کد خبر: 166042

مهندسی در دومین گام انقلاب اسلامی

پنجم اسفندماه را در تقویم جمهوری اسلامی به بهانه بزرگداشت خواجه نصیرالدین طوسی، روز مهندسی مینامند. به همین مناسبت فرصت را غنیمت شمرده تا جایگاه مهندس و مهندسی را در گام دوم انقلاب بهتر بشناسیم.
به گزارش خبرنگار اتاق خبر 24

در قديم مهندس به شخصي اطلاق مي شده كه به علم هندسه آگاهي مي داشت. روزپنجم اسفند در تقويم‌ها روز بزرگداشت دانشمند بزرگ ايراني "خواجه نصرالدين طوسي " و "روز مهندسي" اعلام شده است. هفتصد و پنجاه و چهارسال از درگذشت دانشمند بزرگ ايراني خواجه نصرالدين طوسي مي‌گذرد اما هنوز هم دستاوردهاي علمي و آراء اين دانشمند ايراني محل رجوع است.

خواجه نصرالدين طوسي از بزرگترين فلاسفه و رياضي‌دانان و دانشمندان ايراني است كه پس از بزرگاني مانند "فارابي"، "ابوريحان بيروني"، "ابوعلي سينا" و "رازي " ظهور كرد.

مهندسی در دومین گام انقلاب اسلامی

خواجه نصیرالدین طوسی و روز مهندس

ابوجعفر محمدبن محمد معروف به خواجه نصيرالدين طوسي و ملقب به استاد البشر و محقق طوسي در سال 597 ق در طوس به دنيا آمد. وي در ابتدا علوم عقلي و نقلي و حكمت مشاء را آموخت و در سال‏هاي بعد رياضيات، فقه، فلسفه، نجوم و ادبيات را خواند به طوري كه در علوم روز به تبحر و استادي تمام رسيد. وي چند سال پس از واقعه حمله سپاهيان چنگيزخان مغول، به قلعه اسماعيليه پناه برد و در آن‏جا نيز از تاليف و نگارش باز نايستاد. با غلبه سپاه مغول بر اسماعيليان، خواجه نصيرالدين به خدمت هلاكوخان مغول پيوست و با استفاده از نفوذ خود، از كشتار مردم و دانشمندان و تخريب آثار فرهنگي و علمي و غارت شهرها و روستاها جلوگيري نمود. پس از فتح بغداد و سقوط عباسيان، خواجه نصير ماموريت يافت تا رصدخانه مراغه را ترتيب دهد.

او جماعتي از رياضي‏دانان بزرگ گردآورد و كار احداث رصدخانه را در سال 657 ق آغاز كرد. خواجه، با اين كار، عالمان بزرگ زمان را كه پراكنده بودند در يك مكان، جمع كرد و همچنين كتابخانه‏اي عظيم در محل رصدخانه مراغه احداث نمود.

اين عالم سترگ براي تهيه كتاب‏هاي مورد نظر، كتبي از بغداد، شام و شمال آفريقا و اطراف و اكناف ايران فراهم نمود و كتابخانه‏اي با بيش از چهارصد هزار جلد كتاب، ايجاد كرد. عمر خواجه از اين پس در خدمات علمي گذشت. خواجه نصيرالدين، يكي از بزرگ‏ترين بنيانگذاران كلام شيعه و پيشاهنگ بزرگ فلسفه مشّاء بود و ضمن تاييد حكمت ابن‏سينا، به شرح مشكلات اشارات پرداخت. وي همچنين آثار متعددي را در علوم مختلف به نگارش درآورد كه اخلاق ناصري، تجريد العقايد، ذيج ايلخاني، اوصاف الاشراف، اساسُ الاقتباس و تذكره نصيريه و بيش از شصت اثر ديگر در اصول دين، اخلاق، منطق، هندسه، هيئت، نجوم و عروض و شعر از آن جمله‏اند.

خواجه نصيرالدين سرانجام در سال 672 در 75 سالگي، شانزده سال پس از تاسيس رصدخانه درگذشت و در كاظمين به خاك سپرده شد.

بواقع باید از خودمان بپرسیم در این تقارن روز مهندس و زادروز خواجه نصیرالدین طوسی، امروزه از نیاکان علوم مهندسی و آثار باستانی بر جای مانده از ایشان عملا چه ارثی بما رسیده است. گاهی در بازدید از آثار باستانی ایرانی در تحیّر و انگشت بر دهان ماندن بازدیدکنندگان، حتی توریست هایی که از دیار و مهد تمدن امروزی بشر آمده اند، این میراث را مشاهده می کنیم؛ براستی از آنها در اصول معماری و شهرسازی و بنای ساختمانهای مسکونی در توسعه ی شهری خودمان چه بهره ای برده ایم.

