کد خبر: 165968

جا مانده در برجام

سازمان ملل برای بار چهاردم پایبندی کامل ایران به برجام را تایید کرد. این درحالی است آمریکا برجام را ترک گفته و اروپا هنوز در حال اضافه کردن شروط جدید برای اجرای برجام است.
به گزارش خبرنگار اتاق خبر 24

برجام که خیلی زود به فرجام خالی از دست آورد آن رسیدیم، یک قرار داد به معنای واقعی بد بود. آنقدر بد که نه تنها به آنچه که باید به واسطه ی آن میرسیدیم نرسیدیم، بلکه امروز برای نگه داشتن همین قرار داد میان تهی باید شرط های خارج از قرارداد دیگری را نیز امضا کنیم. کش و قوس های مصوبه های مالی مجلس که به مجمع تشخیص مصلحت نظام راه یافته است نتیجه این شروط خارج از قرار داد است. این درحالی است که سازمان ملل پایبندی ایران را به مفاد برجام، بارها و بارها تایید کرده است.

بر اساس توافقی که سه سال پیش در شهر وین اتریش به دست آمد، ایران پذیرفت به مدت ده سال فعالیت‌های هسته‌ای خود را محدود کند. در مقابل، گروه موسوم به ۱+۵ (آمریکا، انگلیس، فرانسه، روسیه، چین و آلمان) هم قرار بود تحریم‌های مرتبط با هسته‌ای ایران را رفع کند. دولت آمریکا اردیبهشت ماه امسال با «فاجعه‌بار» خواندن این توافق، از آن خارج شد و  تحریم‌های رفع‌شده ذیل این توافقنامه را بار دیگر علیه ایران اعمال کرد.

 با وجود خروج آمریکا از برجام، اجرای تعهدات ایران همچنان ادامه دارد و اتحادیه اروپایی اعلام کرده که قصد دارد با تضمین منافع مالی ایران، برجام را حفظ کند. از زمان خروج آمریکا از توافق هسته‌ای، بسیاری از شرکت‌های اروپایی از بیم تحریم‌های آمریکا، بازار ایران را ترک کرده‌اند.

لذا شاید هر ایرانی دیگری هماننده نگارنده پذیرفتن شروط جدید از طرف اروپایی را خلاف اصول عزتمندانه ی دیپلماسی بداند.

 

 

برای بار چهاردهم

«یوکیا آمانو» مدیرکل آژانس بین المللی انرژی اتمی در چهاردهمین گزارش خود در خصوص راستی‌آزمایی اجرای برجام، پایبندی جمهوری اسلامی ایران به این توافق را تایید کرد.

به گزارش خبرگزاری رویترز، در گزارش آژانس بین‌المللی انرژی اتمی که روز جمعه منتشر شده، تاکید شده ایران همچنان به محدودیت‌های کلیدی در فعالیت‌های هسته‌ای خود که در توافق سال 2015 با قدرت‌های اصلی جهان به آن دست یافته، پایبند مانده است.

آژانس بین‌المللی انرژی اتمی که وظیفه نظارت بر محدودیت‌های اعمال شده بر فعالیت‌های هسته‌ای ایران را برعهده دارد در گزارش فصلی خود که توسط خبرگزاری رویترز رؤیت شده، اعلام کرده که ایران هنوز سطح غنی‌سازی و میزان ذخایر اورانیوم غنی‌سازی شده خود را در سطحی که مورد توافق بوده، نگه داشته است.

آژانس در این گزارش تاکید کرده که به تمامی مکان‌هایی که برای بازرسی و بازدید نیاز بوده، دسترسی داشته است.

چهاردهمین تائید پایبندی ایران به توافق هسته‌ای وین در شرایطی صورت گرفت که محمدجواد ظریف، وزیر خارجه ایران اخیرا در گفت‌وگو با روزنامه سوئیسی «بازلرتسایتونگ» در خصوص اینکه ایران با وجود اقدامات آمریکا تا چه زمانی در برجام خواهد ماند، گفته است: «این به خواست مردم بستگی دارد. اقلیت بسیار قدرتمندی در کشور ما مخالف برجام بودند ولی اگر مردم بیشتر خشمگین شوند این گروه ممکن است به زودی به اکثریت تبدیل شوند. یک نظرسنجی نشان می‌دهد که همچنان  ۵۱ درصد مردم از باقی‌ماندن در برجام حمایت می‌کنند. اما ما نمی‌توانیم  در جهت خلاف خواست مردم عمل کنیم.»

 

 

مخالفت با آمریکا، شرط گذاری برای ایران

پس از آن که «دونالد ترامپ» رئیس جمهوری آمریکا اردیبهشت ماه امسال رسما دستور خروج از برجام را صادر کرد، اختلاف اروپا و آمریکا بیش از پیش آشکار شد. بنابراین تروئیکای اروپا (آلمان، فرانسه و انگلیس) تلاش کردند تا به قول خود برجام را نجات دهند؛ توافقی که بیش از یک دهه برای دستیابی به آن مذاکره کرده اند.

