کد خبر: 151929

بحران قاچاق بنزین و راه حل آن

اخبار تاسف بار قاچاق بی رویه بنزین از داخل کشور چشم و گوشمان را پر کرده است. سود بعضا 1000درصدی قاچاق سوخت در شرایط فعلی موجب شده است قاچاقچیان از هیچ راهی برای تحقق این خیانت فروگذار نکنند.
به گزارش خبرنگار اتاق خبر 24

وضعیت نابسمان اقتصادی این روزهای کشورمان مربوط به علل مختلفی است که برخی از آن ها زاییده ی همین شرایط هستند و به بد تر شدنش دامن میزنند. حتما شما هم قیمت یک لیتر بنزین با یک لیتر آب معدنی را نزد خودتان مقایسه کرده اید و در کنار تاسف و حسرت به نتایج وحشتناکی رسیده اید. همین قیمت نامعقول سوخت در کنار انفجار قیمت ها آسیب های اجتناب ناپذیری را به اقتصاد کشور می رساند که کمترین آن هدر رفتن سرمایه های کشور است.

پوستر قاچاق سوخت

اخبار تاسف بار قاچاق بی رویه بنزین از داخل کشور چشم و گوشمان را پر کرده است. سود بعضا 1000درصدی قاچاق سوخت در شرایط فعلی موجب شده است قاچاقچیان از هیچ راهی برای تحقق این خیانت فروگذار نکنند.

اخبار محاکمه ی قاچاقچیان دستگیر شده را هم می شنویم ولی واقعا در حال حاضر در چه وضعیتی قرار داریم و بهترین راه برای برون رفت از این بحران چیست؟

 

 

قاچاق پرسود سوخت

قاچاق سوخت در ماه های گذشته و باتوجه به افزایش قیمت دلار و دیگر ارزها در کشور و کاهش ارزش پول ملی به شدت رشد داشته است؛ فروش بنزین و گازوئیل به قیمت بسیار پایین تر از قیمت های جهانی موقعیتی را برای گروهی از مرزنشینان بیکار به خصوص در شرق و غرب کشور فراهم کرده است تا با قاچاق سوخت به کشورهای همسایه به خصوص پاکستان و ترکیه درآمد خوبی از این راه کسب کنند.

براساس آماری که شرکت ملی پخش فراورده های نفتی ایران اعلام کرده ، مصرف سوخت در استان های شرقی کشور به ویژه سیستان و بلوچستان درماه های اخیر به شکل نامتعارفی افزایش یافته واین مسئله دوباره موضوع قاچاق سوخت را مطرح ساخته است.

بر اساس گزارش ها میزان مصرف بنزین و انواع فراورده های نفتی در پنج ماه نخست امسال نسبت به مدت مشابه پارسال حدود 29 درصد افزایش داشته که می تواند به خوبی نشان دهنده اختصاص آن به قاچاق دارد. بر اساس اعلام مدیر شرکت پخش فرآورده های نفتی زاهدان میانگین توزیع فرآورده های نفتی از ابتدای امسال تا پایان مرداد روزانه پنج میلیون و 983 هزار لیتر بوده است که به ویژه در ماه های اخیر افزایش بیشتری داشته است.

این روزها همچنین اخباری مبنی بر تشکیل صف های طولانی در جایگاه های بنزین در شهرهای مرزی استان سیستان وبلوچستان منتشر می شود که این مسئله نه ناشی از کمبود سوخت یا مشکلی در عرضه بلکه منتج از تقاضای زیاد است.

دلیل تقاضای نامتعارف در این مناطق نیز قاچاق سوخت در استان سیستان و بلوچستان بازمی گردد که به دلیل نوسانات ارزی و کاهش ارزش پول ملی قاچاق سوخت را به تجارتی پر رونق تبدیل کرده است به گونه ای که این روزهاقاچاق سوخت در مناطق مرزی به وضعیت نگران کننده ای رسیده است، سود حدود 1000 درصدی قاچاق سوخت باعث شده که حتی سهمیه بنزین خودروها در داخل برخی شهرهای مرزی به قیمت لیتری پنج هزار تومان خریداری شده و برای قاچاق ارسال شود. حتی شنیده می شود که برخی رانندگان و تاکسی داران ترجیح داده اند که به جای مسافرکشی، هر روز از طریق کارت سوخت خود، بنزین شان را به دلالان بفروشند، زیرا صرفه بیشتری برای آنها دارد.