صورت مسئله تمیز بین دانش و هویت مهندسی از توهم مهندسی است؛ تبلور واقعی و حقیقی مهندس بما هو مهندس، در نسبت دادن آن به برخی اشخاص و تشخیص و تمایز میان اشخاص با عنوان مهندس ، از دانش آنها و ماخذ و منشاء کسب این دانش در صورت وجود است.

مهندسی با دانش امروزی بشر و دست آوردهای نرم افزاری - سخت افزاری، مواد و مصالح متنوع و مدرن در اختیار؛ و از جمله توجه به گستره ی مورد نیاز و بهم پیوستگی انواع دانش های مهندسی، در کنار دانش سنتی و مدرن معماری و ساختمان، همه ی این رویش و گرایش ها بر روی میز یک مهندس طراح قرار دارند. خلاقیت و نوآوری در طراحی و اجرا با توجه ژرف و عمیق به نیاز انسان معاصر و جامعه در هم تنیده صنعتی، در راستای پاسخگویی به او و حل مشکلات امروزین بشر می بایست در بناسازی و توسعه شهری مدّ نظر قرار گیرد. اینجاست که پیوند یک مهندس ایرانی قرن حاضر با عصر خواجه نصیرها و شیخ بهایی ها در تمدید و خلق تمدن ایرانی میتواند خودنمایی کند.

از سویی در دانشگاه های اصلی و معتبر فنی و مهندسی کشورمان دانشمندان و استادان نامدار و کارائی که هم در تربیت مهندسان خلّاق و هم در خلق آثار ماندگار نقش بسزائی را ایفا کرده و می کنند، اندک نیستند. مهندسان تربیت شده ای که ایده ها و طرح های عقیم مانده ایشان بر روی دستانشان مانده و بدلیل ناسازگاری شرایط حکمرانی در جذب و پرورش استعدادها، به این نتیجه می رسند که ناگزیر از ترک کشورشان می شوند؛ موانع توسعه و وجود ناملایماتی که سدّ راه خلاقیت و تولید می شوند زیادند والّا فرصتهای خلق اثر مهندسی بومی همانطور که پیش از این نیز خودنمایی داشته است ، هماره صاحب قدرت خلّاق و مولّد آثار ارزشمند مهندسی میتواند باشد. چه آنکه شرایط عمومی سیاسی اجتماعی اقتصادی و فرهنگی در حال حاضر دریغ کننده آن است.

شکلی شدن امور، صوری انگاشتن قوانین و حقایق، قرار داده شدن متخصصین و متبحّرین در تضاد بین اخلاق و مقررات و قوانین، میدان دادن به بی سوادان و افراد فاقد دانش و اخلاق، از میدان بدر شدن شایستگان و فارغ التحصیلان دانشگاههای معتبر به نسبت مراکز صوری تولید مدرک و در نتیجه ایجاد توهم دانایی در مدیریت ارشد سازمانها و نهادهای حاکمیتی موثر و نقش آفرین؛ خود عامل و سبب ساز اصلی به محاق رفتن تمدن ایرانی اسلامی در دوران اخیر بوده است.

شخصیتهای مهندسی معاصر معتبری با دانش فنی بالا و اخلاق انسانی و حرفه ای و مدیریتی بوده اند که بر اریکه های مهم و دوران سازی نشسته اند و ایفای نقش نموده اند. همه بیاد داریم شخصیت مرحوم مهندس بازرگان یک مهندس در مقام رئیس دانشکده فنی یا مهندس میرحسین موسوی در مقام نخست وزیر و امثال این بزرگواران که دوگانه های دانش و اخلاق با توفیقات ارزشمند و مانا که الگو در عرصه سیاسی - اجتماعی و فرهنگی بوده و هستند.

 

 

ریشه کلمه مهندس در فارسی

ریشه کلمه مهندس، از واژه اندازه فارسی که در عربی به هندسه تبدیل و پس از صرف در یک باب واژه مهندس به معنای اندازه گر از آن ساخته شده است. واژه مهندس به معنای اندازه گیر ، شمارگر ، هندسه دان ، مساح ، معمار ، طراح و دانای عملی به کار رفته است که بیشتر آنها در فرهنگنامه ها و لغت نامه ها درج شده است. در لغتنامه دهخدا تحت معانی واژه مهندس ، معمار و متخصص ساختمان آمده است.