تا به امروز اما سران اتحادیه نتوانسته اند، انتظارات جمهوری اسلامی ایران را برآورده سازند و سخنان اخیر «محمدجواد ظریف» وزیر امور خارجه کشورمان مبنی بر ضرورت ایستادگی اروپا در برابر یکجانبه گرایی امریکا نیز به همبن دلیل ایراد شده است.

وزیر امور خارجه کشورمان به تازگی در صفحه توئیتر خود با بیان این که ایران نمی ‌تواند برای همیشه همه هزینه‌ های حیاتی امنیت جهانی را بپردازد، نوشت «وقت آن است اروپا برای شنا کردن خیس شود وقتی می ‌خواهد در مقابل یک‌ جانبه گرایی آمریکا بایستد.»

به باور کارشناسان افزون بر منافع اقتصادی ناشی از برجام برای اروپا، توافق هسته ای از جنبه های سیاسی و امنیتی به منافع اتحادیه گره خورده است. در سال های اخیر در پی بحران های خاورمیانه، تحرکات تروریستی در غرب و به ویژه در اروپا شدت یافته، دست ملی گراهای تندرو را در ماجراجویی باز گذاشته است.

اروپایی ها همچنین مهاجران را عامل بی ثباتی و ناامنی اروپا معرفی و مقامات خود را ارتباط با تصمیمات مهاجرتی زیر سوال می برند. بی تردید در صورت تعمیق و گسترش بحران ها در مناطق مختلف جهان بخصوص خاورمیانه که از لحاظ جغرافیایی به اروپا نزدیک است، قاره سبز ناگزیر هزینه های مالی، اجتماعی و روانی آن را باید بپردازد.

به همین دلیل، سران اتحادیه در اجلاس ضدایرانی ورشو که روزهای پایانی هفته گذشته آمریکا برای به چالش کشیدن برجام در قلب قاره سبز تدارک دیده بود، حضور نیافتند و چند روز بعد «فدریکا موگرینی» مسوول سیاست خارجی اتحادیه در «اجلاس امنیتی مونیخ» تاکید کرد برجام یک مساله‌ امنیتی برای اروپا است و با این جمله بر سینه نماینده ترامپ و «مایک پنس» معاون وی زد.

معاون رئیس جمهوری آمریکا در جریان اجلاس ورشو به صراحت از اروپایی ها درخواست کرد که از برجام خارج شوند و گفت: متاسفانه برخی از شرکای اروپایی ما آن گونه که باید همکاری نمی ‌کنند و با ایجاد مکانیسمی به دنبال شکست تحریم ‌های ما هستند. آنها با این کار فاصله میان اروپا و آمریکا را بیشتر می‌کنند.

روی سخنان پنس به اقدام اخیر تروئیکای اروپا در خصوص راه اندازی کانال ویژه مالی با ایران تحت عنوان «اینستکس» (ابزار پشتیبان مبادلات تجاری) بود. وزیران امور خارجه آلمان، فرانسه و انگلیس حدود سه هفته پیش با انتشار بیانیه ای از راه اندازی ابزار حمایت از تبادلات تجاری با ایران برای مقابله با تحریم های یکجانبه آمریکا خبر دادند؛ سازوکاری که با گذشت نزدیک به یک ماه هنوز وارد فاز اجرایی نشده است.

پیشتر نیز تعلل و تاخیر اروپایی ها در اجرای «ساز و کار ویژه مالی» (SPV) صدای اعتراض مقامات ایران را بلند کرده بود. ساز و کار ویژه مالی اوایل مهرماه در حاشیه نشست مجمع عمومی سازمان ملل در نیویورک مطرح شد اما اجرای آن چندین ماه به تعویق افتاد تا اینکه اس پی وی میانه بهمن ماه جای خود را به اینستکس داد.

اینک نیز که به دلیل فشارهای اقتصادی آمریکا ضرورت پیاده سازی اینستکس بیش از پیش احساس می شود، اروپایی ها اجرای آن را منوط به الحاق رسمی ایران به «گروه ویژه مالی» (FATF) می کنند؛ شرطی که از نگاه مقامات جمهوری اسلامی ایران مردود است و اروپایی ها باید بدون قید و شرط در ازای پایبندی تهران به برجام، راهکارهای اقتصادی خود را عملیاتی کنند.

همین تاخیر و تعلل ها باعث شد که رهبر انقلاب روز دوشنبه 29 بهمن‌ ماه در دیدار با مردم استان آذربایجان شرقی، اروپا و آمریکا را در یک جبهه به تصویر بکشد و تاکید کند که «تکلیف آمریکایی ها که مشخص است زیرا شمشیر را از رو بسته اند اما باید مراقب اروپایی ‌ها بود زیرا آنها نیز با خدعه عمل می کنند.»