 

 

مقایسه قیمت بنزین درایران و سایر کشورها

در حال حاضر قیمت بنزین در پاکستان 108.45 روپیه و قیمت هر روپیه پاکستان در ایران 110 تومان است؛ بنابراین قیمت هر لیتر بنزین را اگر با تومان معادل کنید به عدد 11 هزار و 929 تومان می رسید و این به معنی آن است که اگر شخصی یک لیتر بنزین را به قیمت هزار تومان خریداری کند می تواند آن را به حدود 11 برابر این قیمت در خارج از مرکز ایران در پاکستان به فروش برساند. همچنین شرایط در کشور ترکیه هم به همین شکل است زیرا قیمت هر لیتر بنزین هم اکنون در ترکیه یک دلار و 50 سنت است که اگر آن را حتی با دلار 12 هزار تومان هم معادل کنیم به عدد 18 هزار تومان می رسیم که 18 برابر قیمت بنزین در ایران است و همین موضوع هم باعث شده که قاچاق سوخت به کاری بسیار پر سود برای افرادی در استان های غربی و شرقی تبدیل شود.

ارزان‌ترین بنزین جهان به ونزوئلا با قیمت هر لیتر یک سنت تعلق دارد، نرخ بنزین در ایران در سوم سپتامبر 2018 (12 شهریور) معادل حدود هفت سنت بود.

میانگین قیمت هر لیتر بنزین در بازارهای بین‌المللی در تاریخ مورد نظر حدود یک دلار و 16 سنت بوده است.

رکورددار گرانی بنزین در میان همسایگان ایران به ترکیه تعلق با قیمت هر لیتر یک دلار و هشت سنت (معادل حدود 14 هزار تومان) تعلق دارد.

 

 

شیوه های ابداعی قاچاقچیان

از گذشته، راه های مختلفی برای قاچاق سوخت و فروش آن در خارج از کشور وجود داشته که با گذشت زمان، پیچیده تر و حرفه ای تر شده است.

ساده ترین روش قاچاق سوخت، انتقال سوخت در «دبه» و «پیت» های چند لیتری است که بر دوش مردم و یا سوار بر اسب و قاطر به آن سوی مرزها حمل می شود.

اما به تازگی روش های حرفه ای تر و به قول معروف «با کلاس» تری نیز آشکار شده است که نشان دهده پیچیده تر شدن فرایند این نوع قاچاق است.

از جمله این روش ها، احداث خط لوله است که گاهی چندین کیلومتر طول دارد؛ این روش برای قاچاق گازوییل کاربرد دارد و نمی توان از طریق آن بنزین را منتقل کرد زیرا خطر انفجار و بروز حادثه وجود دارد.

این خطوط لوله در زیر زمین و نزدیک نواحی مرزی و یا سواحل جنوبی کشور ساخته شده اند که تعداد زیادی از آنها تاکنون کشف و نابود شده است.

روش دیگر قاچاق سوخت، از طریق جایگزینی سوخت های ارزشمند بنزین و گازوییل با محصولات کم ارزش است.

به عنوان مثال، جایگزین کردن مواد نفتی یارانه ای نظیر گازوئیل و نفت سفید به جای فرآورده های نفتی ارزان قیمت از شاخص ترین رویه هایی است که سبب گسترش قاچاق فرآورده های نفتی شده است.

بر این اساس، چندی پیش اعلام شد که مکانیزم خرید فرآورده های نفتی در بورس انرژی با قیمت پایه و سپس عرضه و فروش فرآورده های خریداری شده نظیر «حلال 402» در بازار داخلی از جمله این روشهاست که البته مورد تایید مسئولان ذیربط قرار نگرفته است.

در این روش، حلال های عرضه شده در تالار صادراتی بورس انرژی مانند«حلال 402» با دامنه قیمتی هفت تا 10درصد توسط قاچاقچیان، خریداری شده و سپس همین کالا در بازارهای داخلی با کاهش 30 درصدی قیمت فروخته می شود.

در گام بعد، قاچاقچیان به جای این حلال های ارزان قیمت، فرآورده های دارای ارزش افزوده بیشتر مانند گازوییل و نفت سفید را از طریق گمرک و مبادی قانونی صادر می کنند.

به دلیل اینکه گازوییل مشابهت زیادی با این حلال ها دارد، به آسانی قابل شناسایی نیست و بنابراین به راحتی می توانند آن را صادر کنند.

اگرچه این روش توسط مسئولان ذیربط رد شده و تاکیده شده است که ابزارهای نظارتی اجازه این نوع قاچاق را نمی دهد، اما پیش از این برخی گزارش ها از وقوع تخلفات مشابه حکایت داشت که ناشی از خلاءهای نظارتی و اجرایی بوده است.

