کد خبر: 163668

"عفو گسترده" در آستانه چهل سالگی

به بهانه ی خبر خوب قوه قضائیه  و به استقبال از عفو گسترده ای که رئیس قوه قضائیه وعده ی آن را دادند بر آن شدیم تا انواع عفو که در قانون جمهوری اسلامی ایران پیش بینی شده را مطرح کنیم و کمی راجع به سبقه ی آن بنویسیم.
به گزارش خبرنگار اتاق خبر 24

در آستانه سالگرد چهل سالگی پیروزی انقلاب مقدس جمهوری اسلامی ایران قرار داریم و دستگاه های مختلف برای این تاریخ مبارک برنامه ها و تمهیدات خاصی اندیشیده اند. برنامه ریزی هایی که هر کدام به نوعی به پاس زحمات مردم و پای کار بودنشان طرح ریزی شده اند.

پوستر عفو

دستگاه قضا که همیشه پر از دست آوردهای حمایتی برای آحاد مردم بوده است این بار هم پیش قدم شد.

مجازات هميشه بهترين و موثرترين شيوه‌ی اصلاح مجرم نيست و گاهی بخشش مجرم تأثیر بهتری در اصلاح و تنبه او دارد. زيرا چه بسا افرادي هستند كه وقتی به خطای خود پی می‌برند، متنبه می‌شوند و در صدد جبران برمی‌آیند. لذا امکان عفو مجرمین در قانون پیش‌بینی شده است.

 

 

به زودی در چهل سالگی انقلاب اسلامی عفو گسترده‌ای اعلام می‌شود

آیت الله آملی لاریجانی رئیس قوه قضاییه در نشست روسای کل دادگستری‌های سراسر کشور و دادستان‌های مراکز استان‌ها خاطرنشان کرد: باید این باور در همه ما نهادینه شود که افزایش زندانی به نفع کشور نیست. البته در اینجا یک خبر خوش هم بدهم و آن اینکه طی عرایضی که خدمت مقام معظم رهبری داشتیم، بنا شد در ۴۰ سالگی انقلاب اسلامی عفویی معیاری گسترده‌تر از گذشته داشته باشیم که این موضوع در حال بررسی است. ان شاءالله تعداد قابل توجهی از زندانیان، مورد عفو قرار خواهند گرفت. البته آن استثنا‌هایی که در عفو‌های دیگر وجود دارد برای این عفو جدید نیز مطرح می‌شود، اما تلاش ما این است که با انجام بررسی‌های دقیق، تعداد بیشتری مشمول شرایط شوند و با توجه به موافقت رهبر معظم انقلاب با اصل موضوع، ان شاءالله به زودی جزئیات آن اعلام خواهد شد.

آیت الله آملی لاریجانی همچنین به موضوع حبس محکومان مالی به ویژه محکومان مرتبط با دیه و مهریه اشاره کرد و افزود: سال‌ها پیش، قبل از قانون نحوه اجرای محکومیت‌های مالی، حسب فتوای مقام معظم رهبری و استنباط‌های فقهی خود که محضر رهبر معظم انقلاب (مد ظله العالی) مطرح کردیم، بخشنامه‌ای ابلاغ شد که بر اساس آن در موارد شک در اعسار و حین بررسی آن، فرد به زندان نرود. این موضوع بعدا تبدیل به قانون شد، اما باز هم متاسفانه حسب برخی گزارش ها، مواردی مشاهده می‌شود که فرد تا زمان اثبات اعسار، به زندان فرستاده می‌شود.

 

 

*** به بهانه ی این خبر خوب قوه قضائیه  و به استقبال از عفو گسترده ای که آیت الله آملی فرمودند بر آن شدیم تا انواع عفو که در قانون جمهوری اسلامی ایران پیش بینی شده را مطرح کنیم و کمی راجع به سبقه ی آن بنویسیم.

 

عفو

بررسی تاریخ نشان می دهد که زندگی بشر همواره با مخاطرات اجتماعی روبرو بوده است، مسایلی که گاهی به واسطه خطا و گناه افرادی، مستوجب بروز خسران شخصی و اجتماعی می شود. در چنین شرایطی اگر بنا بود افراد خاطی مجازات شوند صحنه زندگی بشری پر از انتقام جویی و عقوبت های دنیوی می شد. دین اسلام در این زمان پیشنهاد عفو و بخشش را می دهد تا تا جایی که خداوند متعال بخشش خویش را مشروط به میزان بخشش بندگان خود دانسته و سوره شورا می فرماید: «کیفر بدی، مجازاتی است همانند آن، و هر کس عفو و اصلاح کند پاداش او با خدا است.»

