زیر است:

«بسم اللَّه الرحمن الرحیم‌

محضر شریف حضرت آیت اللَّه العظمى امام خمینى- ادام اللَّه ظله. محترماً به عرض مى‌ رساند، رأى مجلس شوراى اسلامى در جلسه مورخ 31/ 3/ 1360 پس از بحث و بررسى با حضور 190 نفر به شرح زیر:

آراى موافق: 177

رأى مخالف: یک نفر

آراى ممتنع: دوازده نفر

در مورد آقاى سید ابوالحسن بنى صدر بر این قرار گرفت که «آقاى ابو الحسن بنى صدر براى ریاست جمهورى اسلامى ایران کفایت سیاسى ندارد» به موجب اصل 110 قانون اساسى جمهورى اسلامى ایران مراتب براى اتخاذ تصمیم به خدمت امام عظیم الشأن گزارش مى ‌گردد.

رئیس مجلس شوراى اسلامى.

31/ 3/ 60- اکبر هاشمى رفسنجانى»

 

و از آنجایی که به موجب بند پنج اصل 110 قانون اساسى جمهورى اسلامى ایران، عزل رئیس جمهور پس از حکم دیوان عالى کشور یا رأى مجلس شوراى اسلامى از وظایف و اختیارات رهبرى است، امام نیز در پاسخ نوشتند:

«بسم اللَّه الرحمن الرحیم‌

پس از رأى اکثریت قاطع نمایندگان محترم مجلس شوراى اسلامى مبنى بر اینکه آقاى ابوالحسن بنى صدر براى ریاست جمهورى اسلامى ایران کفایت سیاسى ندارد، ایشان را از ریاست جمهورى اسلامى ایران عزل نمودم.

اول تیر ماه 60

روح اللَّه الموسوی الخمینى‌»

صحیفه امام؛ ج 14، ص 480

 

امام خمینی همچنین در همین روز در دیدار با قشرهای مختلف مردم که در حسینیه جماران به حضور رسیده بودند، در سخنانی خطاب به بنی صدر گفت:

«من بسیار متأسفم از اینکه کوشش کردم که در این دوره اول جمهورى اسلامى این طور مسائل پیش نیاید، و این طور عزل و نصبها نشود؛ لکن با کمال کوششى که کردم اینها نتوانستند بفهمند. من با زبانهاى مختلف آنها را دعوت کردم به اینکه رها کنند این راهى را که در پیش دارند و با ملت ایران این طور نکنند.» (صحیفه امام، ج14، ص 486)

سایت «تاریخ ایرانی» درباره فرار رجوی و بنی‌صدر به فرانسه می‌نویسد: «چهارشنبه هفتم مرداد 1360 بنی‌صدر و رجوی با یک فروند هواپیمای بوئینگ 707 به خلبانی سرهنگ معزی، خلبان ویژه شاه، از ایران رفتند‌. معزی در دی‌ماه 1357 پس از آنکه شاه را به مصر و سپس به مراکش برد، در بازگشت از مراکش با تظاهر به جانبداری از انقلاب اسلامی، وارد کشور شد. اما در مرداد 1360 در عملیات خارج کردن بنی‌صدر و رجوی از کشور نقش محوری ایفا کرد. بنی‌صدر پس از فرود هواپیما در فرانسه به منطقه «کشن» واقع در سه کیلومتری جنوب پاریس وارد شد. معزی قبل از اینکه در فرانسه فرود آید با رادیو به مقام‌های فرانسوی اطلاع داده بود که حامل رئیس‌جمهور سابق است که خواستار پناهندگی سیاسی است.»

او درباره چگونگی فرار هم گفته: «صبح روز سه‌شنبه 6 مرداد 1360 یک نقشه پرواز آموزشی سوخت‌گیری شبانه را طراحی کردم و چهار تن دیگر از خدمه هواپیما را نیز در جریان گذاشتم. عصر روز موعود مطابق معمول به پایگاه هوایی رفتیم تا خود را برای یک پرواز عادی آماده کنیم. مخازن سوخت را پر و همه چیز را مرتب کردیم. ساعت 20:30 دقیقه بامداد موفق شدیم بنی‌صدر را به طور پنهانی وارد هواپیما کرده و آنجا پنهان کنیم و سرانجام ساعت 22:30 از باند فرودگاه برخاستیم و مأموریت خود را‌ همانطور که طرح‌ریزی کرده بودیم، با موفقیت به انجام رساندیم.»

بنی صدر خیلی زودتر از چیزی که فکرش را می کرد، رسوا شد و چاره ای جز فرار نداشت. او که همراه با امام (ره) از پاریس به تهران آمده بود، دو سال بعد به پاریس گریخت؛ جایی که به آن وابستگی شدیدی داشت، چه ازنظر عقاید و چه از نظر سبک زندگی.


افزودن دیدگاه جدید

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید در وب سایت منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.