 

 

مهندس کیست؟

مهندس کسی است که تلاش می‌کند که یک ساختار عملیاتی و عملی از مفهومی را ایجاد کند و در یکی از رشته‌های مهندسی آموزش دیده باشد و یا به طور حرفه‌ای در آن رشته مشغول به کار باشد. مهندسان از فناوری، ریاضیات، و دانش برای حلّ مسائل کاربردی استفاده می‌کنند.

 

 

وظایف مهندس چیست؟

وظایف مهندسی بدین گونه‌اند که یک مهندس می‌بایست ضمن شناخت مسئله یا موضوع کاری، علوم و فنون لازم، محدودیت‌های مربوطه را تشخیص دهد تا بتواند به دستاوردهای لازم برسد. محدودیت‌ها شامل منابع در دسترس، محدودیت‌های جسمانی یا فنی، آمادگی برای پیرایش‌ها یا افزایش‌های آینده و دیگر عامل‌ها مانند نیازهای هزینه ای، ساخت‌پذیر بودن، اقتصادی و کاربردی بودن می‌باشد. با درک این محدودیت‌ها، مهندس، شناسه‌ها و مشخصات حدودی که یک شیء یا سامانه می‌تواند در چارچوب آن ساخته یا بهبود داده شود را مشخص کرده و ارائه نماید.

از اینرو ملاحظات بسیاری بر روی کار مهندسی تأثیر دارند؛ که از آن دسته ملاحظات دقت بالا توانای تحلیل کنش‌ها و واکنش‌ها می‌باشد. یک مهندسی موفق در بالا رفتن سطح زندگی بشر تاثیر بسزای می‌گذارد، بنا بر این یک مهندس علاوه بر دانستن قوانین فیزیکی وشیمیایی جهان هستی باید از قوه تخیل بالای بر خوردار باشد که موجب گسترش دانش بشر می‌شود.

یک مهندس با در نظر گرفتن قوانین و استفاده بجا از آنها و ترکیب موثر برخی از آنها قادر خواهد بود نیازهای اجرای نسل بشر را با کیفیت مناسب و در کمتر ین زمان و با بالا ترین بازده بر طرف سازد. مهندس با درک بهتری که از قوانین هستی دارد علاوه بر طراحی تولید و راه‌اندازی در زمینه نیازهای حال و آینده بشر باید از قدرت تحلیل خود در رسیدن به بهترین بازده تلاش کرده و بهره‌وری را افزایش دهد. مهندس کسی است که ضمن شناخت دقیق روابط حاکم بر موضوع بتواند مساله را به شکل فرمول درآورد.

 

 

رتبه ایران در تولید مهندس در جهان

آمار و رده بندی های نشان می دهد در سال گذشته میلادی ۳۳۵هزار دانشجوی ایرانی در رشته های STEM (علوم، فناوری، مهندس و ریاضیات) فارغ التحصیل شده اند. این مسئله یکی از مهمترین دستاوردهای انقلاب است که با توجه به حجم فارغ التحصیلان مهندسی در ایران و کسب جایگاه دوم جهانی رشد قابل توجهی در زمینه جایگاه و کسب جایگاه مطلوب داشته ایم. این درحالی است که فارغ التحصیلان رشته های STEM به عاملی اساسی در دسترسی کشورها به ثروت و رفاه تلقی می شوند.

به هرحال چین با ۴.۷ میلیون فارغ التحصیل در رشته های STEM در صدر این فهرست قرار دارد. البته از آغاز قرن ۲۱ این کشور شاهد انقلابی در  آموزش های عالی بوده است. تعداد فارغ التحصیلان این کشور در ۲۰۱۶ میلادی از آمریکا و اروپا بیشتر شده است.

 

 

جذاب ترین رشته مهندسی در ایران

طبق بررسی های خبرگزاری علم و فناوری، بر اساس محبوبیت میان رشته های گروه فنی مهندسی 10 رشته برتر از نظر موقعیت شغلی و درآمد آن در ایران، مهندسی برق در صدر رشته های دیگر است و سایر رشته های مهندسی مکانیک، مهندسی عمران،  مهندسی صنایع، مهندسی شیمی، مهندسی کامپیوتر، مهندسی مواد،  مهندسی هوافضا، مهندسی معماری،  مهندسی فناوری اطلاعات (IT) می باشد.

 

 

جایگاه مهندسی در گام دوم انقلاب

شاخص ترین موضوعی که در بحث مهندسی می شود به آن توجه کرد، بخش پایانی بیانیه مهم رهبری برای مردم ایران، که با نام گام دوم معروف است در ارتباط با سبک زندگی است. سبک زندگی به صورت تخصصی به حوزه معماری و شهرسازی و فرهنگ خانواده ها ارتباط دارد و در سیاست کلی نظام در بخش خانواده بندی به نام بازنگری نظام مسکن و شهرسازی با محوریت خانواده وجود دارد.