عفو به معنای بخشش و گذشت از گناه و ترک کیفر آن و به مفهوم بخشیده شدن مرتکب از سوی جامعه است اما در اصطلاح حقوق کیفری، عفو به معنای اقدامی است که با تصویب نهادهای حکومتی اعم از بالاترین مقام کشوری و نهاد قانونگذاری به منظور موقوف ماندن تعقیب متهمان و بخشودن تمام یا قسمتی از مجازات محکومان صورت می‌گیرد.

براساس بند «پ» ماده 13 قانون آیین دادرسی کیفری (1392) و موادی از قانون مجازات اسلامی، عفو به عنوان یکی از موجبات صدور قرار موقوفی تعقیب و سقوط مجازات معرفی شده است.

 

عفو عمومی

عفو عمومی به‌‌موجب قانون مقرر می‌شود. قانون‌گذار همان‌طور که می‌تواند رفتاری را جرم بداند و برای آن تعیین مجازات نماید، پس از وقوع جرم نیز می‌تواند بنا به مصالح عمومی، مرتکبان برخی جرائم را مورد بخشش قرار دهد و از تقصیر آنان درگذرد. عفو عمومي نيازمند تصویب قانون است.

عفو عمومی فقط در شرایط خاصی مانند وقوع انقلاب یا ناآرامی‌های اجتماعی با هدف کاهش التهابات اجتماعي و برگرداندن آرامش به جامعه يا بسترسازي براي آشتي ملي یا اعطای فرصت مجدد به متخلفين در خصوص برخي جرايم يا گروهي از مجرمين كه تحت شرايط خاص مرتکب جرم شده‌اند، اعطا می‌شود.

عفو عمومي يكي از موارد سقوط مجازات به‌طور عمومي است و اختصاص به مجرم معینی ندارد و معمولاً در مواردي كه عده‌ی زيادي در جرایم خاصی شركت كرده باشند، مورد تصویب قوه‌ی قانون‌گذاری قرار می‌گیرد. این نوع از عفو تمامی مرتكبان را خواه تعقيب شده باشند یا نه، در بر می‌گیرد و نسبت به تمام محكومان قطعي و غيرقطعي مؤثر است.

عفو عمومي تعقيب و دادرسي را در هر مرحله‌ای که باشد، موقوف مي‌كند و اگر بعد از صدور حکم محکومیت مقرّر شود، اجرای مجازات فوراً متوقف می‌شود. بنابراين چنانچه دعواي عمومي هنوز تعقيب نشده باشد، پس از آن ديگر تعقيب نخواهد شد و اگر تعقيب شروع شده و منتهي به صدور حکم نشده باشد، رسیدگی به دعوا موقوف مي‌گردد. همچنین اگر قسمتي از مجازات اجرا شده باشد، از اجراي باقی‌مانده‌ی آن خودداري می‌شود و محكوم‌عليه فوراً آزاد مي‌گردد.

در صورتی که عفو عمومی پس از صدور حکم محکومیت مقرّر شود، آثار تبعی محکومیت نیز زائل می‌گردد. البته ممكن است در قانون عفو، خلاف آن مقرّر شود و برخی آثار محکومیت به تشخیص قانون‌گذار پابرجا بماند.

در عفو عمومی شخص مورد عفو نمي‌تواند عفو را قبول نکند و تقاضاي تعقيب و رسيدگي به اتهام خود را از مرجع قضايي بخواهد.

عفو عمومی علاوه بر مجرمين اصلي، شركا و معاونين جرم را نيز شامل مي‌شود. چراكه عفو اصولاً صرف‌نظر از شخصيت مجرمين اعطا مي‌گردد، مگر اين‌كه عفو صرفاً به طبقه‌یا فرد خاصي اختصاص یافته باشد كه در اين صورت شركا و معاونين جرم، قابل تعقيب و مجازات خواهند بود.

از اولين و آخرين طرح عفو عمومي كه پس از انقلاب در كشور اجرا شده نزديك به 4دهه مي گذرد. سال 1358 با لايحه شوراي انقلاب و موافقت امام خميني (ره) «كليه كساني كه تا تاريخ 18/2/1358 در مراجع قضايي مورد تعقيب قرار گرفته بودند اعم از اين كه حكم قطعي درباره آنان صادر شده يا نشده باشد حسب مورد از تعقيب يا مجازات معاف شدند. با اين شرط كه شاكي يا مدعي خصوصي نداشته يا شاكي يا مدعي خصوصي از شكايت خود گذشت كرده باشند.»

