دوشنبه, 30 مهر 1397 :: Monday, 22 October 2018
کد خبر: 145367

شکایت قانونی ایران از یک قانون شکن

ایران روز دوشنبه 25 تیرماه از ایالات متحده امریکا به دیوان بین‌المللی دادگستری، به عنوان مهم‌ترین مرجع قضایی رسیدگی به اختلافات حقوقی بین دولت‌ها که رکن قضایی سازمان‌ ملل نیز هست، شکایت کرد. اما و اگرهایی تا دیروز مطرح بود تا بالاخره وقت رسیدگی به شکایت ایران از آمریکا در این دادگاه مشخص شد.
به گزارش خبرنگار اتاق خبر 24

ایران روز دوشنبه 25 تیرماه از ایالات متحده امریکا به دیوان بین‌المللی دادگستری، به عنوان مهم‌ترین مرجع قضایی رسیدگی به اختلافات حقوقی بین دولت‌ها که رکن قضایی سازمان‌ ملل نیز هست، شکایت کرد. اما و اگرهایی تا دیروز مطرح بود تا بالاخره وقت رسیدگی به شکایت ایران از آمریکا در این دادگاه مشخص شد.

دیوان دادگستری بین‌المللی ۱۰ روز پس از دریافت شکایت ایران از آمریکا به دلیل نقض معاهده مودت و اعمال تحریم، تاریخ برگزاری نشست استماع دلائل طرفین دعوا را اعلام کرد.

آنطور که دیوان اعلام کرده، ۴ نشست در ۴ روز متمادی (از ۵ الی ۸ شهریور) در لاهه برگزار خواهد شد تا درخواست ایران برای صدور قرار موقت علیه آمریکا را بررسی کند. شرکت در این نشست برای نمایندگان قضایی طرفین دعوا، دیپلمات‌های ایرانی و آمریکایی و اصحاب رسانه آزاد خواهد بود.

 

 

خلاصه ای از ماجرای شکایت از آمریکا

موضوع این شکایت، نقض معاهده دوستی، تجارت و حقوق کنسولی (موسوم به عهدنامه مودت و روابط اقتصادی و حقوق کنسولی بین ایران و ایالات متحده امریکا) امضا شده از سوی نمایندگان دو طرف در تاریخ ۱۵ اوت ۱۹۵۵ میلادی مصادف با ۲۳ مرداد ۱۳۳۴ شمسی است. این شکایت در پی خروج امریکا از توافق هسته‌ای ایران (برجام) در 18 اردیبهشت سال جاری طرح شده است. در این شکایت ایران اعلام داشته است که امریکا، با این اقدام مجموعه‌ای از تحریم‌ها و محدودیت‌ها را به طور مستقیم و غیرمستقیم علیه ایران و شرکت‌ها و اتباع ایران به اجرا گذاشته است؛ تحریم‌ها و محدودیت‌هایی که پیش از این مقامات امریکا در چارچوب توافق برجام با حذف آنها موافقت کرده بودند. ایران در این شکایت متذکر شده است که: امریکا با اِعمال تحریم‌ها علیه ایران مفاد عهدنامه مودت 1334را نقض کرده است و به نقض این معاهده نیز همچنان ادامه می‌دهد. بر این اساس، ایران اعلام می‌کند که «امریکا باید بدون تأخیر به تحریم‌هایی که از 18 اردیبهشت تحمیل کرده است و به تهدیدات خود مبنی بر اعمال تحریم‌های جدید که شرح آنها در این شکایتنامه آمده است، پایان دهد.» همچنین در این شکایت تأکید شده است که «امریکا باید اطمینان دهد که هیچ کاری برای دور زدن تصمیم دادگاه در این پرونده انجام نخواهد داد و برای عدم تکرار نقض پیمان 1334 تضمین دهد.» علاوه بر اینکه «امریکا باید به دلیل نقض تعهدات قانونی بین‌المللی خود در قبال ایران، اقدام به جبران کامل خسارت کند و مبلغ خسارت توسط دادگاه تعیین خواهد شد. ایران نیز برای خود حق ارزیابی خسارت وارده از سوی امریکا در قبال نقض تعهدات و ارائه آن به دادگاه در زمان مناسب را محفوظ می‌دارد.»