 

 

خودداری برخی از نهادها در مقابله با قاچاق سوخت

بر اساس قانون، دستگاه ها و سازمان های دولتی و حاکمیتی زیادی در مقابله با قاچاق سوخت دخالت دارند که به علت ملاحظات گوناگون از عمل به وظایف خود خودداری می کنند.

حتی شنیده می شود که برخی نهادها در نواحی مرز با توجه به ملاحظات مختلف، نسبت به قاچاق سوخت بی توجهی می کنند.

اگرچه مدیریت مسایل اقتصادی و اجتماعی در استان های مرزی، دارای پیچیدگی های خاص خود است که دقت نظر زیادی را توسط نهادهای حاکمیتی می طلبد، اما بررسی ها نشان دهنده نبود برنامه منسجم و یکپارچه در موضوع قاچاق سوخت در نواحی مرزی است.

در واقع، گزارش ها نشان می دهد که روش برخورد با قاچاق سوخت در استان های مرزی بیشتر به صورت سیلقه ای است و رد پایی از سیاست گذاری کلان و حاکمیتی در آن وجود ندارد.

 

 

قاچاق سوخت و مجلس

عضو کمیسیون انرژی مجلس، از بررسی میزان قاچاق سوخت در کشور و راه های پیشگیری از آن پس از تعطیلات مجلس در کمیسیون متبوعش خبر داد.

جلال میرزایی با اشاره به اعلام خبری مبنی بر اینکه روزانه 20 میلیون لیتر بنزین از کشور قاچاق می شود، گفت: طبیعی است که با افزایش قیمت ارز انگیزه برای قاچاق سوخت و کسب درآمد از محل قاچاق افزایش یابد.

عضو کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی، با بیان اینکه باید مشخص شود که محدوده و مرزی که از طریق آن قاچاق انجام صورت گرفته چه منطقه ای است، افزود: در سال های گذشته تعدادی از نمایندگان به وزیر ایراد می گرفتند که چرا کارت سوخت احیا نمی شود و بر این موضوع تاکید داشتند که بین افزایش قاچاق و نبود کارت سوخت رابطه وجود دارد اما هیچگاه مصادیقی برای اثبات آن ارائه ندادند.

فعال کردن مجدد کارت سوخت باید هزینه-فایده شود

وی با تاکید بر اینکه برای فعال کردن مجدد کارت سوخت باید هزینه-فایده شود، ادامه داد: باید محاسبه شود که فعال کردن مجدد کارت سوخت چه میزان هزینه دارد و تا چه میزان می تواند مانع قاچاق سوخت شود و آیا این سامانه در برابر حملات سایبری در امان است؟

نماینده مردم ایلام، ایوان و چرداول در مجلس شورای اسلامی، اظهار داشت: باید اقدامات کارشناسی انجام شود و سپس تصمیم منطقی درباره بازگشت کارت سوخت اخذ شود، ضمن اینکه باید ملاحظات دیگری چون افزایش قیمت و دو نرخی کردن را مدنظر قرار داد.

در نبود کارت سوخت آیا قاچاق افزایش یافته است؟

وی با بیان اینکه گزارش مستندی به مجلس و کمیسیون انرژی ارائه نشده مبنی بر اینکه چه میزان سوخت در کشور قاچاق می شود، افزود: باید مقایسه تطبیقی صورت گیرد که در زمان وجود کارت سوخت چه میزان قاچاق صورت می گرفته و در نبود کارت سوخت آیا قاچاق افزایش یافته است.

میرزایی ادامه داد: اگر این نتیجه برسیم که کارت سوخت تاثیری در کاهش قاچاق ندارد، باید به دنبال دلایل دیگری برای قاچاق سوخت گشت که متغیرهای دیگری همانند کاهش ارزش پول ملی و افزایش  قیمت دلار از جمله این دلایل است.

آیا کاهش ریال عامل اصلی در قاچاق سوخت است؟

وی با بیان اینکه باید و براساس فرضیه های اثبات شده برنامه ریزی کرد نه براساس احتمال ها، اظهار داشت: باید بررسی شود که آیا کاهش ریال عامل اصلی در قاچاق سوخت است یا نبود کارت سوخت.

عضو کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی، تصریح کرد: کمیسیون انرژی پس از تعطیلات مجلس میزان قاچاق سوخت را بررسی و درباره راه های پیشگیری از آن بحث و تصمیم گیری می کند.