اكنون پس از حدود 4 دهه با تدوين و ارائه يك طرح، پرونده عفو عمومي، چند ماه قبل در مجلس باز شده است. در اين طرح افزون بر عفو عمومي، تخفيف و تبديل برخي مجازات ها و همچنين مصونيت ايرانيان مقيم خارج از كشور از تعقيب قضايي با هدف قوام هرچه بيشتر نظام و اعتمادسازي مضاعف بين دولت و ملت پيش بيني شده است.

 

 

عفو خصوصی

عفو خصوصی از سوی بالاترین مقام رسمی کشور یعنی مقام معظم رهبری به گروهی از محکومان اعطا می‌شود و بر خلاف عفو عمومی احتیاج به تصویب قانون ندارد. عفو خصوصي مختص مرحله‌ی بعد از صدور حكم قطعي است و تا پيش از قطعیت حکم محکومیت قابل اعمال نيست. عفو خصوصي صرفاً ناظر به محکومانی است که نام آن‌ها در عفونامه قيد شده یا از شرایط مندرج در عفونامه برخوردارند.

عفو خصوصي موجب از بين رفتن سوء پيشينه‌ی كيفري مجرمان نمی‌شود و صرفاً مانع اجرای تمام یا قسمتی از مجازات مجرم می‌گردد.

عفو خصوصی پس از طرح و بررسی در كميسيون عفو و بخشودگی، از سوی رئیس قوه‌ی قضاییه به مقام رهبری پيشنهاد مي‌شود و پس از موافقت ایشان اعمال می‌گردد.

نوع دیگری از عفو خصوصی نیز در مواد ۱۱۴، ۲۱۹ و ۲۷۸ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ مقرّر شده که ناظر به توبه‌ی مجرم در جرائم موجب حدّ (به‌استثنای قذف و محاربه) است.

 

شرایط استفاده از عفو خصوصی به‌شرح زیر است:

۱- نداشتن شاكي خصوصي و يا جلب رضايت وي يا جبران ضرر و زيان مدعي خصوصي و زيان‌ديده (معاونت در جرائم به استثناء قتل عمد، نياز به جلب رضايت شاكي خصوصي نداشته و مانع اعمال عفو نمي‌باشد.)

۲- تحمل کردن قسمتی از محکومیت، به میزان مندرج در آئین‌نامه‌ی کمیسیون عفو و تخفیف مجازات محکومین

 

بر اساس ماده‌ی ۲۳ آئین‌نامه‌ی کمیسیون عفو و تخفیف مجازات محکومین، عفو محکومان در مناسبت‌های زیر پیشنهاد می‌شود:

۱ـ ولادت حضرت رسول اکرم «ص» ۱۲ تا ۱۷ ربیع‌الاول.

۲ـ مبعث حضرت رسول اکرم «ص» ۲۷ رجب.

۳ـ ولادت حضرت امیرالمؤمنین «ع» ۱۳رجب.

۴ـ ولادت حضرت فاطمه‌ی زهرا «س» ویژه‌ی عفو محکومین نسوان ۲۰ جمادی الثانی.

۵ ـ ولادت حضرت امام حسین «ع» ۳ شعبان.

۶ـ ولادت حضرت قائم «عج» ۱۵ شعبان.

۷ـ عید سعید فطر، اول شوال.

۸ ـ عید سعید قربان، ۱۰ ذی‌حجه.

۹ـ عیدسعید غدیر، ۱۸ ذی‌حجه.

۱۰ـ سالروز پیروزی شکوهمند انقلاب اسلامی، ۲۲ بهمن.

۱۱ـ عید نوروز، اول فروردین.

۱۲ـ سال‌روز جمهوری اسلامی، ۱۲ فروردین.

۱۳ـ سال‌روز حماسه فتح خرمشهر ویژه‌ی عفو محکومین نیروهای مسلح، ۳ خرداد.

۱۴ـ سایر مناسبت‌هایی که مقام معظم رهبری موافقت فرمایند.

 

مطابق ماده‌ی ۲۶ آئین‌نامه‌ی پیش‌گفته، موارد زیر مشمول عفو نمی‌شود:

۱ـ قاچاق‌ حرفه‌ای

۲ـ موارد حق‌الناس

۳ـ سرقت مسلحانه

۴ـ مصادیق مهم جرائم جاسوسی، محاربه، قاچاق سلاح و مهمات، اختلاس، ارتشا و آدم‌ربایی

۵ـ جرائم مستوجب حدّ شرعی اعدام و رجم (مانند زنای محصنه، زنای به عنف و لواط) مشروط بر این‌که جرم با شهادت شهود ثابت شده‌ باشد.


افزودن دیدگاه جدید

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید در وب سایت منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.