رهبر معظم انقلاب با اشاره به جوان شدن نسل ایران و امید به این نسل در بیانیه مذکور تصریح کردند: «مهم‌ترین ظرفیّت امیدبخش کشور، نیروی انسانی مستعد و کارآمد با زیربنای عمیق و اصیل ایمانی و دینی است. جمعیّت جوان زیر ۴۰ سال که بخش مهمّی از آن نتیجه‌ی موج جمعیّتی ایجاد شده در دهه‌ی ۶۰ است، فرصت ارزشمندی برای کشور است. ۳۶ میلیون نفر در سنین میانه‌ی ۱۵ و ۴۰ سالگی، نزدیک به ۱۴ میلیون نفر دارای تحصیلات عالی، رتبه‌ی دوّم جهان در دانش‌آموختگان علوم و مهندسی، انبوه جوانانی که با روحیه‌ی انقلابی رشد کرده و آماده‌ی تلاش جهادی برای کشورند، و جمع چشمگیر جوانان محقّق و اندیشمندی که به آفرینش‌های علمی و فرهنگی و صنعتی و غیره اشتغال دارند؛ اینها ثروت عظیمی برای کشور است که هیچ اندوخته‌ی مادّی با آن مقایسه نمی‌تواند شد».

استفاده از ظرفیت‌های طبیعی و انسانی کشور، تمرکز بر بهره‌برداری از دستاوردهای گذشته و نیز ظرفیت‌های استفاده نشده، داشتن نگاه خوشبینانه، احساس مسئولیت جهادگونه، تکیه بر اقتصاد مقاومتی و نگاه به داخل، غفلت نکردن از قشرهای نیازمند، مقابله با سبک زندگی غربی و ... از دیگر خصوصیات و اقداماتی بود که رهبر انقلاب از جوانان خواستند که به آن عمل کنند.

 

 

از طرفی سازمان نظام مهندسی معدن از جایگاه مهم و ارزشمندی برای رشد و توسعه معادن و صنایع معدنی کشور برخوردار است به نحوی که اهمیت تشکیلات نظام مهندسی معدن بیشتر در حفظ و افزایش بهره‌وری منابع معدنی تعریف می‌شود. ارزش و مزایای معادن که به عنوان ذخایر و سرمایه تجدیدناپذیر هر سرزمینی محسوب می‌شود، ایجاب می‌کند تا در بهره وری از آن به‌گونه‌ای عمل کنیم تا اتلاف این ظرفیت مهماقتصادی در این بخش به حداقل ممکن برسد.

یکی از محورهای اساسی توسعه اقتصادی کشور، توسعه معدن و صنایع معدنی است که با وجود تلاش‌های بسیاری که در بخش‌های دولتی و خصوصی انجام گرفته، این اقدامات، متناسب با قابلیت‌های معدنی کشور نبوده و در عین حال بی توجهی به این اصول علمی، علاوه بر ایجاد شرایط خطرناک حرفه‌ای، موجب هدررفت منابع ارزشمند معدنی می‌شود.

این در حالی است که کشور ما با وجود بیش از 64نوع ماده معدنی و همچنین وضعیت ژئوپلتیک در دستیابی به آب‌های آزاد که موجبات حمل و نقل ارزان مواد معدنی را در بازاره‌ای جهانی فراهم می‌کند، هم اکنون از موقعیت مناسبی در بخش تولید و صادرات مواد معدنی برخوردار نبوده و این در حالی است که بخش معدن تمام فاکتورهای لازم برای توسعه جهشی را در اختیار داشته است. بنابراین لازم است تا متولیان این حوزه توجه خود را بیش از گذشته معطوف صنایع معدنی نمایند.

سازمان نظام مهندسی معدن به عنوان سازمانی فنی از بازوه  ای حوزه معاونت امور معادن تلقی شده که یکی از وظایف اصلی آن حضور فعال در بخش معدن و انجام نظارت‌های مداوم برای رعایت اصول فنی و ایمنی در معادن است که با تحقق کامل این هدف در تمامی معادن کشور از هدررفت منابع عظیم و با ارزش معدنی جلوگیری خواهد شد. در حال حاضر به علت همکاری خوب این سازمان با معاونت معدنیوزارت صنعت، معدن و تجارت بخشیاز وظایف غیر حاکمیتی به این سازمان تفویض اختیار شده که از جمله این اختیارات بازرسی و نظارت بر معادن فعال در کشور است.


افزودن دیدگاه جدید

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید در وب سایت منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.