ایران برای طرح این شکایت به بند ۲ از ماده 21 پیمان 1334اشاره می‌کند که می‌گوید: «در صورت اختلاف میان طرفین پیمان در موضوع تفسیر یا اجرای این پیمان دوستی، چنانچه مورد اختلاف از طریق روش‌های دیپلماتیک قابل حل و فصل نباشد، موضوع به دیوان بین‌المللی دادگستری ارجاع داده خواهد شد مگر اینکه طرفین روی استفاده از دیگر راه‌های مسالمت‌آمیز حل اختلاف به توافق برسند.» در همان روز طرح این شکایت، ایران درخواست دیگری را نیز ارائه داد و در چارچوب آن از اقدام‌های تأمینی نام برد تا به کمک آنها تا زمان صدور حکم دیوان بین‌المللی دادگستری از حقوق ایران در چارچوب پیمان 1334 محافظت شود. اقدام‌های احتیاطی که ایران در این درخواست از آنها یاد کرده است، عبارتند از:

● امریکا باید فوراً و به هر وسیله‌ای که در اختیار دارد، اجرای مجموعه تحریم‌های اعمال شده از 18 اردیبهشت به این سو را متوقف و از اعمال تحریم‌های جدید جلوگیری کند.

● امریکا باید بلافاصله اجازه اجرای کامل معاملاتی را که پیش از این نهایی شده‌اند بدهد؛ بویژه توافقاتی که در موضوع فروش یا اجاره هواپیماهای مسافربری، خرید قطعات یدکی و دیگر تجهیزات هواپیما نهایی شده‌اند.

● امریکا باید ظرف سه ماه درباره راه‌هایی که برای اجرایی کردن این درخواست‌ها در پیش گرفته است، به دادگاه گزارش بدهد.

● امریکا باید به اتباع و شرکت‌های ایرانی، امریکایی و دیگر کشورها این اطمینان را بدهد که از حکم دادگاه تبعیت خواهد کرد و از هرگونه اظهارنظر و اقدامی که مانع از آن شود تا اتباع امریکایی یا اتباع دیگر کشورها به همکاری‌های اقتصادی با ایران، ایرانی‌ها و شرکت‌های ایرانی بپردازند، جلوگیری کند.

● امریکا باید از اقدام‌های دیگری که ممکن است ناقض حقوق مندرج در عهدنامه مودت 1334 برای ایران، ایرانی‌ها و شرکت‌های ایرانی شود و همچنین ناقض تصمیمی شود که دادگاه در قبال این پرونده می‌گیرد، جلوگیری کند.

در پی طرح شکایت ایران که در آن از لزوم انجام اقدام‌های تأمینی نیز نام برده شده بود، روز سه‌شنبه رئیس دیوان بین‌المللی دادگستری طی نامه‌ای خطاب به وزیر امور خارجه امریکا، ضمن اعلام زمان رسیدگی به شکایت ایران درخصوص بازگشت یکجانبه تحریم‌ها تأکید کرد که کاخ سفید باید از هرگونه اقدام جدید اجتناب کند.

 

اولین واکنش آمریکا به اقدام قانونی ایران

وزارت خارجه آمریکا در اولین واکنش به شکایت ایران به دیوان بین‌المللی دادگستری از این کشور، آن را «بی اساس» خواند و گفت که واشنگتن قویا در این دادگاه از منافع خود دفاع خواهد کرد.

این واکنش دو روز پس از آن صورت می‌گیرد که وزیر خارجه ایران از شکایت به دیوان بین‌المللی دادگستری به دلیل اعمال تحریم‌های یکجانبه و غیرقانونی واشنگتن خبر داد.

«محمد جواد ظریف» در توییتر خبر داده بود: «امروز ایران به دیوان بین‌المللی دادگستری  شکایت کرد تا آمریکا را به دلیل اعمال مجدد غیرقانونی تحریم‌های یکجانبه پاسخگو کند».

در بیانیه وزارت خارجه آمریکا همچنین آمده است: «ما درنظر داریم که در دیوان بین‌المللی دادگستری با قدرت از ایالات متحده آمریکا دفاع کنیم».

نیویورک تایمز درباره شکایت ایران نوشته است: «مشخص نیست که چرا ایران پیمان مودت، روابط اقتصادی و حقوق کنسولی بین ایران و آمریکا را که در سال ۱۹۵۵ در تهران امضا شد، به عنوان پایه این شکایت برگزید. ایرانی‌ها بعد از اینکه ابتدائا این تحریم‌های هسته‌ای علیه آنها اعمال شد، در تلاش برای توقف آن به این پیمان متوسل نشده بود».

 

 

هشدار دیوان لاهه به آمریکا در پی شکایت ایران

رییس دیوان بین المللی دادگستری لاهه طی نامه ای رسمی خطاب به وزیر خارجه امریکا، ضمن اعلام زمان رسیدگی به شکایت دولت ایران در خصوص بازگشت یکجانبه تحریم ها دولت آمریکا، تاکید کرد: از هرگونه اقدام جدید، اجتناب کنید و شرایط را تغییر ندهید.