 

 

باج گیری برای کار نکرده

ماه‌ها معطل کردن برای راه‌اندازی سازوکار ضدتحریمی موسوم به «ابزار ویژه مالی» نتیجه‌ای برای اروپایی‌ها نداشت و دولت روحانی ول‌کن ماجرا نبود. از طرف دیگر، آبروی اروپایی‌ها به خطر افتاده بود و سه عدد از مهم‌ترین کشورهای این قاره یعنی انگلیس، فرانسه و آلمان، به همراه نماینده سیاست خارجی اتحادیه اروپا، متهم به بی‌عرضگی و وابستگی به آمریکا شده بودند، بنابراین باید قدمی در این‌باره برداشته می‌شد. اخیراً ابزار ویژه مالی مدنظر اروپا با نام اختصاری «اینستکس» ( INSTEX، مخفف عبارت IN strument in S upport of T rade EX changes یا «ابزار حمایت از تبادلات تجاری») نیز بالأخره رونمایی شد، اما این سازوکار که در فارسی تحت عنوان «سا زوکار/ سامانه حمایت از تبادلات تجاری» از آن یاد شده است، با آن‌چه که طرف ایرانی امیدوار بود از آب دربیاید، فاصله‌ای نجومی دارد.

صحبت از راه‌اندازی «سازوکاری برای انجام تبادلات تجاری و بانکی میان ایران و اروپا به‌رغم تحریم‌های آمریکا» به ماه سپتامبر سال ۲۰۱۸ برمی‌گردد. ۲۴ سپتامبر ۲۰۱۸ (۲ مهرماه ۱۳۹۷)، محمدجواد ظریف، وزیر خارجه ایران، و «فدریکا موگرینی» نماینده ارشد امور خارجی و سیاست امنیتی اتحادیه اروپا، پس از نشستی میان این دو با وزرای خارجه انگلیس، فرانسه و آلمان، طی بیانیه‌ای مشترک برای اولین بار اعلام کردند که قرار است یک ابزار ویژه مالی به همین منظور راه‌اندازی شود. با این وجود، کاراکتر «اینستکس» تازه در تاریخ ۳۱ ژانویه ۲۰۱۹ (پنج‌شنبه، ۱۱ بهمن ۱۳۹۷) یعنی سه ماه پس از بازگشت تمام و کمال تحریم‌های آمریکا و فرارِ دست از پا درازترِ کمپانی‌های بزرگ اروپایی (مانند ایرباس و توتال) از ایران، و بیش از چهار ماه بعد از بیانیه ظریف و موگرینی بود که وارد داستان بلند ماجراهای پسابرجام شد. اما باز هم کاش ماجرا فقط همین بود.

هم‌زمان با رونمایی پرآب‌وتاب از اینستکس، باج‌گیری اروپایی‌ها نیز آغاز شد. علاوه بر فدریکا موگرینی، وزرای خارجه سه کشور اروپایی عضو برجام، یعنی «جرمی هانت» وزیر خارجه انگلیس، «ژان ایو لودریان» وزیر خارجه فرانسه، و «هایکو ماس» وزیر خارجه آلمان، طی بیانیه‌ای مشترک اقدام به اخاذی از ایران کردند. در بخشی از این بیانیه پس از اشاره به تبعیت سازوکار اینستکس از تحریم‌های مورد تأیید اتحادیه اروپا و سازمان ملل، با ادبیاتی تحقیرآمیز و تحکم‌آمیز آمده است: «سه کشور اروپایی از ایران «انتظار دارند» که «به‌سرعت» تمامی بندهای برنامه اقدام این کشور در زمینه[عمل به دستورات] «کارگروه اقدام مالی» [موسوم بهFATF] را اجرایی نماید.»

«سامانه حمایت از تبادلات تجاری» از همان ابتدا که فقط یک «ابزار ویژه مالی» بود تا امروز که اینستکس نام گرفته، چیزی جز آبروریزی و خفت و خواری و برای طرف‌های اروپایی برجام و متأسفانه برای دولت روحانی به دنبال نداشته است. پیش از آن‌که اینستکس شکل بگیرد، انتشار اخباری مبنی بر این‌که برخی کشورهای اروپایی مانند اتریش از پذیرش مسئولیت میزبانی این ابزار ویژه مالی شانه خالی کرده‌اند، موجب بی‌آبرویی خود اروپایی‌ها شد و نشان داد هم کشورهای اروپایی از سرپیچی از آمریکا وحشت دارند و هم کمپانی‌های بزرگ اروپایی از تحریم‌های ضدایرانی واشینگتن می‌ترسند. بخشی از تعویق پیش آمده در روند راه‌اندازی ابزار ویژه مالی مدنظر اروپا نیز به خاطر همین ترس کشورهای اروپایی از تهدیدهای آمریکا بود، اما این مسئله نهایتاً با پا پیش گذاشتن خود سه کشور اروپایی عضو برجام برای میزبانی از این سازوکار ختم به خیر شد. با این وجود، از یک طرف این‌که چرا از همان ابتدا، این سه کشور برجام‌دوست داوطلب نجات توافق هسته‌ای نشدند در جای خود قابل‌بررسی است، و از طرف دیگر، این‌که مدیریت ابزار ویژه مالی توسط این سه کشور چه خطراتی می‌تواند داشته باشد در جای خود قابل توجه است.

 


افزودن دیدگاه جدید

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید در وب سایت منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.