 

 

قاچاق سوخت و وظیفه وزارت نفت

داود محبی، کارشناس انرژی با اشاره به اینکه آمار مصرف بنزین در استان های مرزی در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته نشان از افزایش مصرف دارد، گفت: وزارت نفت موظف به مبارزه با قاچاق سوخت نیست، اما از آنجایی که پیشگیری نسبت به درمان ارجحیت دارد، این وزارتخانه موظف است تا با طراحی سیاست های صحیح و به موقع، حلقه قاچاق سوخت برای قاچاقچیان را تنگ کند. در این صورت هزینه قاچاق بالا رفته و حاشیه سود آن و در نتیجه روند کلی آن کاهش می یابد.

وی فروش سوخت را یکی از روش های امرار معاش مرزنشینان دانست و افزود: معیشت عموم مرز نشینان به دلایل مختلف ضعیف است و متاسفانه یکی از روش های کسب درآمد در این مناطق قاچاق سوخت به شمار می رود؛ اما از آنجایی که یارانه اختصاص یافته به این کالا از محل بیت المال بیش از ٨٠ میلیون نفر تامین می شود نمی توان به همین سادگی چشم بر این رویه نادرست بست.

به گفته محبی، وزارت نفت باید به صورت کانالیزه شده و با استفاده از ابزارهای مناسب اجرایی در چارچوب قانون در راستای کاهش قاچاق سوخت گام بردارد. چرا که آشفته بودن این بازار تنها کام قاچاقچیان را شیرین کرده و عموم مردم منطقه را ناکام می گذارد. بنابراین می توان از محل جلوگیری از قاچاق و صادرات آن توسط نهاد دولتی، بخشی از عایدی آن را صرف اشتغالزایی به پشتوانه تولید در مناطق مرزی کرد. به این ترتیب تمامی مرزنشینان از نتیجه این اقدام منتفع می شوند.

 

 

بزودی تصمیم نهایی درباره چگونگی مبارزه با قاچاق سوخت از کشور اتخاد می شود

سردار علی مویدی در حاشیه نشست­ بررسی راهکارهای کنترل و مبارزه با قاچاق سوخت تصریح کرد: تصمیم به برگزاری این جلسه فوق العاده هفته گذشته و به دستور وزیر کشور و همچنین نماینده رئیس جمهور در ستاد مبارزه با قاچاق کالا و ارز اتخاذ و بر این اساس امروز نشستی فوق العاده با حضور وزیر کشور، ​برخی وزرا و نمایندگان دستگاه های متولی امر سوخت تشکیل شد.

وی افزود: از سال 92 تا نیمه دوم سال 96 اقدامات بسیار مثبتی در زمینه مبارزه با قاچاق سوخت داشتیم که به دنبال آن شاهد کاهش چشمگیر این نوع قاچاق بودیم به نحوی که طی چهار سال گذشته توانستیم میزان قاچاق سوخت را از 6 میلیارد دلار به 500 میلیون دلار برسانیم.

رئیس ستاد مبارزه با قاچاق کالا و ارز تصریح کرد: از اواخر سال گذشته و همچنین امسال به دلیل اختلاف قیمت ارز بین ایران و کشورهای همجوار شیب قاچاق سوخت به سایر کشورها مقداری تند شد.

وی به قیمت 7 برابری سوخت در برخی کشورهای همجوار اشاره کرد و افزود: در چنین شرایطی جاذبه ای برای فرصت طلبان و سودجویان به منظور قاچاق سوخت پیش می آید لذا مقرر شد 3 تا 4 کارگروه ویژه در بخش های مختلف تشکیل شود و چگونگی قاچاق سوخت را احصا کنند.

سردار مویدی خاطر نشان کرد: سپس راهکارهای مناسب برای اتخاد تصمیم مقتضی ترسیم و در جلسه ای که به زودی تشکیل می شود، تصمیم نهایی درباره چگونگی کنترل و مقابله با قاچاق سوخت از کشور اتخاذ خواهد شد.

وی ادامه داد: همکاران ما در حوزه مقابل با قاچاق به ویژه در مرز و جوار مرز توفیقات خوبی داشته اند لذا تلاش می کنیم با استناد به همین توفیقات این مسیر را ادامه دهیم.

سردار مویدی سوخت را سرمایه ای ملی برای کشور دانست و تصریح کرد: اقدامات دستگاه های متولی در حوزه کشفیات به ویژه در مرز و جوار مرز در چهارماهه اخیر نسبت به چهارماهه سال گذشته افزایش صد درصدی داشته است.


افزودن دیدگاه جدید

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید در وب سایت منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.