دکتر محسن محبی رییس مرکز حقوقی بین المللی ریاست جمهوری ضمن اعلام این خبر گفت: رییس دیوان با توجه به اهمیت و فوریت امر با استفاده از ماده ۷۴ (۴) قواعد دیوان بین المللی دادگستری عصر سه شنبه و ساعتی قبل طی نامه ای رسمی خطاب به وزیر خارجه امریکا، به دولت امریکا هشدار داد از هر گونه اقدام جدید در این زمینه اجتناب کند، و "توجه دولت آمریکا را به این ضرورت جلب میکند که باید در زمینه مورد دعوا (بازگشت تحریمها) طوری عمل نماید که آرای آتی دیوان که بعد از جلسه ۲۷ اگوست صادر خواهد کرد، بلا اثر نشود."

 

 

برگ برنده دست ایران است

ایران به تعهداتش در برجام عمل کرده و احتمال می‌رود رای دادگاه به نفع ایران صادر شود؛ بنابراین بی توجهی کاخ سفید به نامه به سود آن‌ها نخواهد بود.

چارچوب توافق هسته ای، فرآیند اجرای آن و اعلام پایبندی ایران به برجام از سوی آژانس بین المللی انرژی هسته ای، هیچ راه فرار حقوقی و قانونی برای آمریکا در راستای عملیاتی کردن تحریم‌ها باقی نگذاشته است.

پس از اینکه دونالد ترامپ به طور یکجانبه و بدون هیچ دلیل فنی یا حقوقی از توافق هسته‌ای خارج شد، با اعتراض کشور‌های جهان به ویژه اعضای گروه ۱+۵ قرار گرفت.

آن زمان پیشنهاد شد علیه آمریکا به صورت رسمی شکایت شود؛ به عبارتی علیه این کشور در سیستم دادگاه لاهه شکایتی ثبت شود و آن‌ها به این قضیه رسیدگی کنند تا پشتوانه حقوقی- قانونی ایران در این زمین بیشتر شود.

دو ماه پیش این شکایت صورت گرفت، اما هنوز دادگاه لاهه قضاوت نکرده، اما نامه این دادگاه به دولت آمریکا گویای این است که آن‌ها هیچ اقدامی در زمینه تحریم انجام ندهند؛ زیرا دادگاه لاهه باید اظهارنظر کند که آیا تحریم‌های آمریکا قانونی است یا خیر.

اگر این تحریم‌ها قانونی بود ادامه دهند، در غیر اینصورت نباید هیچ تحریمی را علیه ایران اعمال کنند.

به یقین اروپایی‌ها نیز در این کار موثر بوده و هستند؛ زیرا همه جهان به ترامپ و عملکرد او معترض است؛ وی نه فقط در موضوع توافق هسته‌ای بلکه درخصوص معاهده‌هایی همچون توافق آب و هوایی «پاریس»، «نفتا» و موارد دیگری که به نفع بشریت است رفتاری غیرعقلانی و بدون کارشناسی داشته و آن‌ها را نقض کرده و خشم جهانی را سبب شده است.

اینکه پمپئو و ترامپ به نظر دادگاه لاهه احترام بگذارند به سود ایران است و احتمالا رای دادگاه نیز به نفع ایران صادر شود، اما اگر به این نامه توجه نکنند، بیشتر از امروز در جهان منزوی شده و برخی کشور‌های عربی به همراه رژیم صهیونیستی که با آمریکا همکاری می‌کنند، از نظر حقوقی - قانونی منزوی خواهند شد.

در این شرایط بهتر است رویکرد معقولی داشته باشیم و با روش‌های حقوقی بتوانیم آمریکا را زیر سوال ببریم؛ با ایجاد اجماع به سود ایران، این امکان فراهم می‌شود که منافع خود را در این زمینه تامین کنیم؛ در غیر این صورت جهان نیز از ما دور خواهد شد.

شاید نخستین بار در طول تاریخ است که از منظر حقوقی و قانونی همه چیز به نفع ماست. به این معنا که همه قوانین و کشور‌ها از ما حمایت می‌کنند، زیرا ما در توافق هسته‌ای به تعهداتمان عمل کرده ایم و آژانس بین المللی انرژی هسته‌ای برای دوازدهمین بار پایبندی ایران را تایید کرده است.

راه فراری در توافق و فرآیند اجرای برجام برای آمریکا وجود ندارد که با استناد به آن بتواند علیه ما تحریمی را عملیاتی کند؛ از نظر حقوقی آمریکا مجبور است با نامه دادگاه لاهه موافقت کرده و به آن احترام بگذارد مگر اینکه بار دیگر بر خلاف حقوق بین الملل عمل کند.

انتهای پیام

اتاق خبر انتها

افزودن دیدگاه جدید

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید در وب سایت منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.
x